II SA/Gl 1032/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G., T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: 1) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, 2) zawiesić z urzędu postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygnaturze P 58/08. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r., nr [...] ustalającą dla K. i T. G., właścicieli zbywających nieruchomość, oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...], k.m. [...], obręb B., o powierzchni [...] ha, położonej przy ulicy [...] w R., jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowaną uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w wysokości [...] zł. Na powyższe rozsztrzygnięcie w piśmie z dnia [...] r., skierowanym za pośrednictwem organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K. G. i T. G. złożyli skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Uzasadniając przedmiotowy wniosek wskazali, iż wykonanie powołanej na wstępie decyzji, a co za tym idzie zapłata ustalonej opłaty planistycznej, w warunkach skarżacych cyt. : "doprowadziłaby do utraty możliwości utrzymania 4-osobowej rodziny, w tym dwójki dzieci uczęszczająych do szkoły podstawowowej i średniej“. Mimo możliwości ustosunkowania się do przedmiotowego wniosku organ odwoławczy nie skorzystał z powyższego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zatem uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek. Jednakże wstrzymanie wykonania stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. i dotyczy jedynie okoliczności faktycznych, akt bowiem lub czynność którego wykonanie ma być wstrzymane, powinien kwalifikować się do wykonania, jak i okoliczności o charakterze wyjątkowym. Należy nadto zauważyć, iż jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie (por. M. Bogusz, Glosa do przytoczonego wyżej postanowienia NSA, [w:] Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd orzecznictwa 2006 r., nr 1, poz. 1). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt II OZ 155/05 ([w:] OSS z 2005 r. nr 3, poz. 72) w razie złożenia wniosku o wstrzymanie rzeczą sądu jest zbadać z urzędu, a więc i bez wniosków strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu, bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Dokonując oceny złożonego wniosku, Sąd doszedł do przekonania, że spełniona została jedna z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji do czasu wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Biorąc pod rozwagę zarówno okoliczności wskazane we wniosku, jak i te niepowołane, a badane z urzędu, należało przyjąć, iż niewstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia organu odwoławczego może zrodzić niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody. Należy bowiem mieć na uwadze, że decyzja ustalająca jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w związku z jej zbyciem jest aktem, który podlega wykonaniu. Jej zastosowanie oznacza spowodowanie istotnej zmiany rzeczywistości, gdyż jako nakładająca na stronę skarżącą określone obowiązki może być zrealizowana - w przypadku braku dobrowolnego jej wykonania - w drodze egzekucji administracyjnej. Skarżący podnieśli, że uiszczenie przez nich ustalonej zaskarżoną decyzją opłaty spowoduje utratę możliwości utrzymania rodziny. Względy doświadczenia życiowego pozwalają przyjąć, że przedmiotowa kwota jest wysoka, zaś konieczność jej wydatkowania łączy się uszczupleniem posiadanych zasobów i niewątpliwie stanowi obciążenie dla domowego budżetu. Mając zatem na względzie zarówno wysokość nałożonej opłaty planistycznej, jak i ewentualną egzekucję administracyjną, należało przyjąć, iż wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia zrodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku wnioskodawców. Na marginesie zważyć należy, iż dla oceny zasadności wniosku bez znaczenia pozostawały zarzuty wobec wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, a w szczególności nierzetelność biegłego przy sporządzaniu operatu szacunkowego, czy też niekonstytucyjność przepisów o opłatach planistycznych. Powyższe bowiem nie stanowią ustawowej przesłanki, w oparciu o którą należało oceniać zasadność wniosku. Te i inne okoliczności natomiast będą badane przez Sąd dopiero przy rozpoznawaniu skargi co do meritum, czego wyrazem będzie orzeczenie kończące postępowanie. Dlatego też powoływanie się na nie na etapie postępowania wpadkowego, jakim jest rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania, nie może być brane pod uwagę. W świetle wskazanych okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak pkt 1 w sentencji postanowienia. W dalszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania, w tym przed Trybunałem Konstytucyjnym. Stosownie do art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodzą zaś w życie z dniem ogłoszenia, bądź w terminie określonym przez Trybunał Konstytucyjny. Mając na względzie powyższe należało wziąć pod rozwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie o sygn. II SA/Kr 778/07 zwrócił się do z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepis art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.) w zakresie, w jakim wzrost wartości nieruchomości odnosi do kryterium faktycznego wykorzystania w sytuacjach, kiedy przeznaczenie nieruchomości było określone w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym przed dniem 1 stycznia 1995 r., który utracił moc z uwagi na upływ terminu określonego art. 87 ust. 3 powołanej ustawy, jest zgodny z art. 2 i 32 Konstytucji. Sprawa zawisła przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygnaturą P 58/08. Przytoczone pytanie dotyczy przepisów prawnych w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję, przy zbliżonym stanie faktycznym do rozpoznawanej sprawy. Niewątpliwie zatem rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pozostaje w bezpośrednim związku i zależy od wyniku toczącego się postępowania w sprawie P 58/08, co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego z urzędu, w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 1 i art. 131 p.p.s.a. do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.