I SO/Gl 9/18

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy z wniosku M. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie dotyczącej decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej p o s t a n a w i a 1. ustanowić wnioskodawczyni radcę prawnego; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uczyniła to przed wpłynięciem do Sądu skargi, wobec czego wniosek zarejestrowano w repertorium SO. Oświadczyła, że jest osobą samotną, nieuzyskującą żadnych dochodów poza dopłatami do niewielkiego gospodarstwa rolnego, której pomagają "osoby trzecie w opłatach i środkach do życia". Wnioskująca zaznaczyła, że mieszka w lokalu należącym do syna, nie pracuje ze względu na stan zdrowia i ubiega się o przyznanie renty. Pismem doręczonym dnia 9 listopada 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do nadesłania dokumentacji źródłowej, wyliczonej w siedmiu punktach. Ustosunkowując się do wezwania, wnioskująca przedłożyła tylko kopię wezwania jej na badanie lekarskie w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, niezawierającą jednak informacji na temat terminu badania. Stwierdziła nadto m.in., że osoby udzielające jej pomocy nie są skłonne do składania oświadczeń, precyzując, iż pomoc ta polega na przekazywaniu np. żywności. Jak zauważyła, nie złożyła zeznań podatkowych, nie posiada rachunków bankowych, a dopłaty do gospodarstwa rolnego przekazywane są na rachunek jej syna, który przebywa za granicą i pokrywa wszystkie opłaty za mieszkanie. W trakcie postępowania do Sądu wpłynęła skarga wraz z aktami administracyjnymi, którą zarejestrowano pod sygn. akt I SA/Gl 1237/18. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2018 r. ustanowiono wnioskującej radcę prawnego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 6/18. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302., dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania. Strona może więc wnosić o przyznanie prawa pomocy przed wpłynięciem skargi do Sądu, czyli w postępowaniu sądowoadministracyjnym jeszcze w Sądzie nieodnotowanym – w przedmiocie decyzji, którą zaskarżyła lub dopiero zamierza zaskarżyć. Wówczas wniosek podlega rejestracji w repertorium SO i pod tą sygnaturą jest rozpoznawany, także w przypadku, jaki wystąpił w niniejszej sprawie –gdy w trakcie tego postępowania do Sądu wpłynie skarga, którą należy zarejestrować w repertorium SA. Odnosząc się do wniosku, na wstępie zaznaczyć trzeba, że wnioskującej przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. tak samo jak, stosownie do art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a., strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawczyni ani przyznać tego, co i tak przysługuje jej z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jej wniosek. W takim przypadku postępowanie w przedmiocie prawa pomocy podlega umorzeniu na podstawie art. 249a P.p.s.a. i dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie radcy prawnego, zauważyć należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. W tym kontekście wytknąć wypada wnioskodawczyni, że nie nadesłała większości dokumentów, o które ją wzywano. Poprzestała na oświadczeniach i jednym dokumencie niezawierającym informacji istotnych dla sprawy, bo potwierdzających okoliczność już znaną – iż w ostatnich latach toczyło się postępowanie w sprawie odwołania od decyzji odmawiającej wnioskującej renty. Dokument ten nie wyjaśnia natomiast kwestii, której dotyczyło wezwanie, mianowicie tego, jaki jest wynik tego postępowania lub na jakim etapie się ono znajduje. Co więcej, również wspomniane oświadczenia mogą budzić wątpliwości, skoro we wniosku wskazano, że strona otrzymuje od osób trzecich pomoc m.in. "w opłatach", podczas gdy w późniejszym piśmie, uchylając się od wykonania wezwania wystosowanego w tej materii – że pomoc polega na przekazywaniu np. żywności. Wnioskodawczyni w ogóle nie udokumentowała zatem swoich twierdzeń. Niemniej znajdują one potwierdzenie w treści akt administracyjnych przesłanych wraz ze skargą w trakcie postępowania w przedmiocie rozpoznawanego wniosku. Obejmują one dokumenty poświadczające, że strona od lat nie reguluje należności z tytułu składek, ograniczając się do cyklicznego składania wniosków o ich umorzenie, i co najważniejsze, że ich egzekucja okazała się bezskuteczna. Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z tego powodu zaakcentował, że zobowiązana od lat nie pracuje, pozostając na utrzymaniu osób trzecich, i nie posiada jakiegokolwiek majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję, m.in. zlikwidowała swój rachunek bankowy. Ustalenia te pokrywają się z tymi poczynionymi później w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 6/18, wobec czego podzielić wypada ocenę wypowiedzianą w wydanym w tej sprawie postanowieniu z dnia 23 lutego 2018 r., że wnioskodawczyni nie posiada środków na opłacenie kosztów postępowania, zaś żadna z osób, które ją wspierają, w tym syn, nie ma prawnego obowiązku dostarczenia jej tego rodzaju środków. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.