II SA/Gl 1036/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o zameldowanie oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Prezydent Miasta D. orzekł o zameldowaniu J. D. na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w D.. Stronami postępowania administracyjnego zakończonego wymienioną decyzją byli, poza jej adresatem, współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] w D. – E. M. i M. M.. W toku postępowania organ pierwszej instancji wystąpił na zasadzie art. 34 § 1 k.p.a. z wnioskami do Sądu Rejonowego w D. o wyznaczenie przedstawicieli dla E. M. i M. M., jako dla osób nieobecnych, których miejsca zamieszkania organ nie może ustalić. Prawomocnymi postanowieniami z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w D. ustanowił na zasadzie art. 601 k.p.c. i art. 184 k.r.i.o. w związku z toczącym się przed organem pierwszej instancji postępowaniem, kuratorów dla nieznanych z miejsca pobytu E. M. – w osobie E. G. (sygn. akt [...]) oraz M. M. – w osobie E. W. (sygn. akt [...]). Ustanowieni kuratorzy zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów (pisma organu z dnia [...] r. – k. 23 i 25 akt administracyjnych). Kuratorom tym doręczona została też w dniu [...] r. wspomniana na wstępie decyzja o wymeldowaniu (zwrotne potwierdzenia odbioru – k. 36 i 37 akt administracyjnych). Pismem złożonym w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu [...]r., obecnie skarżący E. M. zwrócił się o wydanie kserokopii decyzji o zameldowaniu wszystkich osób pod adresem przy ul. [...]. W dniu [...]r. skarżący odebrał kopie żądanych decyzji, w tym kopię decyzji o zameldowaniu J. D.. Następnie pismem z dnia [...]r. skarżący wniósł odwołanie od trzech decyzji z dnia [...]r., w tym od decyzji dotyczącej zameldowania J. D.. W uzasadnieniu wskazał, że wyrażał zgodę na zameldowanie małżonków D. z córką jedynie na pobyt czasowy, na okres 3 lat. Na taki pobyt zameldował ich też w 2001 r. Zaznaczył, że z J. D. jest w stałym kontakcie telefonicznym lecz nie został poinformowany o wszczętym postępowaniu. Wojewoda [...] zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w sprawie o zameldowanie J. D.. W szczególności zwrócił uwagę, że decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona ustanowionemu dla skarżącego kuratorowi E.G. w dniu [...]r. Zatem termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 2 czerwca 2010 r. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że wydanie kserokopii decyzji do rąk własnych po uprzednim skutecznym jej doręczeniu kuratorowi, stanowi jedynie udostępnienie treści rozstrzygnięcia bez skutku doręczenia. Nie powoduje też ponownego otwarcia terminu do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik E. M. zarzucił rażące naruszenie art. 7 w zw. z art. 9 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy skarżący złożył pismo mające charakter wniosku o stwierdzenie nieważności. Ponadto skarżący nie został pouczony o swoich prawach oraz o stanie faktycznym i prawnym wynikającym z treści kwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzja o zameldowaniu została wydana na podstawie nieprawdziwych dowodów. W błąd został też wprowadzony sąd rodzinny orzekający o ustanowieniu dla skarżącego kuratora. Zarzucił brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jak również wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani też o innych możliwościach wzruszenia decyzji. Zdaniem pełnomocnika skarżącego odwołanie winno było być ocenione przez organ ze względu na jego treść a nie tytuł. Z treści odwołania wynikało zaś, iż skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ stwierdził, że z treści odwołania jednoznacznie wynikało, iż skarżący jest niezadowolony z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. W żaden sposób nie wynikało z niego, aby skarżący wnosił o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Nie wskazał też żadnych przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Na rozprawie w dniu 25 stycznia 2013 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności uznać należy, że decyzja organu pierwszej instancji prawidłowo została doręczona przedstawicielowi skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 40 § 1 k.p.a. jeżeli strona działa przez przedstawiciela, wówczas pisma doręcza się temu przedstawicielowi. Tym przedstawicielem w niniejszej sprawie był ustanowiony przez sąd powszechny kurator. Wskazać w tym miejscu przyjdzie, że wykracza poza kompetencje organów administracji publicznej oraz poza kognicję sądu administracyjnego badanie, czy ustanowienie kuratora nastąpiło zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Ustanowienie przedstawiciela dla osoby nieobecnej należy do wyłącznej właściwości sądów powszechnych (art. 34 § 1 k.p.a. w zw. z art. 601 k.p.c.). Z kolei zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie sądu cywilnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W takiej sytuacji zgodzić się przyjdzie z ustaleniami organu odwoławczego, że decyzja o zameldowaniu J. D. została skutecznie doręczona skarżącemu (do rąk jego przedstawiciela) w dniu 19 maja 2010 r. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia stronie. O przysługującym stronie prawie i trybie zaskarżenia decyzji strona powinna być pouczona (art. 107 § 1 k.p.a.) Pouczenie takie decyzja organu pierwszej instancji zawierała. Jak już wyżej wskazano decyzja organu pierwszej instancji doręczona została przedstawicielowi skarżącego w dniu 19 maja 2010 r., a jej odbiór przedstawiciel ten pokwitował osobiście. Decyzję tę należy uznać zatem za skutecznie doręczoną skarżącemu. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 2 czerwca 2010 r. Odwołanie wniesione zaś zostało w dniu 21 maja 2012 r. Wynika stąd, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy zasadnie zastosował przepis art. 134 k.p.a. stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego, to zdaniem Sądu nie znajdują one uzasadnienia. Organy nie naruszyły tych zasad. W szczególności biorąc pod uwagę treść wniesionego odwołania, brak było podstaw do uznania, że stanowi ono inny środek procesowy. W świetle twierdzeń zawartych w skardze odnośnie braku uznania tego odwołania za wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji należy stwierdzić, że odwołanie nie zawierało jakichkolwiek treści mogących wskazywać na żądanie stwierdzenia nieważności względnie na przesłanki nieważności decyzji. Odwołanie nie zawierało też treści, która mogłaby wskazywać, że stanowi ono np. wniosek o przywrócenie terminu lub wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Organ nie miał w takiej sytuacji podstaw domniemywać, że formalnie nazwane odwołaniem pismo skarżącego może stanowić w istocie inny środek prawny. W konsekwencji nie miał też obowiązku pouczania skarżącego o możliwości kwestionowania decyzji w innym trybie, zwłaszcza w sytuacji gdy skutki takiego działania nie są oczywiste. Takie działanie organu w świetle treści odwołania wykraczałoby zdaniem Sądu poza obowiązki wynikające z zasad art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. Nie jest bowiem rolą organów kierowanie czynnościami procesowymi strony, zwłaszcza w sytuacji gdy interesy różnych stron postępowania w danej sprawie są sprzeczne. Takie zachowanie organu naruszałoby wymóg jego bezstronności. Na marginesie wskazać można, że jeżeli skarżący podtrzymuje nadal swoją wolę w zakresie żądania stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, to nie ma przeszkód, aby z takim wnioskiem wystąpił do właściwego organu. Wówczas obowiązkiem organu będzie przeprowadzenie postępowania w tym przedmiocie i wydanie rozstrzygnięcia. Wskazać też przyjdzie, że skarżącemu przysługują środki prawne, którymi może kwestionować prawidłowość ustanowienia kuratora w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ewentualny pozytywny wynik takiego postępowania może w przyszłości stanowić przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Fakt stałego zamieszkiwania J. D. w objętym postępowaniem mieszkaniu skarżący jako współwłaściciel mieszkania może też kwestionować w postępowaniu cywilnym. Sąd przyjął, że w postępowaniu sądowym uczestniczka M. M. również jest reprezentowana przez ustanowionego dla niej w postępowaniu administracyjnym przez sąd rodzinny kuratora, który zgodnie z treścią art. 184 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego został ustanowiony dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw. Ochrona ta rozciąga się zatem również na postępowanie sądowe (zobacz w tym względzie postanowienie NSA z dnia 11 września 2012 r. sygn. akt II OZ 725/12). Należy bowiem zważyć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie doszło do potwierdzenia aktualnego adresu zamieszkania M. M., a tylko wówczas doszłoby do utraty podstawy działania ustanowionego dla niej kuratora. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona i jako taka podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). sw