II SA/Gl 102/10
WyrokWSA w Gliwicach2010-07-19
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Iwona Bogucka, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja z 1965 r. o uznaniu nieruchomości leśnej za wspólnotę leśną, wydana na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, jest dotknięta wadą nieważności z powodu nieprecyzyjnego określenia nieruchomości, odwołania się do nieodpowiedniego dokumentu lub wydania jej przez niewłaściwy organ?Ratio decidendi
Decyzja z 1965 r. o uznaniu nieruchomości leśnej za wspólnotę leśną nie jest dotknięta wadą nieważności. Choć określenie nieruchomości w decyzji mogło być nieprecyzyjne, a odwołanie do planu urządzenia lasu nie było wzorcowe, to w realiach prawnych i faktycznych tamtego okresu (brak ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów) było to dopuszczalne. Organ miał możliwość identyfikacji nieruchomości na podstawie zatwierdzonego planu. Zarzut niewłaściwości organu również nie znalazł potwierdzenia, gdyż właściwe organy administracji miały kompetencje do wydawania takich decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z 1965 r. uznającej nieruchomość leśną za wspólnotę leśną. Skarżąca kwestionowała prawidłowość pierwotnej decyzji, zarzucając m.in. nieprecyzyjne określenie nieruchomości, odwołanie się do niewłaściwego dokumentu oraz naruszenie właściwości organu. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja z 1965 r. nie była dotknięta wadami skutkującymi nieważność.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uznania nieruchomości leśnej za wspólnotę leśną oddala skargę.
Ostateczną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. uznało nieruchomość leśną o pow. 1043,65 ha położoną w mieście S. w powiecie olkuskim i nieruchomość o pow. 458,31 ha w [...] w powiecie będzińskim, wykazane w planach gospodarstwa leśnego zatwierdzonego przez Oddział Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. na lata 1961 do 1970, za wspólnotę leśną. Podstawą prawną decyzji był przepis art. 8 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz. 169). Z decyzji wynika, że wcześniej, 12 lutego 1964 r. doszło do opisania wspólnoty protokołem sporządzonym z udziałem przedstawicieli: Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w S., Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S., Zarządu Wspólnoty Leśnej w S., Rady Nadzorczej Wspólnoty oraz administratorem wspólnoty leśnej. W uzasadnieniu podano, że [...]r. dochodzenie na gruncie wykazało istnienie wspólnoty leśnej o pow. 1502,16 ha, utrzymującej administratora i posiadającej wybrany Zarząd.
W aktach sprawy znajduje się dokument oznaczony jako Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N. , na okres od [...]r. do [...]r. Do dokumentu tego dołączona jest decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia planu gospodarczego urządzenia lasu. Została ona wydana na podstawie art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych (Dz. U. nr 29, poz. 166). W decyzji tej m. in. stwierdzono, że organ po rozpoznaniu sprawy dotyczącej planu gospodarczego dla lasu Wspólnoty Leśnej S. w N. zatwierdza plan gospodarczy dla obszaru o ogólnej powierzchni 1502,16 ha na okres od 1962 r. do 1971 r. W części A planu zagospodarowania zawarto dane historyczne dotyczące powstania Wspólnoty podając, że powstanie Wspólnoty Leśnej Lasów S. datuje się od roku [...]. W roku [...] wykonany został plan sytuacyjny i rejestr powierzchniowy. W roku [...] założono w sądzie w O. dla Wspólnoty księgę hipoteczną nr [...]. Po zakończeniu wojny, od roku [...] wybierany jest zarząd Wspólnoty na kadencję trzyletnią. Lasy Wspólnoty Leśnej położone są w województwie krakowskim powiecie O., gromadzie N. i mieście S. oraz w województwie [...], powiecie B., osiedlu [...]. Lasy Wspólnoty składają się z siedmiu kompleksów o łącznej pow. 1502,16 ha. Nadto do dokumentu dołączona jest mapa przeglądowa cięć Wspólnoty Leśnej Lasów S. o pow. ogólnej 1502,16 ha, sporządzona na stan z [...]r. w skali 1:10 000.
A. M. pismem z dnia [...]r. zgłosiła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium PRN w O. z dnia [...]r. dotyczącej uznania nieruchomości leśnej za wspólnotę gruntową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odmówiło wnioskodawczyni wszczęcia postępowania, przyjmując że nie ma ona w sprawie statusu strony. Na skutek wniesionej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 lipca 2008 r. w sprawie o sygn. II SA/Gl 392/08 uchylił rozstrzygnięcie Kolegium z [...]r. nr [...], wskazując, że nie przeprowadzono dostatecznie wnikliwej oceny legitymacji wnioskodawczyni. Zanim jednak doszło do wydania przez Sąd wyżej opisanego wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] z urzędu wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z [...] r. W uzasadnieniu wskazano ogólnie, że w ocenie Kolegium zachodzi prawdopodobieństwo, iż decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. O wszczęciu postępowania zawiadomiono w trybie art. 8 ust. 6 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych.
W toku postępowania pełnomocnik Spółki "A" złożył wyżej opisane dokumenty związane z planem zagospodarowania lasu zaś organ wezwał go do złożenia dokumentów pozwalających na identyfikację działek objętych decyzją. Z kopii pisma Burmistrza S. z dnia [...]r. dotyczącego udzielenia informacji na temat założenia operatu ewidencji gruntów wynika, że [...]r. podano do publicznej wiadomości ogłoszenie w sprawie ustalenia stanu władania gruntami na terenie S. Wyniki prac geodeta przedstawił w okresie od [...]r. do [...]r. Ich efektem było sporządzenie protokołów z ustalenia stanu władania, w których pod pozycją 1179 ujawniono Wspólnotę Leśną. Opisową część operatu ewidencji gruntów ukończono [...]r. Okoliczność tę potwierdza także uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w K. sporządzonego do wyroku z dnia [...]r. sygn. [...]. Podano w nim, że w dacie wydania decyzji z [...]r. prace nad operatem ewidencji gruntów były jeszcze prowadzone, wobec czego bliższe oznaczenie działek było niemożliwe. W uzasadnieniu tym Sąd Apelacyjny stwierdził nadto, że jest faktem niewątpliwym, że mieszkańcy osady i gminy Sławków są właścicielami gruntu wspólnotowego, stanowiącego w odróżnieniu od mienia gminnego lub gromadzkiego, współwłasność mieszkańców, co wynika z zapisów w księdze wieczystej dokonanych przed jej zlikwidowaniem na podstawie art. 11 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Do akt złożono także wypis z ewidencji gruntów dokumentujący aktualny stan posiadania Wspólnoty oraz kopię aktualnej mapy ewidencji gruntów obejmującej częściowo obręb 33 i 34 mapy przeglądowej siedlisk Wspólnoty według stanu na [...]r.
Po zawiadomieniu stron o zakończeniu postępowania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]r. nr [...], na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...]r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano na szczególny charakter instytucji stwierdzenia nieważności decyzji i dopuszczalność jej zastosowania wyłącznie w sytuacjach określonych w art. 156 § 1 i 2 k.p.a. oraz na kwalifikowany charakter przesłanek nieważności. Podkreślono, że w toku postępowania nadzwyczajnego przedmiotem badania mogą być wyłącznie przesłanki nieważności. Kolegium zwróciło uwagę, że kontrolowana decyzja została wydana na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Przepis ten zobowiązywał właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych do ustalenia, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową. Oznacza to, że w oparciu o deklaratoryjną decyzję wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy musi istnieć możliwość zidentyfikowania nieruchomości należących do wspólnoty. Zbadano, czy treść kontrolowanej decyzji na to pozwala. Na tę okoliczność przeprowadzono dowód z dokumentu "Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N. na okres od [...]r. do [...]r." wraz z załącznikiem mapowym oraz z wypisu z rejestru gruntów. Kolegium przyjęło, że w sentencji decyzji z [...]r. odniesiono się właśnie do Planu Urządzenia (...) jako dokumentu, w którym wykazano nieruchomości uznane za wspólnotę. Kolegium podało także, że w oparciu o te dokumenty jest możliwe zidentyfikowanie nieruchomości uznanych za wspólnotę. Prawidłowe wypełnienie dyspozycji art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie wymaga wyliczenia w decyzji działek z podaniem ich numerów, wystarczające jest takie opisanie, które pozwala na identyfikację, może to nastąpić też poprzez odesłanie do innego dokumentu. Kontrolowana decyzja nie została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa. Nie stwierdzono także zaistnienia w sprawie żadnej z pozostałych przesłanek nieważności, decyzja została wydana przez właściwy organ, istniała podstawa prawna do jej wydania, sprawa nie była już uprzednio rozstrzygnięta inną decyzją, decyzja została skierowana do właściwego podmiotu, nie była niewykonalna ze względu na swój deklaratoryjny charakter, nie istnieją inne wady powodujące jej nieważność z mocy prawa. W tej sytuacji Kolegium stwierdziło brak podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji.
Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła A. M. Podała, że swój interes prawny i legitymację do udziału w sprawie wywodzi z faktu, że jest osobą uprawnioną do udziału we wspólnocie, co wykazała dokumentami złożonymi Kolegium w sprawie o nr [...]oraz [...]. Strona podniosła, że Kolegium wadliwie uznało dokument o nazwie "Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N., na okres od [...]r. do [...]r." za tożsamy z dokumentem wymienionym w sentencji decyzji z [...]r. Poza kwestiami związanymi z zastosowanym nazewnictwem, zwróciła uwagę, że Plan ten został zatwierdzony dla podmiotu o nazwie Zrzeszenie "A" utworzonego na podstawie ustawy z 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych. To na rzecz tego podmiotu Sąd Powiatowy Wydział Ksiąg Wieczystych w O. postanowieniem z [...]r. zmienił zapis w księgach hipotecznych nr [...] i [...] w zakresie właściciela z zapisu "ogół mieszkańców osady i gminy S." na "A". Wykazanie w decyzji z [...]r. gruntów będących we władaniu innej osoby prawnej – Zrzeszenia – rażąco naruszało stan prawny. Zarzucono, że Kolegium nie rozważyło statusu przedmiotowego Planu Urządzenia Gospodarstwa (...), jako ewentualny akt kierownictwa wewnętrznego, nie mógł on być podstawą decyzji. Pierwotnie nieruchomości określane obecnie jako Wspólnota Leśna w S. były opisane w księgach hipotecznych nr [...] oraz [...], zarchiwizowanych w Wydziale V Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w O. jako własność ogółu mieszkańców osady i gminy Sławków. Wskazane są również na zamieszczonej w księgach mapach. Zawnioskowano o porównanie zapisów z zapisami rejestru gruntów i ocenę poprawności tych ostatnich wedle stanu aktualnego. Strona zwróciła uwagę, że co najmniej do [...]r. nie doszło do zamknięcia księgi wieczystej nr [...], gdzie w dziale II ujawniona jest Wspólnota Leśna w S. Strona podała też, że w dniu [...]r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w B. wydał decyzję nr [...] w sprawie "uznania nieruchomości leśnych o pow. 458,51 leżących na terenie powiatu B. – Osiedlowej Rady Narodowej w M. i stanowiącej całość z terenami leśnymi położonymi w powiecie o. MRN S.". Do akt dołączono kopię tej decyzji. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 8 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W uzasadnieniu podano, że przeprowadzone w dniu [...]r. dochodzenie na gruncie wykazało, że w mieście S. i O. M. znajduje się nieruchomość jako wspólnota leśna, utrzymująca administratora oraz posiadająca wybrany zarząd. Strona podniosła, że decyzja ta powiela częściowo rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...] r. a obie naruszają przepis art. 8 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, przewidujący, że jeśli wspólnota położona jest na obszarze dwóch lub więcej jednostek administracyjnych, prezydium rady narodowej odpowiednio wyższego stopnia określa prezydium rady narodowej, które będzie właściwe w sprawach określonych w art. 8 ust. 1 i 2 ustawy. W końcu zarzucono, że organ nie zweryfikował umocowania pełnomocnika Spółki "A" i nie wezwał go do wykazania utworzenia osoby prawnej nazywanej "A" oraz jej zarządu.
Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium dokonało weryfikacji statusu procesowego A.M. Uzyskano wykaz członków wspólnoty leśnej S. stanowiący załącznik do decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia wykazu osób uprawnionych do udziału w nieruchomości uznanej za wspólnotę leśną decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Olkuszu z dnia 18 stycznia 1965 r.
Uzyskano także wypisy z ewidencji gruntów dokumentujące skład zarządu Spółki do Zagospodarowania Wspólnoty Leśnej S. oraz kopię decyzji Starosty [...] z [...]r. znak [...], orzekającej o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie składu zarządu Spółki Wspólnoty Leśnej w S. W aktach znajduje się kopia statutu Spółki Leśnej "A" w mieście S., zawierającego stwierdzenie, że został on zatwierdzony jako statut spółki dla zagospodarowania wspólnoty leśnej w S. na podstawie art. 18 (25 ust. 1) ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, opatrzonego datą [...]r. i podpisem kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa. W § 3 Statutu stwierdzono, że terenem działalności Spółki są lasy niepaństwowe o pow. 1502,16 ha
Kolegium przeprowadziło także kwerendę ksiąg wieczystych i uzyskało dokumenty dotyczące powołania Zrzeszenia "B" w S. W aktach znajduje się kopia statutu Zrzeszenia "B" w S., opatrzonego adnotacją o zatwierdzeniu przez Prezydium Powiatowej RN w O. Zrzeszenia nosi nazwę "A" a jego siedzibą jest N. W pkt I Statutu (stan faktyczny i prawny) podano, że mieszkańcy byłej gminy S. są współwłaścicielami obszaru leśnego o pow. 1515,80 ha, uwidocznionego na planie geodety Rutkowskiego z roku 1870 i mającego urządzoną księgę hipoteczną nr 173 i 62. Znajduje się też uchwała nr [...] zebrania mieszkańców miasta S., K., G., N., C., B., C. i S. z dnia [...]r. w sprawie utworzenia zrzeszenia leśnego na podstawie art. 32 ustawy z 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych. Zebrani jako współwłaściciele obszaru leśnego mającego urządzoną księgę wieczystą przy Sądzie Powiatowym w O. nr 173 i 62 postanowili utworzyć zrzeszenia leśne pod nazwą "A" i uchwalić jego statut. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium PRN w O., na podstawie art. 32 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków (...) dokonał zarejestrowania uchwały i statutu Zrzeszenia. Przewodniczący Zarządu Wspólnoty Leśnej w S. pismem z dnia [...]r. l. dz. [...] zwrócił się do Sądu Powiatowego w O. o dokonanie w księgach hipotecznych 173 i 62 zmiany oznaczenia właściciela nieruchomości składającej się z obszaru leśnego o pow. 1515,80 ha z "ogół mieszkańców gminy S." na "A". Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]nr hip. 62 i 173 Sławków Sąd Powiatowy w O. Oddział Ksiąg Wieczystych wniosek ten uwzględnił i dokonał żądanej zmiany.
O prowadzonym postępowaniu zawiadomiono także Prokuratora Apelacyjnego w K., który pismem z dnia [...]r. nr Ap II Pa 15/09, na podstawie art. 183 k.p.a., zgłosił swój udział w postępowaniu oraz zapoznał się w siedzibie Kolegium z materiałem sprawy.
Po zawiadomieniu o zakończeniu postępowania dowodowego pełnomocnik skarżącej w dniu [...]r. zapoznał się z materiałem sprawy, zwracając uwagę, że księga wieczysta nr [...], której kopia znajduje się w aktach, była prowadzona niezgodnie z art. 11 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, albowiem dokonano jej zamknięcia dopiero [...]r.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy swą poprzednią decyzję z [...]r. o odmowie stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie uznania nieruchomości leśnej za wspólnotę leśną. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania, zgromadzone w sprawie materiały i dokonane czynności procesowe. Odnosząc się do kwestii legitymacji procesowej skarżącej Kolegium podało, że uwzględniło w tym zakresie zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 lipca 2008 r. sygn. II SA/Gl 392/08. Zweryfikowano twierdzenia skarżącej, że jest uprawniona do udziału we wspólnocie gruntowej. Ustalono, że A. M. wraz z siostrą E. Ł. nabyła gospodarstwo rolne, z którym związany był udział we Wspólnocie Leśnej i z tego tytułu jest stroną postępowania. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w razie zbycia wszystkich gruntów gospodarstwa rolnego przez uprawnionego do udziału we wspólnocie gruntowej, udział w tej wspólnocie przechodzi na nabywcę gospodarstwa. Aktem notarialnym z dnia [...]r. wpisanym w rep. [...] Kancelarii Notarialnej notariusz S. B.-N. w D., H. i T. N., właściciele działek stanowiących gospodarstwo rolne, na podstawie umowy darowizny, przenieśli prawo własności tego gospodarstwa na A. M. i E. Ł. Z gospodarstwem tym związany był udział we wspólnocie leśnej. A. M. i E. Ł. są córkami J. K. i H. N. (prima voto Kubeczek), ujawnionych pod pozycją [...] i [...] na liście uprawnionych do udziału, stanowiącej załącznik do decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia wykazu osób uprawnionych do udziału w nieruchomości uznanej za wspólnotę leśną decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O.
Kolegium stwierdziło także, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...]r. W jej sentencji zostały wymienione nieruchomości o określonych powierzchniach, położone w powiecie olkuskim i będzińskim. Wspólnota gruntowa, zgodnie z przepisami ustawy z [...]r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, jest formą współwłasności nieruchomości przysługującej wszystkim lub określonej grupie mieszkańców. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, właściwe organy były zobowiązane ustalić w drodze decyzji, które nieruchomości stanowią wspólnotę. Oznacza to, że w oparciu o taką decyzję deklaratoryjną musi istnieć możliwość zidentyfikowania nieruchomości stanowiących przedmiot współwłasności. Termin do wydania tej decyzji miał charakter instrukcyjny. Fakt wydania badanej decyzji po upływie roku od wejścia ustawy w życie nie stanowi zatem rażącego naruszenia prawa skutkującego nieważnością. Ustalając wykaz gruntów stanowiących wspólnotę organ nie odwołał się do ewidencji gruntów. Zamiast tego odwołano się do nieruchomości wykazanych w planie gospodarstwa leśnego, zatwierdzonym przez Oddział Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. na lata [...]. Tylko nieruchomości objęte tym planem wchodzą w skład wspólnoty. W ocenie Kolegium dokumentem wskazanym w decyzji z [...]r. jest przedłożony dokument "Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej lasów S. z siedzibą w N. na okres od [...] do [...]r." Zawiera on załącznik mapowy. To ten plan został zatwierdzony będącą w aktach decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...]. Jakkolwiek istnieje rozbieżność w datach, decyzja z [...]r. mówi o planach zatwierdzonych na lata [...], Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego dotyczy okresu od [...]r. do [...]r. a decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...].dotyczy zatwierdzenia planu na okres od [...] r. do [...] r. włącznie, to wszystkie te dokumenty dotyczą okresu wskazanego w decyzji z [...]r. W ocenie Kolegium dokument zatytułowany "Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N. na okres od [...] do [...]r." został zatwierdzony decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...] i stanowi dokument, o jakim mowa w decyzji z [...]r.
Kolegium podało także, że w następnej kolejności przeprowadziło czynności zmierzające do ustalenia, czy w oparciu o przedłożony plan gospodarstwa leśnego możliwe jest zidentyfikowanie nieruchomości. Przeprowadzono dowód z Planu Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N. wraz z załącznikiem mapowym i z wypisu z ewidencji gruntów. Ustalono, że jest możliwe wskazanie i zindywidualizowanie poszczególnych nieruchomości gruntowych. Decyzja z [...]r. pozwala zatem na określenie, które nieruchomości wchodziły w skład wspólnoty leśnej. Kolegium nie uznało za uzasadniony zarzutu skarżącej, że Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego został sporządzony dla innego podmiotu – Zrzeszenia Wspólnota Leśna w S., utworzonego na podstawie ustawy z 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków (...). Z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...] zatwierdzającej ten plan wynika, że dotyczy ona Wspólnoty L.S. Istnienie Zrzeszenia Wspólnota Leśna w S. nie oznacza, że nie istniała Wspólnota Leśna w S. jako współwłasność osób do niej uprawnionych. Wspólnota Leśna istniała w S. przed rokiem [...], istniała od roku [...], w roku [...] założono dla niej księgę hipoteczną nr [...], a od roku [...]o sprawach Wspólnoty decyduje wybierany zarząd. Zrzeszenie powstałe na podstawie ustawy z 14 czerwca 1960 r. było powołane do realizacji celów tej ustawy i wykonywania zadań, o jakich mowa w art. 32 ustawy – prowadzenia zabiegów gospodarczych w celu wzmożenia działalności produkcyjnej lasów, ulepszania techniki gospodarczej i prowadzenia racjonalnych zabiegów gospodarczych. Nie mogło natomiast zastępować spółki do zagospodarowania Wspólnoty i reprezentować Wspólnoty. Nadto Kolegium stwierdziło, że Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N. nie był aktem kierownictwa wewnętrznego, lecz dokumentem prywatnym przygotowanym przez podmiot reprezentujący Wspólnotę Leśną i zatwierdzonym przez organ administracji państwowej. Podniesiony przez pełnomocnika skarżącej argument, że w latach 30 –tych istniały S. lasy komunalne potwierdza, że istniały lasy stanowiące własność mieszkańców osady, co stanowiło przesłankę uznania ich za wspólnotę leśną.
Kolegium nie stwierdziło także spełnienia pozostałych przesłanek nieważności decyzji. Została ona wydana przez organ właściwy, albowiem ustalenie nieruchomości stanowiących wspólnotę należało do kompetencji właściwych w sprawach rolnych i leśnych organów prezydiów powiatowych rad narodowych, co w sprawie zostało zachowane. W tym zakresie powołano się także na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 10 listopada 2008 r. sygn. II SA/Gl 421/08, dotyczącym skargi A. M. na decyzję SKO w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia wykazu osób uprawnionych do udziału w nieruchomości uznanej za wspólnotę leśną decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...]r. Sąd przyjął w nim, że decyzja z [...]r. została wydana przez organ właściwy.
Decyzja nie narusza powagi rzeczy osądzonej, została skierowana do właściwej strony, ze względu na swój deklaratoryjny charakter nie można jej postawić zarzutu niewykonalności, nie stwierdzono także istnienia innej wady, powodującej nieważność z mocy prawa. Kwestia prowadzenia księgi wieczystej z naruszeniem art. 11 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych nie ma znaczenia dla sprawy i nie należy do kompetencji organów administracji.
W skardze do sądu administracyjnego A. M. wniosła o uchylenie decyzji SKO z [...]r. Zarzuciła, że decyzja ta narusza jej interes prawny polegający na prawie do posiadania udziału w nieruchomości gruntowej stanowiącej wspólnotę leśną, ustalonej w sposób nie budzący wątpliwości co do jego prawidłowości. Zarzucono, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem zasady praworządności, prawy obiektywnej, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu stron, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Skutkiem naruszenia tych zasad jest tolerowania bezprawnych wpisów w ewidencji gruntów, kreujących rzekomą osobę prawną oraz nie rozważenie zarzutu, że mienie określone w decyzji z [...]r. ma charakter mienia gromadzkiego, położonego na terenie miasta i osiedla, zatem nie podlegającego zagospodarowaniu na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. W uzasadnieniu podkreślono, że przewidziane w art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych ustalenie nieruchomości winno być bezsporne. Wydana decyzja z [...]r. tego warunku nie spełnia. Organ uporczywie wykazuje, że decyzją tą utworzono Spółkę, o jakiej mowa w art. 14 ust. 1 i 2 oraz art. 25 ust. 1 ustawy. Organ myli wspólnotę jako zbiór nieruchomości i "A" jako rzekomą osobę prawną. W ten sposób organ próbuje dowieść, że nie naruszyło prawa przekazanie mienia jednej osoby prawnej innej osobie prawnej, co nastąpiło decyzją z [...]r. Przyjmując, że "Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S." był dokumentem prywatnym, organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie mógł być podstawą decyzji administracyjnej de facto przenoszącej prawo własności nieruchomości wpisanej w księdze wieczystej, będącej w obrocie prawnym w dacie wydania decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przeprowadzenie dowodów z nadesłanych wypisów z rejestru gruntów oraz pism kierowanych przez pełnomocnika do SKO i [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na okoliczność bezprawności wpisów do ewidencji, dokonanych wyłącznie na podstawie decyzji z [...]r. Na dokumentach i w pismach tych zaznaczono, że mimo ujawnionego właściciela – Wspólnoty Leśnej, brak jest dokumentów własności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że przedmiotem analiz nie była kwestia prawidłowości powołania spółki dla zagospodarowania gruntów wspólnoty, decyzja z [...]r. tej sprawy nie dotyczy. Wyjaśniono także, że Kolegium prowadzi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z [...]r. oraz że po wyroku WSA w sprawie II SA/Gl 421/08 o odmowie wszczęcia z wniosku skarżącej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...]r., decyzją z dnia [...]r. uchylono poprzednią decyzję o odmowie wszczęcia postępowania i umorzono postępowanie w sprawie.
Prokurator wniosła o oddalenie skargi, przychylając się do stanowiska Kolegium.
Uczestnik postępowania Wspólnota Leśna w S. wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Wspólnota gruntowa jest formą współwłasności nieruchomości (gruntów rolnych, lasów i pastwisk) przysługującej wszystkim lub określonej grupie mieszkańców określonego obszaru. Historycznie powstanie wspólnot gruntowych związane jest z procesem likwidacji pańszczyzny w wieku XIX a w okresie międzywojennym z likwidacją serwitutów. Przez kolejnych prawodawców ta forma współwłasności była utrzymywana. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia [...]r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 28, poz. 169 ze zm.) zastąpiła poprzedzającą ją ustawę z 4 maja 1938 r. o uporządkowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. nr 33, poz. 290). Fakt historycznego istnienia wspólnoty stanowiącej "lasy sławkowskie" nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości. Jej istnienie powoływane jest w szeregu dokumentów. W uzasadnieniu decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...]r. nr [...] mowa jest o tym, że dochodzenie na gruncie wykazało istnienie wspólnoty leśnej. Pochodzący z lat 60-tych XX wieku Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. w części historycznej wskazuje na powstanie wspólnoty po roku [...], wspomina także o wykonaniu planu sytuacyjnego i rejestru powierzchniowego w roku 1870. W końcu ważnym dokumentem potwierdzającym fakt historycznego istnienia gruntów stanowiących współwłasność mieszkańców określonych terenów stanowią wpisy znajdujące się w zamkniętej już księdze wieczystej nr [...] Sądu Rejonowego w O., przeniesione z księgi wieczystej S. hip. Nr [...], gdzie mowa jest o prawie własności nieruchomości objętych wykazem, należącym do ogółu mieszkańców osady i gminy Sławków. Także Burmistrz S. w piśmie z [...]r., którego kopia znajduje się w aktach sprawy, opisując etapy zakładania operatu ewidencji gruntów w latach [...] podał, że w protokole z ustalenia stanu władania pod pozycją 1179 ujawniono wspólnotę gruntową. Uznanie historycznego faktu istnienia wspólnoty gruntowej w gminie S. nie było przy tym w istocie negowane także przez skarżącą, wszak swoją legitymację do skarżenia decyzji wywodzi ona z faktu, że jest osobą uprawnioną do udziału w tej wspólnocie. Okoliczność, że uprawnienie takie skarżącej przysługuje została w ocenie Sądu prawidłowo zweryfikowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.i szczegółowo opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wydanej w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W tym zakresie skarżąca nie zgłasza żadnych zarzutów.
Fakt istnienia w przeszłości wspólnoty gruntowej, jakkolwiek ma znaczenie dla sprawy, nie oznacza rzecz jasna, że decyzja wydana w odniesieniu do tej wspólnoty była prawidłowa, nie przesądza też o tym, które grunty wspólnotę te tworzą. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest właśnie prawidłowość stanowiska Kolegium w kwestii zgodności z prawem decyzji wydanej na podstawie ustawy z [...]r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Należy podkreślić fakt, że ustawa ta nie kreowała wspólnot gruntowych, lecz określała zasady ich zagospodarowania, precyzując w art.1, które wspólnoty podlegają zagospodarowaniu w oparciu o przepisy tej ustawy. Do czasu wejścia w życie ustawy, wspólnoty nie funkcjonowały w pustce normatywnej, były poddane reżimowi prawnemu. Nie była to jedynie ustawa z [...]r. o uporządkowaniu wspólnot gruntowych, lecz także inne akty prawne, które ze względu na swój zakres przedmiotowy, dotyczyły takich gruntów jak lasy. Okoliczność tę należy uwzględnić, rozważając podnoszony przez skarżącą zarzut, że w sprawie niezasadnie uznano za grunty stanowiące wspólnotę leśną działki należące do innego podmiotu – zrzeszenia powstałego na podstawie ustawy z 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych (dz. U. nr 29, poz. 166 ze zm.).
Zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, w postępowaniu wszczętym z urzędu na okoliczność weryfikacji przesłanek nieważności decyzji. Zasadnie Kolegium w wydanych rozstrzygnięciach podkreśla, że postępowanie to ma szczególny charakter i dopuszcza stwierdzenie nieważności decyzji tylko w przypadku stwierdzenia zaistnienia którejś z kodeksowych przesłanek, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy braku przesłanek negatywnych z art. 156 § 2 k.p.a.
Weryfikacji w oparciu o kryteria nieważności poddana została decyzja ostateczna Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...]r., wydana na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Skarżąca w pierwszym rzędzie kwestionuje w ogóle dopuszczalność zastosowania w sprawie tej ustawy, podnosząc, że mienie, którego decyzja dotyczyła miało charakter mienia gromadzkiego położonego na terenie miasta i osiedla. Zarzut ten nie jest zasadny. Wyłączenie, na które powołuje się skarżąca zawarte jest w art. 1 ust. 3 ustawy i odnosi się wyłącznie do mienia określonego w art. 1 ust. 2 ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, oprócz wspólnot gruntowych, które wymienia art. 1 ust. 1 ustawy, na zasadach przewidzianych tą ustawą zagospodarowane były także obszary stanowiące mienie gromadzkie, jeśli przed dniem wejścia w życie ustawy były faktycznie użytkowane wspólnie przez mieszkańców wsi. Ustawa w ten sposób rozciągnęła swój zakres stosowania na grunty inne niż będące wspólnotami gruntowymi, przy czym zastrzeżono w ust. 3, że nie dotyczy to mienia gromadzkiego położonego na terenie miast i osiedli. Natomiast katalog wspólnot gruntowych podlegających zagospodarowaniu w trybie ustawy wymienia jej art. 1 ust. 1. Mowa jest tam m. in. o nieruchomościach leśnych nadanych, wydzielonych, otrzymanych na wspólną własność, we wspólne posiadanie lub do wspólnego użytkowania. Istnieje różnica między mieniem gromadzkim a wspólnotą gruntową. Gromada stanowiła jednostkę podziału administracyjnego wsi, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych (Dz. U. nr 43, poz. 191 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, w miejsce dotychczasowych gmin i gromad utworzono nowe gromady, jako jednostki podziału administracyjnego wsi. Co stanowiło mienie gromadzkie określały przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 24 czerwca 1958 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim i trybu jego zbywania (Dz. U. nr 42, poz. 201), zastąpionego następnie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1962 r. w sprawie zarządu mieniem gromadzkim i trybu jego zbywania (Dz. U. nr 64, poz. 303). Zgodnie z § 1 pierwszego z powołanych rozporządzeń, mienie gromadzkie, to mienie, które do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych stanowiło majątek dawnych gromad, jako majątek gromadzki, dobro gromadzkie i inne prawa majątkowe. Natomiast w § 12 tego rozporządzenia zastrzeżono, że wszystkie przysługujące mieszkańcom gromad prawa własności, użytkowania lub inne prawa rzeczowe i majątkowe pozostają nienaruszone, w szczególności pozostają nienaruszone prawa użytkowników gruntów wspólnych, wynikające z ustawy z dnia 4 maja 1948 r. o uporządkowaniu wspólnot gruntowych , do podziału tych gruntów lub uzyskania współwłasności. Analogiczne postanowienia w § 1 i § 13 zawierało drugie z powołanych rozporządzeń z [...]r.
W przekonaniu Sądu udokumentowane zostało istnienie, jeszcze w okresie międzywojennym, wspólnoty leśnej w S., której istnienie honorowały władze publiczne także po roku [...], jako formę współwłasności. W szczególności zwraca uwagę, że zarząd mieniem gromadzkim przysługiwał właściwym radom narodowym i ich prezydiom. W odniesieniu do lasów sławkowskich na fakt sprawowania takiego zarządu nic nie wskazuje, wręcz przeciwnie, władze publiczne – Kierownik Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w O. decyzją z dnia [...]r. zarejestrował uchwałę i statut dotyczące utworzenia zrzeszenia leśnego w S., z których wynika, że o jego powstaniu zadecydowali mieszkańcy określonych terenów jako współwłaściciele obszaru leśnego mającego urządzone księgi wieczyste nr [...] i 62, prowadzone przez Sąd Powiatowy w O. Okoliczności powyższe czynią zarzut skarżącej, dotyczący charakteru mienia, nieuzasadnionym.
Weryfikowana przez Kolegium decyzja została wydana na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Przepis ten przewidywał wydanie przez właściwy organ decyzji (ta forma rozstrzygnięcia wynika z art. 8 ust. 6 ustawy) ustalającej, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową. Przepis art. 8 ust. 5 ustawy przewidywał, że wydanie takiej decyzji winno nastąpić w terminie roku od dnia wejścia w życie decyzji (co nastąpiło [...] r.). Termin ten miał charakter instrukcyjny i prawidłowo Kolegium przyjęło, że decyzja wydana z jego naruszeniem nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą skutkującą nieważnością. Nie budzi też wątpliwości, że wydawana w tym trybie decyzja ma charakter deklaratoryjny, służy potwierdzeniu istniejącego stanu faktycznego i prawnego.
Przedmiotem zarzutu skarżącej jest, że określenie gruntów stanowiących wspólnotę nie jest precyzyjne a nadto, że grunty te zostały wadliwe rozpoznane i w konsekwencji za grunty wspólnoty uznano grunty stanowiące własność innego podmiotu. Oznaczenia tego dokonano, odwołując się do danych zawartych w dokumencie zatwierdzonym inną decyzją. Oceniając dopuszczalność takiej praktyki należy wziąć pod uwagę stan faktyczny, w jakim doszło do wydania decyzji. Przepis art. 11 ustawy przewidział, że dla nieruchomości stanowiących wspólnotę nie prowadzi się ksiąg wieczystych a księgi istniejące tracą moc i podlegają zamknięciu. Wobec powyższego, orzekając w styczniu 1965 r. organ nie mógł posłużyć się księgami wieczystymi i na nie się powołać (chociaż dane zawarte w materiale sprawy pozwalają przyjąć, że księgi takie były w przeszłości dla wspólnoty urządzone). Organ nie mógł także posłużyć się i powołać na dane z ewidencji gruntów, ewidencja ta nie była bowiem ówcześnie jeszcze założona. W piśmie z dnia [...]r., którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych, Burmistrz S. potwierdził, że prace nad założeniem operatu ewidencji gruntów trwały od [...] r. a opisową część ewidencji ukończono [...] r. W konsekwencji organ nie miał możliwości odwołania się do żadnego z dwóch podstawowych sposobów ewidencjonowania nieruchomości. Fakt, że nadał swemu rozstrzygnięcie formę odesłania do innego dokumentu, który opisywał i lokalizował określone działki, nie może w tej sytuacji być podstawą zarzutu. Drugą kwestią jest, czy odesłanie to jest precyzyjne i czy dokument, do którego decyzja odsyła, dotyczy gruntów wspólnoty.
Niewątpliwie sposób, w jaki zostały w weryfikowanej decyzji z [...]r. określone nieruchomości stanowiące wspólnotę, nie jest wzorcowy. Przede wszystkim razi z punktu widzenia aktualnych standardów staranności działania administracji nie dość precyzyjne określenie decyzji, która zatwierdzała plan gospodarstwa leśnego a także niekonsekwencje terminologiczne. Decyzja z [...]r. odsyła do planu gospodarstwa leśnego zatwierdzonego bliżej nie oznaczoną decyzją Oddziału Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. na lata [...]. Tymczasem znajdujący się w aktach dokument nosi nazwę Plan Urządzenia Lasu Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. i dotyczy okresu od [...]r. do [...]r. Natomiast decyzja Oddziału Leśnictwa Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. dotyczy zatwierdzenia planu gospodarczego na okres od [...] do [...] r. Oceniając doniosłość tego rodzaju rozbieżności z punktu widzenia przesłanek nieważności decyzji należy rozważyć, czy stanowią one przypadek rażącego naruszenia prawa, czy też są uchybieniem, ale w drodze zabiegów interpretacyjnych da się powstałe wątpliwości usunąć. Mając na uwadze skutki wynikające z faktu stwierdzenia nieważności decyzji, nadzwyczajny charakter tej instytucji i wartość zasady trwałości decyzji, Sąd stoi na stanowisku, że tego rodzaju uchybienia organów mogą być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa i pociągać w konsekwencji negatywne skutki dla adresatów decyzji wówczas, gdy wątpliwości co do treści decyzji nie da się rozstrzygnąć. W niniejszym przypadku sytuacja taka nie zachodzi.
Rozbieżność dotycząca okresu, na jaki został sporządzony plan gospodarczy lasu, określonego w Planie i w decyzji WRN w K. jest zrozumiała, jeśli weźmie się pod uwagę, że wydając decyzję [...]r. organ nie mógł zatwierdzić planu z mocą wsteczną, wobec czego dokonał zatwierdzenia na lata [...] do [...]. Rozważyć zatem należy, na jakiej podstawie można zidentyfikować decyzję WRN w K., o jakiej jest mowa w weryfikowanej decyzji z [...]r. Okoliczność ta decyduje o tym, czy wydana na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych decyzja w istocie określa nieruchomości tworzące wspólnotę.
Identyfikacja decyzji zatwierdzającej plan gospodarczy lasu związana jest z rozważeniem kolejnego zarzutu skarżącej, dotyczącego wadliwego uznania przez Kolegium, że mienie należące do Zrzeszenia Wspólnota Leśna w S. jest tożsame z mieniem wspólnoty leśnej. Jak już wyżej zwrócono uwagę, funkcjonowanie wspólnot i zagospodarowywanie ich mienia w okresie poprzedzającym wejście w życie ustawy z 29 czerwca 1963 r. nie odbywało się w próżni normatywnej. W szczególności należy zwrócić uwagę na przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów i nieużytków nie stanowiących własności Państwa oraz niektórych lasów i nieużytków państwowych (Dz. U. nr 29, poz. 166 ze zm.). Przepisy tej ustawy znajdowały zastosowanie m. in. w stosunku do nie stanowiących własności Państwa lasów i gruntów leśnych oraz gruntów nieleśnych, przeznaczonych jako nieużytki do zalesiania (art. 1 ust. 1 ustawy). Lasy podlegały inwentaryzacji a lasy i grunty leśne o pow. przekraczającej 10 ha podlegały zagospodarowaniu według uproszczonego planu urządzenia gospodarstwa leśnego (art. 16 ust. 1 ). Plan taki zatwierdzał właściwy do spraw leśnictwa organ prezydium wojewódzkiej rady narodowej (art. 16 ust. 2 ustawy). Na takiej właśnie podstawie prawnej została wydana decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia planu gospodarczego urządzenia lasu Wspólnoty Leśnej S. w N. o ogólnej powierzchni 1502,16. Przepis art. 32 ustawy o zagospodarowaniu lasów (...) przewidywał, że posiadacze lasów i gruntów leśnych mogli łączyć się w zrzeszenia leśne w celu wzmożenia zdolności produkcyjnej lasów niepaństwowych. Zadania zrzeszeń określał w szczególności art. 32 ust. 2 ustawy. O utworzeniu zrzeszenia decydowali w drodze uchwały posiadacze lasów. Uchwała ta podlegała zarejestrowaniu we właściwym do spraw leśnictwa organie prezydium powiatowej rady narodowej. Po zarejestrowaniu uchwały i statutu zrzeszenie nabywało osobowość prawną. W ocenie Sądu materiał sprawy potwierdza, że współwłaściciele obszaru leśnego mającego urządzoną księgę wieczystą przy Sądzie Powiatowym w O. nr [...] i [...], utworzyli zrzeszenie leśne na podstawie art. 32 powołanej ustawy, potwierdza to uchwała z dnia 15 stycznia 1961 r. Zarówno uchwała ta jak i statut zrzeszenia zostały zarejestrowane decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...]r. nr [...]. W Statucie zrzeszenia, któremu nadano nazwę "B" w S. wyraźnie stwierdzono, że tworzący zrzeszenie mieszkańcy określonych miejscowości są współwłaścicielami i współposiadaczami obszaru leśnego uwidocznionego w planie geodety Rutkowskiego z roku 1870 i mającego urządzoną księgę hipoteczną przy Sądzie Powiatowym w O. nr [...] i [...]. Należy podkreślić, że zrzeszenie powołane mocą uchwały, jakkolwiek nabywało osobowość prawną z chwilą zarejestrowania uchwały i statutu, to nie wchodziło w prawa właścicieli i posiadaczy, było jedynie podmiotem prowadzącym gospodarkę leśną na gruntach nadal pozostających we współwłasności innych osób. Wadliwe jest przekonanie skarżącej, że w [...] r. doszło do powstania podmiotu, któremu przysługiwał tytuł do działek, na jakich zrzeszenie prowadziło działalność. Należy zwrócić uwagę, że źródłem trudności w rozeznaniu stanu faktycznego jest w znacznym stopniu praktyka polegająca na posługiwaniu się nazwą "wspólnota leśna w S." w odniesieniu do różnych form organizacji mienia tworzących tę wspólnotę. Ta tendencja jest jednak pośrednim dowodem na to, że w świadomości działających osób wspólnota taka istniała i niezależnie od formy zarządu tym mieniem stosowano konsekwentne nazewnictwo.
W przekonaniu Sądu materiał sprawy dokumentuje, że osoby uprawnione do gruntów stanowiących wspólnotę leśną w S. utworzyły zrzeszenie mające realizować zadania określone ustawą z 14 czerwca 1960 r. o zagospodarowaniu lasów (...). Dla lasów tych przygotowano uproszczony plan urządzenia gospodarstwa leśnego na lata [...], zatwierdzony decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...]. Dokumenty, jakie były wyżej cytowane i które znajdują się w aktach wzajemnie się potwierdzają i odwołują do takich samych faktów i danych. Uprawnione zatem jest przyjęcie, że weryfikowana decyzja z [...]r. ustala jako mienie wspólnoty leśnej działki, które zostały ujawnione w planie Plan Urządzenia Gospodarstwa Leśnego Wspólnoty Leśnej Lasów S. z siedzibą w N., na okres od [...]r. do [...]r., zatwierdzonym następnie decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...]r. nr [...]. Stojąc na takim stanowisku Kolegium nie przekroczyło granic swobodnej oceny zebranego materiału i wyciągnęło z niego prawidłowe wnioski. Zasadny jest zatem wniosek, że decyzja z [...]r., odsyłając do określonych i znanych organom innych dokumentów, w dostatecznym stopniu spełnia warunek z art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych i daje możliwość ustalenia, jakie działki wchodziły w dacie jej wydania w skład wspólnoty leśnej. Trzeba przy tym wyjaśnić Skarżącej, że zarzut niedopuszczalnego oparcia decyzji na dokumencie prywatnym nie jest zasadny. Podstawą decyzji był przepis art. 8 ust. 1 ustawy, zaś organ w decyzji odwołał się nie do materiałów nieoficjalnych, lecz dokumentu zatwierdzonego inną decyzją ostateczną, a sporządzenie takiego dokumentu i jego zatwierdzenie było przewidziane przepisami prawa.
Kolejną kwestia wymagającą rozstrzygnięcia, jest zarzut wydania decyzji z [...]r. z naruszeniem przepisów o właściwości organu. Skarżąca wskazuje na regulację art. 8 ust. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zgodnie z którym jeśli wspólnota gruntowa położona jest na obszarze dwóch lub więcej terytorialnych jednostek administracyjnych, prezydium rady narodowej odpowiednio wyższego stopnia określa prezydium rady narodowej, którego organ będzie właściwy w sprawach m. in. wydawania decyzji ustalających, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową. W tym zakresie skarżąca wskazuje na fakt wydania [...]r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa w B. decyzji nr [...]w sprawie "uznania nieruchomości leśnych o pow. 458,51 leżących na terenie powiatu B. – Osiedlowej Rady Narodowej w Maczkach i stanowiącej całość z terenami leśnymi położonymi w powiecie olkuskim MRN S.", powielającej w części dotyczącej osiedla [...] rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z [...]r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. Jak wynika z oświadczeń pełnomocnika Kolegium złożonych na rozprawie, w stosunku do tej decyzji zostało wszczęte postępowanie w celu stwierdzenia jej nieważności. Natomiast nie stwierdzono, aby doszło do wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, wskazującej który z konkurencyjnych organów szczebla powiatowego winien ustalić nieruchomości stanowiące wspólnotę gruntową. Podjęcie rozstrzygnięcia wbrew takiej decyzji wyznaczającej organ właściwy byłoby wadliwe. Nie budzi natomiast wątpliwości, że co do zasady właściwe do spraw rolnych i leśnych organy powiatowych rad narodowych miały kompetencję do orzekania na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych. Sąd podziela zatem stanowisko Kolegium, że decyzja została wydana przez kompetentny organ. Sąd nie podziela tezy Kolegium, że o kwestii właściwości organu przesądził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 10 listopada 2008 r. sygn. II SA/GL 421/08. W wyroku tym Sąd kontrolował decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, dotyczącej ustalenia wykazu uprawnionych do tej samej wspólnoty leśnej. Przedmiotem kontroli nie była legalność decyzji ustalającej wykaz uprawnionych, podjętej przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z [...]r., lecz decyzji SKO w K. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie jej nieważności.
Pozostałe przesłanki nieważności decyzji wymienione w art. 156 § 1 zostały negatywnie zweryfikowane przez Kolegium, w tym zakresie skarżąca nie zgłaszała zastrzeżeń a Sąd wnioski organu administracji co do braku podstaw do stwierdzenia nieważności podziela.
Sąd nie stwierdził nadto, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów procedury, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Strona miała zagwarantowany udział w postępowaniu, była informowana o wszystkich czynnościach procesowych a jej wnioski były rozpoznawana i zostały przez organ rozpatrzone. Za prawidłowe należy uznać także rozstrzygnięcie polegające na orzeczeniu odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, mimo że postępowanie wszczęto z urzędu. Mając na względzie okoliczności, jakie są uznawane za przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, prawidłowo Kolegium, po merytorycznym zbadaniu podstaw do stwierdzenia nieważności, odmówiło jej stwierdzenia. Niewątpliwie bowiem istniał przedmiot postępowania, jakim jest weryfikowana przez organ decyzja z [...]r.
Mając na względzie podane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło