II SA/Gl 1011/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...]r. L. C. wystąpiła do Wójta Gminy J. o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego pod adresem: J. ul. [...]. Organ I instancji decyzjami z dnia [...] r., [...]r. i [...] r. orzekł o uwzględnieniu wniosku, jednakże wskutek odwołań skarżącego Wojewoda [...] decyzjami odpowiednio z dat [...] r., [...] r. i [...] r., uchylił decyzje organu I instancji o wymeldowaniu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Po kolejnym rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji na podstawie art. 35 i art. 65 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 288), orzekł ponownie o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wnioskodawczyni, występując o wymeldowanie, przedłożyła kopię odpisu z księgi wieczystej (o podanym numerze), kopię prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] oraz zaświadczenie Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w B.z dnia [...]r. Powołując się na oględziny lokalu, przeprowadzone w dniach [...] r. i [...] r. oraz wyniki rozprawy administracyjnej, przeprowadzonych w dniach [...] r. i [...] r., organ administracji ustalił, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku, w którym jest zameldowany na pobyt stały, od dnia [...] r., kiedy to wybuchł w nim pożar. Wg wyjaśnień skarżącego, zamieszkuje on pod różnymi adresami, lecz zdaniem organu można domniemywać, że mieszka pod adresem, pod którym odbiera korespondencję. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego, bowiem skarżący nie zamieszkuje pod wyznaczonym adresem i nie ma ani faktycznej możliwości w nim zamieszkiwania (pogorzelisko), ani prawnej (nakaz opuszczenia budynku, orzeczony dołączonym do wniosku orzeczeniem sądu), zaś mimo opuszczenia miejsca pobytu stałego, strona nie dopełniła obowiązku zgłoszenia tego faktu w organie meldunkowym. Nadto, organ I instancji podał, że pomimo prawidłowego powiadomienia, skarżący i jego pełnomocnik nie skorzystali z możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. W odwołaniu od decyzji M. C. zarzucił naruszenie: - art. 107 § 1 kpa – poprzez nieoznaczenie w decyzji stron postępowania, - art. 107 § 3 w zw. z art. 8,9 i 11 kpa – poprzez brak uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia, - art. 24 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności – poprzez nieuwzględnienie faktu, że ma ustawowy obowiązek stałego zameldowania, zaś stan techniczny budynku nie ma wpływu na zameldowanie. Dla poparcia stanowiska przywołał orzecznictwo sądowoadministracyjne. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Wojewoda po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania i omówieniu treści art. 69 i art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a także przywołaniu zeznań świadków W. K., D. K., B. G.-S. oraz protokołu okazania pomieszczenia tymczasowego, którego przyjęcia odwołujący się odmówił i postanowienia Komornika Sądowego przy SR w B. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania wobec wykonania eksmisji w dniu [...] r., uznał bowiem organ I instancji miał podstawę do oceny w granicach określonych przepisem art. 80 kpa, że odwołujący się opuścił przedmiotowy lokal, a w sytuacji, gdy nie orzeczono prawa do lokalu socjalnego, należy wykluczyć prawną możliwość odzyskania utraconego prawa posiadania lokalu. Odwołujący się potwierdził też fakt niezamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Wola strony nie ma zaś wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu. Zdaniem organu odwoławczego, bez znaczenia jest w takich okolicznościach ocena, czy sporny lokal spełnia warunki techniczne do zamieszkiwania. Za nieuzasadniony Wojewoda uznał też zarzut nieoznaczenia w decyzji stron postępowania, bowiem w przypadku osób fizycznych wystarczające jest podanie imienia i nazwiska oraz adresu zamieszkiwania. Aczkolwiek organ I instancji nie przytoczył dokładnie treści zeznań uczestników postępowania oraz ustaleń, poczynionych w toku oględzin, to jednak w ocenie organu odwoławczego, tego rodzaju braki nie stanowią istotnego naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego M. C. domagał się uchylenia decyzji organu odwoławczego, zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 kpa – poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów z powodu nieoznaczenia stron w decyzjach organów obydwu instancji, co pozbawia ją przymiotu decyzji. - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 107 § 1 kpa – poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która nie została należycie uzasadniona, bowiem nie zawiera wskazania dowodów, na których organ oparł ustalenia faktyczne, - art. 24 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności – poprzez nieuwzględnienie prawnego obowiązku posiadania miejsca zameldowania i faktu, że stan techniczny budynku nie stoi na przeszkodzie zameldowania. W uzasadnieniu powielono argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Uczestniczka postępowania L. C. w piśmie z dnia 26 stycznia 2016 r. wniosła o oddalenie skargi, przychylając się do argumentacji organu odwoławczego. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz zawarte w niej twierdzenia i zarzuty, a dodatkowo wskazał na sprzeczność stanowiska organu odwoławczego w zakresie wykładni art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Podniósł, że po stronie skarżącego brak jest zamiaru opuszczenia przedmiotowego lokalu, organy nie ustaliły, czy pozostały tam jakieś jego rzeczy. Zarzucił, że w świetle orzecznictwa sądowego przymus fizyczny i psychiczny osoby trzeciej, w tym wypadku komornika sądowego, nie może mieć wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu. Wreszcie wskazał, że skarżący jest posiadaczem samoistnym spornego lokalu i stąd wywodzi swoje uprawnienia. Dla poparcia swojego stanowiska przywołał orzecznictwo sądowe, a to wyroki WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 468/12, WSA w Gdańsku w sprawie III SA/Gd 964/14 oraz Sądu Najwyższego III Rc 108/66. Nadto, na pytanie Sądu pełnomocnik skarżącego oświadczył, że jego zdaniem czynności komornicze nie stanowią działań bezprawnych, zaś po konsultacji ze skarżącym pełnomocnik podał, że nie podejmował on kroków prawnych celem powrotu do lokalu, a jedynie zwracał się w tej sprawie do uczestniczki postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W oparciu o należycie zebrany i rozważony materiał dowodowy oraz po zapewnieniu skarżącemu gwarancji procesowych, trafnie organy administracji w wyniku powtórnego rozpoznania sprawy dopatrzyły się przesłanek ustawowych do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w przedmiotowym budynku. Prawidłowo uznały organy obydwu instancji, że rozpoznanie sprawy winno nastąpić na gruncie powołanej wyżej ustawy z 2010 r. o ewidencji ludności, a to z uwagi na normę intertemporalną zawartą w art. 69 tej ustawy. Przepis art. 35 cyt. ustawy, obliguje zaś organ do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego w sytuacji, gdy obywatel polski opuścił miejsce pobytu, w którym był zameldowany i nie dopełnił powinności wymeldowania się. Brak też jakichkolwiek podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych organów obydwu instancji, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku od dnia [...] r., kiedy to doszło do pożaru, zaś zdarzenie to jest przedmiotem odrębnego postępowania karnego, którego wynik nie ma jednak znaczenia w niniejszej sprawie. Utrzymana w mocy decyzja organu I instancji spełnia zaś wymogi z art. 107 § 1 kpa, bowiem zawiera oznaczenie stron z imienia i nazwiska, a mianowicie w taki sposób zidentyfikowano zarówno wnioskodawczynię jako właściciela budynku oraz skarżącego jako adresata – osoby wymeldowanej. Brak podstaw do ferowania zarzutu istotnego naruszenia prawa z braku wskazania dalszych danych, a mianowicie numeru PESEL, czy dat urodzenia, bądź imion rodziców. Skarżący nigdy nie podnosił, że w tym budynku zameldowana jest osoba o tym samym imieniu i nazwisku. Dodatkowo też organ I instancji wskazał daty jego zameldowania na pobyt stały pod wskazanym adresem. Wszelkie wynikające z decyzji dane pozwalają zatem na identyfikację stron postępowania. Nie mógł też odnieść skutku prawnego zarzut naruszenia przez organ I instancji dyspozycji z art. 107 § 3 kpa z powodu braku uzasadnienia faktycznego decyzji. Motywy rozstrzygnięcia organu I instancji zawierają bowiem istotne w sprawie ustalenie, że skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku od [...] r. Organ ten przywołał dowody w postaci dwukrotnych oględzin i rozpraw administracyjnych. Aczkolwiek organ ten nie omówił szczegółowo zeznań przesłuchanych w sprawie świadków, lecz wszelkie braki w tym względzie usunął organ odwoławczy, który władny był do uzupełniania motywów decyzji zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, która obejmuje korygowanie takich wad rozstrzygnięcia organu I instancji. Wydanie decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 kpa, dopuszczalne jest jedynie w razie stwierdzenia braków w postępowaniu wyjaśniającym, których skarżący nie zarzucał. Co więcej, skarżący w toku postępowania administracyjnego w piśmie z dnia [...] r. (k. 49 akt adm.), podał że przebywa pod różnymi adresami, a wymeldowaniu sprzeciwił się z uwagi na zły stan zdrowia. W przywołanym przez organ I instancji protokole z udostępnienia akt z dnia [...] r. (k. 102 akt adm.), skarżący podał, że przebywa pod różnymi adresami, a w obecnie wynajmowanym mieszkaniu nie może się zameldować z braku zgody właściciela. Skarżący w toku postępowania, ani nawet w skardze nie podał też, że mieszka nadal w przedmiotowym budynku. Stąd też fakt niezamieszkiwania jest niesporny, a spór dotyczy jedynie skutków prawnych opuszczenia budynku i akcentowanej bezprawności działania osób trzecich oraz braku zamiaru opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Nieistotny jest też w sprawie fakt, czy w budynku pozostały jakieś rzeczy skarżącego i jaki jest stan techniczny budynku. Okoliczności te dokumentuje też w obiektywny sposób materiał fotograficzny, sporządzony w toku oględzin. Na zdjęciach widoczne są przybory toaletowe, sprzęt gospodarstwa domowego i pościel. Jednak pozostawienie w lokalu takich przedmiotów nie ma znaczenia dla oceny przesłanek wymeldowania, skoro jest poza sporem, że skarżący nie przebywa w budynku, zaś jego skarga na czynności Komornika w sprawie eksmisji została oddalona na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...]r. sygn. akt [...], zaś postępowanie umorzono wobec wykonania eksmisji w dniu [...] r. na mocy postanowienia Komornika z dnia [...] r., co wynika z ustaleń organu odwoławczego, poczynionych na podstawie dołączonych do akt dokumentów. Nie występują zatem żadne istotne braki w materiale dowodowym, zaś zarzuty skarżącego zmierzają jedynie do obalenia skutków prawnych prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych. Wewnętrznie sprzeczne jest też stanowisko pełnomocnika skarżącego w toku rozprawy sądowej, że jest on posiadaczem samoistnym spornego lokalu a z drugiej strony, że został on bezprawnie zmuszony do jego opuszczenia, skoro skarżący nie podejmował kroków prawnych w celu powrotu do lokalu. Czynności komornika sądowego nie mogą być uznane za działania bezprawne, skoro nie zostały uchylone przez sąd cywilny. Nieistotny jest też brak zgody skarżącego na opuszczenie lokalu. Wbrew zarzutom skarżącego, stanowisko organu odwoławczego i wykładnia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, są prawidłowe. Organ ten rozważał różne okoliczności faktyczne co do przyczyn opuszczenia lokalu i trafnie wywiódł, że w przypadku orzeczenia o eksmisji, wola osoby zameldowanej co do opuszczenia lokalu nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu. Przywołane w toku rozprawy sądowej orzecznictwo nie dotyczy okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, a więc wykonania przez komornika sądowego orzeczenia o eksmisji. Wreszcie, ustawa o ewidencji ludności, nie nakazuje posiadania miejsca zameldowania, a jedynie nakłada obowiązek zameldowania, bądź wymeldowania (art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 33 ust. 1 i 2). Przepis art. 28 ust. 4 ustawy, przesądza też, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Na taki cel ewidencji ludności wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). Fakt zameldowania ma zatem charakter ewidencyjny, rejestracyjny i powinien odzwierciedlać stan faktyczny – aktualne miejsce pobytu. Z kolei fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego wymaga z mocy art. 33 ust. 1 i 2 ustawy, dopełnienia obowiązku wymeldowania. Niedopełnienie tej powinności skutkuje wydaniem decyzji w trybie art. 35 ustawy. Tymczasem w niniejszej sprawie zameldowanie na pobyt stały miało charakter fikcyjny, zaś działania skarżącego mają na celu utrzymanie takiej fikcji jako wyraz niepodporządkowania się skutkom prawomocnego orzeczenia o jego eksmisji i czynnościom komornika w celu wyegzekwowania tego orzeczenia. Jednak tego rodzaju postawa nie zasługuje na ochronę prawną z uwagi na charakter ewidencyjny ludności i brak podstaw prawnych do orzekania na zasadach tzw. uznania administracyjnego. Wyjaśnić też należy, że sądowa kontrola administracji sprawowana jest w aspekcie legalności aktów. Z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), uwzględnienie skargi w drodze wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego następuje w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź uchybienia przez organy administracji regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie stwierdzając tego rodzaju naruszenia prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.