II SA/Gl 1027/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia w sprawie nałożonej grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że R. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką, z którą wszakże znajduje się w rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca zadeklarował, że poza udziałem (1/2) w prawie własności lokalu mieszkalnego o pow. 49,41 m2 oraz samochodu osobowego marki [...] o wartości około 15.000 zł nie posiada żadnego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. R. S. zaznaczył, że jego jedynym źródłem dochodu jest dodatek mieszkaniowy otrzymywany w kwocie 140 zł miesięcznie. Pismem z dnia 22 października 2012 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez udokumentowanie wydatków związanych z utrzymaniem się oraz udokumentowania aktualnej wysokości dochodu uzyskiwanego przez małżonkę wnioskodawcy. W odpowiedzi R. S., w piśmie procesowym z dnia 9 listopada 2012 r. oświadczył, że w piśmie skierowanym do sprawy o sygn. I SA/Gl 1028/12 przedstawił obszerne wyjaśnienia oraz przełożył stosowną dokumentację, a wobec tego powielanie tych informacji uważa za bezzasadne. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz.270 – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślić trzeba, że instytucja prawa pomocy (a zwłaszcza w zakresie całkowitym, co ma miejsce w niniejszej sprawie) jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa podmiotów, które ze względu na naprawdę nadzwyczaj trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść w pełni wymaganych prawem kosztów postępowania i brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FPP 2/12 – Lex nr 1145404). Oznacza to zarazem, że nie mogą istnieć żadne wątpliwości odnośnie statusu materialnego osoby ubiegającej o prawo pomocy. Wbrew temu, co uważa skarżący w każdym postępowaniu sądowoadministracyjnym, o ile strona zostanie zobowiązana do nadesłania dokumentów źródłowych winna to uczynić albowiem służą one ustaleniu jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom strony i sięgając do dokumentacji przesłanej przezeń do sprawy o sygn. akt I SA/Gl 1028/12 nie znaleziono podstaw do uwzględnienia wniosku. Przede wszystkim R. S. uchylił się od podania aktualnej wysokości dochodu swojej małżonki, a okolicznością uzasadniającą taką postawę nie może być fakt istnienia rozdzielności majątkowej. Wskazać bowiem trzeba, za jednym z orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, że umowa majątkowa małżeńska o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej i ustanowieniu ustroju rozdzielności majątkowej nie zwalnia skarżącego z wymogu wskazania sytuacji majątkowej współmałżonka. Małżonkowie mają względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowe (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II OZ 390/10 - System Informacji Prawniczej Lex nr 663610). Z tego punktu widzenia brak reakcji na wezwanie referendarza sądowego w tym zakresie wyklucza możliwość wszechstronnej i rzetelnej oceny realnych możliwości finansowych strony. Dalej wskazać trzeba, że podane przez skarżącego źródło dochodu nie pozwala na pokrycie nawet elementarnych potrzeb bytowych, a skoro twierdzi, że nie posiada wraz z żoną "żadnych wspólnych środków finansowych od 2007 r." to założyć trzeba, że partycypuje, proporcjonalnie do wielkości swojego udziału, w kosztach utrzymania mieszkania oraz samochodu. Skoro tak, to zadeklarowana kwota dochodu nie wystarczy na pokrycie takich wydatków, co prowadzi do wniosku, że informacje uzyskane od strony są niepełne. Na koniec, na marginesie można zauważyć, że wnioskodawca podarował swojemu potomstwu budynek mieszkalny w miejscowości S., Gmina R. W takiej sytuacji, opierając się na znajomości realiów życiowych można oczekiwać, że obdarowani członkowie rodziny w razie potrzeby będą w stanie udzielić wsparcia darczyńcy. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.