II SA/Gl 1035/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o zameldowanie oddala skargę. Wnioskiem z 18 marca 2010 r. P. D. wystąpiła o zameldowanie jej na pobyt stały w lokalu przy ulicy [...] w D. Wnioskodawczyni podała, że właściciele budynku od 1985 roku przebywają za granicą i nie ma z nimi kontaktu. Dalej argumentowała, że brak zameldowania utrudnia jej załatwianie formalności, a w lokalu tym mieszka od 1989 r. W toku postępowania ustalono, że współwłaścicielami budynku mieszkalnego są E. M. i M. M., którzy zostali wymeldowani z pobytu stałego w [...] roku, brak jest natomiast informacji na temat ich nowego adresu zamieszkania. W związku z powyższym organ pierwszej instancji zwrócił się na zasadzie art. 34 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 późn. zm. - zwanej dalej KPA) do Sądu Rejonowego w D. z wnioskami o wyznaczenie przedstawiciela dla E. M. i M. M. w toczącym się postępowaniu administracyjnym o zameldowanie w związku z ich nieobecnością i brakiem możliwości ustalenia ich miejsca zamieszkania. Prawomocnymi postanowieniami z dnia [...] r. Sąd Rejonowy w D. ustanowił na zasadzie art. 601 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 z późn. zm. – zwana dalej KPC) i art. 184 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 788 z późn. zm.) kuratorów dla nieznanych z miejsca pobytu E. M. - w osobie E. G. (sygn. akt [...]) oraz M. M. - w osobie E. W. (sygn. akt [...]). W dalszym toku postępowania administracyjnego w przedmiocie zameldowania P. D. pismami z dnia 28 kwietnia 2010 r. ustanowieni kuratorzy zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], doręczoną w dniu [...] r. między innymi kuratorom E. M. i M. M., Prezydent Miasta D. orzekł o zameldowaniu P. D. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w D. W uzasadnieniu organ podkreślił, że meldunek ma jedynie charakter rejestracyjny i nie rodzi żadnych uprawnień czy roszczeń cywilnoprawnych do lokalu. W postępowaniu ustalono bezspornie zdaniem organu, że P. D. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, co spowodowało wydanie powyższego rozstrzygnięcia w oparciu o art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 z późn. zm. – zwana dalej ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Pismem złożonym w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 17 maja 2012 r. skarżący E. M. zwrócił się o wydanie kserokopii decyzji o zameldowaniu wszystkich osób pod adresem przy ul. [...], wydanie żądanych kopii, w tym kopii decyzji o zameldowaniu P. D. nastąpiło w dniu [...] r. Następnie pismem z dnia 21 maja 2012 r., złożonym w organie w tym samym dniu, skarżący wniósł odwołanie między innymi od decyzji Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r., nr [...] dotyczącej zameldowania P. D.. W uzasadnieniu wskazał, że wyrażał zgodę na zameldowanie państwa D. w [...] r. jedynie na pobyt czasowy, na okres 3 lat. Podkreślił również, że wbrew twierdzeniom J. D. jest z nim w stałym kontakcie telefonicznym, lecz nie został poinformowany o wszczętym postępowaniu. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda [...] zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, wydanym na podstawie art. 134 KPA, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona ustanowionemu dla skarżącego kuratorowi w dniu 19 maja 2010 r., termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem 2 czerwca 2010 r. Zdaniem organu wydanie kserokopii decyzji do rąk własnych E. M., po uprzednim skutecznym jej doręczeniu kuratorowi, nie ma znaczenia dla rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, stanowi bowiem jedynie udostępnienie treści rozstrzygnięcia bez skutku doręczenia. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik E. M. zarzucił rażące naruszenie art. 7 w zw. z art. 9 i art. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżący złożył pismo mające charakter wniosku o stwierdzenie nieważności. Dodatkowo wskazano, że skarżący nie został pouczony o swoich prawach oraz o stanie faktycznym i prawnym wynikającym z treści kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji. Dalej w uzasadnieniu strona zakwestionowała prawidłowość postępowania w sprawie ustanowienia kuratora, podnosząc, że Sąd Rejonowy w D. orzekający w tej sprawie został wprowadzony w błąd. Zarzucono również brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak również wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani też o innych możliwościach wzruszenia decyzji. W opinii autora skargi odwołanie E. M. winno było być ocenione przez organ ze względu na jego treść a nie tytuł, a z treści odwołania wynikało, że domagał się on stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ stwierdził, że z treści odwołania jednoznacznie wynikało, że skarżący jest niezadowolony z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Natomiast w żaden sposób, choćby pośredni, z pisma tego nie wynikało zdaniem organu, aby skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Nie wskazał on też żadnych przesłanek z art. 156 § 1 KPA. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda podkreślił, że w pierwszej kolejności organ odwoławczy winien zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione z zachowaniem terminu, a po stwierdzeniu jego uchybienia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi zgodnie z art. 134 KPA. Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności uznać należy, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona prawidłowo stronie postępowania do rąk ustanowionego przez sąd powszechny kuratora. Zgodnie bowiem z art. 40 § 1 KPA jeżeli strona działa przez przedstawiciela, wówczas pisma doręcza się temu przedstawicielowi, w tym przypadku przedstawicielem tym jest kurator. Badanie prawidłowości prowadzonego przed sądem powszechnym postępowania w sprawie ustanowienia dla osoby nieznanej z miejsca pobytu kuratora wykracza poza kompetencje organów administracji publicznej oraz poza kognicję sądu administracyjnego. Ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej należy bowiem do wyłącznej właściwości sądów powszechnych (art. 34 § 1 KPA w zw. z art. 601 KPC). Z kolei zgodnie z art. 365 § 1 KPC prawomocne orzeczenie sądu cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W tej sytuacji zgodzić się przyjdzie z ustaleniami organu odwoławczego, że decyzja o zameldowaniu P. D. została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 19 maja 2010 r. Zgodnie z art. 129 § 2 KPA odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia stronie. O przysługującym stronie prawie i trybie zaskarżenia decyzji strona powinna być pouczona (art. 107 § 1 KPA). Jak wskazano powyżej decyzja organu pierwszej instancji doręczona została przedstawicielowi skarżącego w dniu 19 maja 2010 r. wraz z pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania, a jej odbiór przedstawiciel ten pokwitował osobiście. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem 2 czerwca 2010 r. Natomiast odwołanie E. M. zostało złożone w siedzibie organu w dniu 21 maja 2012 r. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zasadnie zastosował przepis art. 134 KPA stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego stwierdzić przyjdzie, że nie znajdują one uzasadnienia. W szczególności, biorąc pod uwagę treść wniesionego odwołania, brak było podstaw do uznania przez organ, że stanowi ono inny środek procesowy. W świetle twierdzeń zawartych w skardze odnośnie nieprawidłowego zakwalifikowania przez organ pisma skarżącego z dnia 21 maja 2012 r. jako odwołania zamiast wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji zauważyć przyjdzie, że pismo to nie zawierało jakichkolwiek treści mogących wskazywać na żądanie stwierdzenia nieważności względnie na przesłanki nieważności decyzji. Odwołanie nie zawierało też zdaniem Sądu treści, która mogłaby wskazywać, że stanowi ono np. wniosek o przywrócenie terminu lub wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Organ nie miał w takiej sytuacji obowiązku dochodzenia, czy pismo z dnia 21 maja 2012 r. jest w istocie odwołaniem, czy też innym środkiem prawnym. Na marginesie wskazać można, że jeżeli skarżący podtrzymuje nadal swoją wolę w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, to nie ma przeszkód, aby z takim wnioskiem wystąpił do właściwego organu administracji. Wówczas obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania w tym przedmiocie i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Skarżącemu przysługują również środki prawne, którymi może kwestionować prawidłowość ustanowienia kuratora w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ewentualny pozytywny wynik takiego postępowania może w przyszłości stanowić przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 8 KPA. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).