I SO/Gl 6/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy z wniosku R. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. R. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej wskazanej wyżej decyzji. Skarga na tę decyzję wpłynęła do Sądu później i została zarejestrowana pod sygn. I SA/Gl 801/14. Wnioskodawca oświadczył, że jest osobą bezrobotną, nieosiągającą żadnych dochodów i pozostającą na utrzymaniu syna. Podkreślił, że nie czerpie korzyści ze swojego majątku obejmującego udziały w spółce i pięć mieszkań innych niż to wskazane jako jego adres zamieszkania. Spółka, w której jest udziałowcem, wykazuje bowiem stratę, natomiast czynsz najmu mieszkań nie może być pobierany ze względu na możliwości finansowe najemców. Jednocześnie jednak wnioskujący wspomniał o postępowaniach sądowych w tej materii oraz o tym, że czynsz ten pobiera "za niego" komornik sądowy. Według wniosku nie pozostaje on z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania wnioskodawcy oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby z wnioskodawcą, przedłożenie dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii umów najmu, a także zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, udokumentowanie wspomnianej we wniosku pomocy finansowej udzielanej wnioskodawcy przez syna, nadesłanie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez wnioskodawcę i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, przedłożenie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez wnioskodawcę oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, nadesłanie stosownego zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wykazanie, że wnioskodawcy nie wypłacono dywidendy związanej z jego udziałami w spółce, np. poprzez przedstawienie odpisu uchwały podjętej w tym przedmiocie, udokumentowanie oświadczeń, że wnioskodawca nie ma możliwości ani pobierania czynszu najmu należących do niego mieszkań, ani zbycia lub innego obciążenia tego majątku, przedłożenie zaświadczenia komornika prowadzącego wspomnianą we wniosku egzekucję należności wnioskodawcy, wskazujących wysokość kwot wyegzekwowanych w okresie ostatnich trzech miesięcy i wysokość kwot pozostających jeszcze do ściągnięcia, a także podmiot, któremu przekazywane są wyegzekwowane kwoty i formę, w jakiej to następuje, nadesłanie dokumentów wskazujących koszty utrzymania lokali należących do wnioskodawcy oraz stan ewentualnych zaległości w tym zakresie, wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawca korzysta z lokalu wskazanego jako jego adres zamieszkania oraz przedstawienie kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Przesyłka zawierająca to wezwanie została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 15 lipca 2014 r. i po raz drugi dnia 23 lipca 2014 r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Wezwanie dotąd nie zostało wykonane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc, tak jak w niniejszej sprawie, złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy jeszcze przed wpłynięciem skargi do Sadu; wówczas wniosek rejestrowany jest w repertorium "SO" (§ 72 ust. 1 zarządzenia Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego nr 11 z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych) i pod tą sygnaturą podlega rozpoznaniu, także wtedy, gdy, jak w rozpatrywanym przypadku, następnie wpłynie do Sądu skarga, inicjująca postępowanie sądowe, którego wniosek dotyczy. Stosownie z kolei do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie przyjąć wypada, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie, co pociągnęło za sobą konsekwencje prawne tego stanu rzeczy. W świetle bowiem art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej (§ 1), pozostawiając dwukrotnie zawiadomienia o tym m.in. w skrzynce pocztowej (§ 2 i 3), przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu (§ 4). W efekcie uznać trzeba, że doręczenie wezwania wnioskodawcy nastąpiło z dniem 29 lipca 2014 r., a co za tym idzie, że zakreślony w nim termin upłynął z dniem 5 sierpnia 2014 r. (wtorek). Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Brak dokumentów źródłowych wyklucza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawcy, w szczególności dochodów i wydatków jego gospodarstwa domowego. Nie wiadomo zresztą nawet tego, z kim w istocie on to gospodarstwo tworzy, skoro nie przedłożył zaświadczenia w sprawie zameldowania. Najpoważniejsze wątpliwości, jakie wymagają w sprawie dokładnego wyjaśnienia, dotyczą jednak jego sytuacji majątkowej. Wnioskujący posiada bowiem znaczny majątek, zwłaszcza nieruchomy, obejmujący kilka mieszkań, choć nie to, w którym zamieszkuje, co skądinąd nakazuje zbadać kwestię tytułu prawnego do tego lokalu. Konieczne zatem jest stwierdzenie, że nie ma on możliwości rozporządzenia tym majątkiem czy też czerpania z niego korzyści, tym bardziej iż przyczyny podane w tym zakresie we wniosku są niejednoznaczne i nieprzekonujące. Niewykonanie wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie pozwala więc uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie wszystkie podniesione okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.