II SA/Gl 1037/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w sprawie o wymeldowanie z naruszeniem prawa oddala skargę. W dniu [...]. U.S. wystąpiła do Prezydenta Miasta J. o wymeldowanie J. P. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...] w J.. We wniosku podała, że opuścił on miejsce zameldowania [...].., a w dniu [...].. nabyła ona własność budynku w trybie egzekucji komorniczej. Nieruchomość została jej przekazana po opróżnieniu przedmiotowego budynku z osób i rzeczy. Nadto nie jest jej znane miejsce pobytu osoby zameldowanej. Organ podjął próbę ustalenia adresu J. P. w oparciu o Krajowy Rejestr Karny i własny zbiór meldunkowy, ale nie przyniosła ona rezultatu, dlatego wystąpił do Sądu Rejonowego w J. o ustanowienie przedstawiciela dla nieobecnego w postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...].. sygn. akt [...].Sąd Rejonowy w J. ustanowił przedstawiciela do zastępowania nieznanego z miejsca pobytu J. P. w postępowaniu o wymeldowanie z pobytu stałego. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem [...].. Decyzją z dnia [...].. nr [...]. Prezydent Miasta J. orzekł o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego przy ul. [...] w J.. Decyzja ta została odebrana przez przedstawiciela nieobecnej strony w dniu 31 stycznia 2013r. W piśmie z dnia [...].. określonym jako zażalenie J.P. podał, że w dniu [...].r. został zabrany przez karetkę pogotowia do [...]., gdzie nadal przebywa na leczeniu, na dowód czego przedłożył zaświadczenie wystawione przez ten szpital. Postanowieniem z dnia [...].. nr [...].. Wojewoda [...]. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...].. sygn. akt [...].Sąd Rejonowy w R. ustanowił opiekuna prawnego dla J. P. w osobie M.P. w związku z jego ubezwłasnowolnieniem na mocy postanowienia Sądu Okręgowego w G. Ośrodka Zamiejscowego w R. z dnia [...].. sygn. akt [...]. W wyniku wniesionej przez J. P. skargi na postanowienie Wojewody [...]. z dnia [...].. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2014r. sygn. akt II SA/Gl 1287/13 uchylił zaskarżone postanowienie, jednocześnie wskazując, że pismo skarżącego z dnia [...].. należało potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania. Pismem z [...].. M.P. - jako opiekun prawny J. P. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta J. z dnia [...].r. orzekającą o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego przy ul. [...] w J.. Postanowieniem z dnia [...].. Prezydent Miasta J. odmówił wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania J. P.. W wyniku wniesionego przez opiekuna prawnego M.P. zażalenia Wojewoda [...]. postanowieniem z dnia [...].. uchylił zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...].. Prezydent Miasta J. wznowił postępowania w sprawie wymeldowania J. P.. Decyzją z dnia [...].. nr [...].. Prezydent Miasta J. orzekł o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...].. W wyniku wniesionego przez M.P. odwołania Wojewoda [...]. decyzją nr [...].z dnia [...].. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją nr [...].z dnia [...].. Prezydent Miasta J. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art.145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. oraz w zw. z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, stwierdził wydanie decyzji z dnia [...].. o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego przy ul. [...] w J. z naruszeniem prawa i odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji, stwierdzając, że w wyniku wznowienia postępowania mogła zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zaistniały dwie przesłanki wznowienia postępowania jedna polegająca na tym, że skarżący bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, druga natomiast to wyjście na jaw nowych istotnych okoliczności faktycznych nie znanych organowi w chwili wydania decyzji. Tą nową okolicznością zdaniem organu był fakt przebywania J. P. w [...].w R.. Jednocześnie organ wskazał, że w obecnej sytuacji faktycznej i prawnej nie jest możliwy powrót J. P. do nieruchomości przy ul. [...] , ponieważ została ona zbyta w wyniku licytacji U.S., która następnie nieruchomość tę zbyła G. i A. S.. Niezależnie od tego organ wskazał, że zaistniała podstawa do wymeldowania J. P., który opuścił miejsce zameldowania i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Odwołanie do powyższej decyzji wniosła M.P. opiekun prawny J. P. podnosząc, że jej brat nigdy nie opuścił miejsca stałego pobytu, a czasowy pobyt w szpitalu nie może stanowić podstawy do jego wymeldowania. Wojewoda [...]. decyzją z dnia [...].. nr [...].działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art.151 § 2 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że podziela stanowisko organu I instancji w zakresie zaistnienia przesłanki do wznowienia postepowania z art.145 § 1 pkt 4 k.p.a., natomiast nie zgodził się ze stanowiskiem, że w sprawie pojawiły się nowe istotne okoliczności faktyczne, bowiem o pobycie J. P. w szpitalu organ I instancji został poinformowany przez Sąd Okręgowy w G. w zawiadomieniu z [...].r. a więc jeszcze przed wydaniem decyzji o wymeldowaniu. W pozostałym zakresie stanowisko organu I instancji Wojewoda uznał za prawidłowe. W szczególności podkreślił, że J. P. nie przebywa pod wskazanym adresem od ponad [...].roku i w tym czasie gdy wychodził ze szpitala na przepustki nie podjął żadnych działań, które miałyby na celu powrót do zajmowanego wcześniej budynku. Nadto od momentu opuszczenia zajmowanego lokalu, przedmiotowy budynek już dwukrotnie zmienił właściciela i obecnie nie ma w nim żadnych rzeczy które należałyby do J. P.. Wojewoda zwrócił również uwagę, że J. P. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, zatem miejscem jego zamieszkania jest miejsce zamieszkania opiekuna. Niezależnie od tej argumentacji Wojewoda wskazał również, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach opiekun prawny J. P. podniosła, że w momencie przewiezienia J. P. do szpitala, pozostawił on w budynku wszystkie należące do niego rzeczy w tym meble, ubrania i przedmioty osobiste. Natomiast gdy był na przepustce chciał wejść do budynku, ale ten był zamknięty. Wskazała również, że pobyt w szpitalu miał charakter czasowy i nie wiązał się ze stałym opuszczeniem miejsca zameldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]. w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi. W toku postępowania sądowego opiekun prawny skarżącego podtrzymała skargę dodatkowo wyjaśniając, że J. P. opuścił już szpital psychiatryczny i przez jakiś czas zamieszkiwał wspólnie ze swoim opiekunem a obecnie zamieszkuje w mieszkaniu wynajętym w tym celu przez opiekuna prawnego. Niezależnie od tego opiekun prawny czyni starania o umieszczenie J. P. w domu pomocy społecznej. Potwierdziła również, że nie podejmowała żadnych innych kroków prawnych mających na celu ponowne zamieszkanie J. P. pod adresem z którego został wymeldowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewody [...]. z dnia [...].. utrzymująca w mocy decyzję prezydenta Miasta J. z dnia [...].r. w której stwierdził wydanie decyzji z dnia [...].. o wymeldowaniu J. P. z pobytu stałego przy ul. [...] w J. z naruszeniem prawa i odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji. Podkreślenia jednocześnie wymaga fakt, że postępowanie zakończone wydaniem skarżonej decyzji prowadzone było w trybie wznowienia postępowania, czyli nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego służącym weryfikacji decyzji ostatecznych w administracyjnym toku instancji. Zgodnie z art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 23 zwanej dalej "k.p.a."), decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Z kolei jak stanowi art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli, zachodzą określone w nim przesłanki, m.in. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4), czy też gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję (pkt.5) Nadto przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego określają również art. 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że na skutek pisma (wniosku) J. P. z dnia [...].oraz pisma opiekuna prawnego M. P. z dnia [...].prezydent Miasta J. postanowieniem z dnia z dnia [...].r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta J. z dnia [...].. Zgodnie z art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, jednak wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (tak jak w niniejszej sprawie) następuje tylko na wniosek strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 K.p.a.). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2). Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 K.p.a.). Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.), a postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania wszczyna pierwszą fazę postępowania wznowieniowego mającego na celu ustalenie czy przesłanki do jego wznowienia rzeczywiście istnieją. W drugim, właściwym etapie postępowania wznowieniowego, w razie stwierdzenia przesłanek wznowienia, przeprowadza się także postępowanie wyjaśniające w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania organ bada więc czy postępowanie w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte którąś z wad wymienionych w art. 145 § 1, 145a § 1 lub 145b § 2 K.p.a., a następnie przeprowadza postępowanie wyjaśniające mające na celu rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną. Po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jednocześnie ustawodawca w art. 146 k.p.a. zastrzegł negatywne przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej, mimo zaistnienia przesłanek wznowieniowych. Tak więc uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (§ 1). Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (§ 2). W art. 152 § 2 zawarto zastrzeżenie, że w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z powyższego wynika, że we wznowionym postępowaniu, w zależności od okoliczności sprawy, organ może wydać wyłącznie rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 151 lub 152 k.p.a. Może on więc albo odmówić uchylenia decyzji gdy stwierdzi brak przesłanek do wznowienia lub może uchylić decyzję dotychczasową, orzekając jednocześnie co do istoty sprawy, jeżeli stwierdzi wystąpienie przesłanek wznowieniowych przy jednoczesnym braku przesłanek negatywnych z art. 146 k.p.a., lub też w sytuacji gdy stwierdzi wystąpienie przesłanek do wznowienia postępowania przy jednoczesnym wystąpieniu przesłanek negatywnych z art. 146 k.p.a. wydać decyzję w której stwierdza, że decyzja będąca przedmiotem postępowania wznowieniowego została wydana z naruszeniem prawa i wskazać konkretne okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W okolicznościach niniejszej sprawy szczególną uwagę zwrócić należy, na unormowanie zawarte w art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. W sytuacji bowiem gdy organ stwierdzi podstawy do wznowienia postępowania (czyli jego kwalifikowaną wadę), ale w wyniku wznowionego i prowadzonego ponownie postępowania zapaść miałaby decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej, organ nie wydaje rozstrzygnięcia uchylającego decyzję dotychczasową i zarazem ponownie rozstrzygającego istotę sprawy. Obowiązany jest on bowiem wydać decyzję, w której stwierdzi wydanie decyzji dotychczasowej z naruszeniem prawa oraz wskaże w rozstrzygnięciu okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zdaniem składu orzekającego organy prawidłowo uznały, że decyzja ostateczna z dnia [...].. o wymeldowaniu J. P. została wydana z naruszeniem prawa, bowiem bez własnej winy nie brał on udziału w tym postępowaniu. Prawidłowo również przyjęły, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka wznowienia z art. 146 § 2 k.p.a. wyłączająca możliwość uchylenia w wyniku wznowienia decyzji, jeżeli w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Stosownie bowiem do art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. , poz.388 z późn. zm. ) organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Nie budzi obecnie żadnych wątpliwości, że zameldowanie ma charakter ściśle ewidencyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 627/05, publ. LEX nr 186653). Z kolei decyzja o wymeldowaniu potwierdza jedynie, iż osoba wymeldowana opuściła miejsce dotychczasowego pobytu bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. .W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że opuszczenie miejsca pobytu stałego (opuszczenie lokalu) musi mieć charakter dobrowolny, by można było dokonać wymeldowania. W niniejszej sprawie skarżący twierdził, że nie opuścił miejsca zameldowania dobrowolnie, bowiem został przewieziony do szpitala psychiatrycznego a w tym czasie dom w którym mieszkał został sprzedany, co uniemożliwiło mu dostęp do wcześniej zajmowanego lokalu. Jednocześnie on sam nigdy nie złożył deklaracji o opuszczeniu miejsca zamieszkania. Organ odwoławczy uznał natomiast, że zachowanie skarżącego, który przez dłuższy czas faktycznie nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania, a po opuszczeniu szpitala nie podjął działań mających na celu powrót do zajmowanego wcześniej lokalu, należy uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu. W sprawie niesporne było, że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od [...].r. Nadto, że w tym czasie nie czynił żadnych realnych starań, by zamieszkać w przedmiotowym lokalu, czego nie należy bynajmniej utożsamiać ze staraniami w uzyskaniu jedynie dostępu do lokalu czy zachowania prawa do lokalu. Jeszcze raz podkreślenia wymaga okoliczność, akcentowana przez organ odwoławczy, że zameldowanie w jakimś lokalu związane jest z przebywaniem w nim, nie zaś z prawem do lokalu. Nieruchomość w której zamieszkiwał skarżący, a która wcześniej stanowiła jego własność została zlicytowana a następnie zbyta na rzecz innych osób, tym samym powrót do zajmowanego wcześniej lokalu stał się niemożliwy, gdyż skarżący nie posiada żadnego tytułu prawnego do tego lokalu. Wskazać należy również, że o dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu, do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci strony. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo doszedł do przekonania, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny. Prawidłowo też organ odwoławczy ocenił, że opuszczenie lokalu przez skarżącego ma charakter trwały, bowiem skarżący od czterech lat w przedmiotowym lokalu nie mieszkał i lokal ten, wbrew twierdzeniom opiekuna prawnego, nie stanowi jego centrum życiowego. Świadczy o tym również fakt, że po opuszczeniu szpitala zamieszkiwał wspólnie z opiekunem prawnym a obecnie zamieszkuje w innym wynajmowanym lokalu. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), skargę oddalił.