II SA/Gl 1045/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. H. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie legalności robót budowlanych oddala skargę. Decyzją nr [...] z [...] r. znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał skarżącemu K. H. rozbiórkę 70 m² utwardzenia terenu działki nr ewid. 1, wykonanego z kostki brukowej w miejscu dawnej wiaty wraz z dojściem do niej. Decyzja została doręczona stronie w dniu 26 listopada 2015 r. W dniu 18 lutego 2016 r. skarżący wniósł za pośrednictwem organu I instancji pismo noszące znamiona odwołania. Z uwagi na powzięte wątpliwości co do treści tego pisma oraz zawarcia w nim wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy wezwaniem z 3 marca 2016 r. wezwał w trybie art. 64 § 2 kpa do uzupełnienia braków odwołania poprzez wyjaśnienie w terminie siedmiu dni, czy pismo z 18 lutego 2016 r. jest odwołaniem od decyzji PINB opisanej wyżej oraz czy zawarto w nim wniosek o przywrócenie terminu. Pismo to doręczono w dniu 8 marca 2016 r. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że wraz z odwołaniem złożył też wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pismo to, datowane na 14 marca 2016 r. zostało złożone w niemieckiej placówce pocztowej, a zgodnie z informacją Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej, wpłynęło do polskiej placówki pocztowej WER Warszawa w dniu 17 marca 2016 r. Postanowieniem z [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na to postanowienie oddalił WSA w Gliwicach wyrokiem z 5 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 685/16. Pismem z 19 maja 2016 r. skarżący zwrócił się o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Postanowieniem z [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. Oba te postanowienia zostały uchylone przez WSA w Warszawie wyrokiem z 5 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2205/16. W związku w powyższym, postanowieniem z [...] r. organ odwoławczy przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania, a następnie zaskarżonym postanowieniem orzekł o odmowie przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie nie spełniono przesłanek z art. 58 § 1 kpa, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie organu, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło ze względu na czynniki obciążające skarżącego. O braku winy w dopełnieniu obowiązku można mówić w sytuacji, w której dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadminstracyjnym przyjmuje się, że taką przeszkodę może stanowić m.in.. nagła choroba, uniemożliwiająca zarówno działanie w sprawie, jak i posłużenie się inną osobą do dokonania określonej czynności. Co więcej, brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy rozumieć należy sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu należytej staranności, skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie tych okoliczności należy mieć także na uwadze okoliczności świadczące o podjęciu bądź niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie dotrzymania terminu (por. wyrok WSA w Warszawie z 5 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2205/16). W ocenie organu, z przedłożonych dokumentów nie wynika, że powyższe przesłanki zostały w sprawie spełnione. Jako okoliczności uchybienia terminu skarżący wskazał bezpośrednio w odwołaniu, iż od jakiegoś czasu wraz z małżonką przebywa za granicą, co utrudnia mu, a często uniemożliwia, dochowanie terminów procesowych. W piśmie z 14 marca 2016 r. wskazał zaś, że uchybienie terminu wynikło z faktu, że teściowa, która pod jego nieobecność odebrała kierowaną do niego korespondencję, nie poinformowała go o tym piśmie na czas. Okoliczności podnoszone przez skarżącego nie mogą o takim braku winy stanowić. Organ uznał, że skarżący wiedząc o toczącym się postępowaniu, jeżeli jest świadomy dłuższych nieobecności w miejscu zamieszkania, co mogłoby utrudnić odbiór korespondencji urzędowej, winien w tym zakresie posłużyć się innymi osobami. Skarżący sam wskazał, że jest świadomy, iż dłuższe nieobecności z uwagi na pobyt za granicą mogą mu utrudniać lub uniemożliwiać dochowanie terminów procesowych. Skoro jest on świadomy, że może nie dochować terminów w istotnych z jego punktu widzenia sprawach (takich jak rozbiórka obiektu budowlanego posadowionego na jego nieruchomości), to dochowanie należytej staranności wymaga w tej sytuacji ustanowienia pełnomocnika do prowadzenia swoich spraw bądź przynajmniej pełnomocnika do doręczeń (o tej możliwości został on poinformowany). W przeciwnym wypadku musi liczyć się z wszelkimi skutkami uchybienia terminu. Co więcej, jeśli skarżący wyznaczy takie osoby, bądź poda adres ma który winny następować doręczenia, to ponosi odpowiedzialność za działania bądź zaniechania tych osób. Za nieskuteczne należy uznać zasłanianie się w tej sytuacji przez skarżącego podeszłym wiekiem osoby, która w jego imieniu odebrała korespondencję. Zdaniem organu, trudno dać wiarę twierdzeniom skarżącego, że sprawą dotyczącą rozbiórki obiektów budowlanych posadowionych na jego nieruchomości, o której to sprawie wiedział, nie interesował się on przez okres przeszło trzech miesięcy, tj, okres jaki upłynął od odręczenia decyzji do dnia złożenia odwołania. Wątpliwości w tym zakresie wzbudza w szczególności użyte na początku odwołania sformułowanie, iż zdecydował się on na złożenie odwołania: "po najbliższym zapoznaniu się ze sprawą (...)". Stad też organ odwoławczy uznał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania było zawinione. W skardze do sądu administracyjnego K. H. zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 kpa z powodu braku wnikliwej oraz obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji art. 58 § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wyjaśnił, że od dłuższego czasu przebywa za granicą w celach zawodowych, a przyczyną uchybienia terminu był fakt, że decyzję organu I instancji odebrała teściowa, która z niewiadomych przyczyn nie przekazała mu korespondencji, aczkolwiek do tej pory zawsze ją niezwłocznie przekazywała. Dopiero po jego powrocie do Polski w dniu 16 lutego 2016 r. teściowa przekazała mu decyzję. Skarżący podał, że teściowa jest w podeszłym wieku, lecz mimo tego nigdy przedtem nie zaniedbywała swoich obowiązków, stąd też nie było potrzeby wyznaczania innego pełnomocnika. Prawdopodobnie teściowa w tym wypadku pomyłkowo dołączyła decyzję do innej nieistotnej korespondencji. Zatem skarżący uznał, że nie miał możliwości złożenia odwołania w terminie z przyczyn niezależnych. Skarżący zanegował też stwierdzenia organu, że od dłuższego czasu nie interesował się sprawą. Użyte w odwołaniu stwierdzenie, że wniósł je po bliższym zapoznaniu się ze sprawą, wbrew stanowisku organu nie wskazuje też na dłuższe zapoznanie się z aktami sprawy, lecz jest jedynie wynikiem nieprecyzyjności sformułowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 29 listopada 2017 r. uczestnicy postępowania J. G. i I. G. wnieśli o oddalenie skargi, bowiem odwołanie wniesiono po upływie 3 miesięcy od doręczenia decyzji. Skarżący w kolejnym piśmie z dnia 23 stycznia 2018 r. podtrzymał skargę. Podał ponownie, że teściowa przekazała mu decyzję dopiero w dniu 16 lutego 2016 r. po przylocie do Polski. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia uchybionego terminu nie narusza art. 58 § 1 kpa. Organ odwoławczy dokonał też prawidłowej analizy twierdzeń skarżącego. Zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, jest oczywiście bezzasadny, gdyż we wniosku o przywrócenie terminu skarżący nie przywołał żadnych środków dowodowych, wymagających obiektywnej oceny. Faktem jest, że ustawodawca nie wymaga udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, a jedynie uprawdopodobnienia. Przytoczone przez skarżącego okoliczności w żaden sposób nie mogą świadczyć o spełnieniu przesłanek z art. 58 § 1 kpa. W odwołaniu od decyzji skarżący jednoznacznie podał, że wszelkie opóźnienia, bądź brak wglądu do akt sprawy na bieżąco, są wynikiem dłuższego pobytu wraz z żoną za granicą, co w dużym stopniu utrudnia, a czasem wręcz uniemożliwia terminową odpowiedź, czy interwencję. Tego rodzaju stwierdzenia korelują ze stwierdzeniem, że po bliższym zapoznaniu się ze sprawą, skarżący złożył odwołanie. Organ odwoławczy zasadnie zwrócił zatem uwagę na treść odwołania z daty 17 lutego 2016 r., które złożono w dniu 18 lutego 2016 r. w siedzibie organu I instancji. Dopiero na wezwanie organu odwoławczego do sprecyzowania jego odwołania, skarżący podał, że podczas jego nieobecności teściowa (osoba w podeszłym wieku) odbiera wszelką korespondencję, lecz zapomniała go poinformować o nadejściu pisma. Stąd też nie mógł wcześniej zareagować. Zdaniem sądu administracyjnego, prawidłowo organ odwoławczy uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, mimo że o takim obowiązku został pouczony przez organ odwoławczy w piśmie z dnia [...] r. Skarżący miał wszak świadomość, że pod wskazanym przez niego adresem nie będzie mógł osobiście odbierać korespondencji. Winien zatem liczyć się z konsekwencjami odbioru pism, pochodzących od organu I instancji przez teściową w podeszłym wieku. O skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji w dniu 26 listopada 2015 r. przesądzono zaś w sprawie tut. Sądu II SA/Gl 685/16. Wyrokiem z dnia 5 października 2016 r. Sąd oddalił skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Oczywiście, inaczej przedstawiałaby się sytuacja, gdyby ze względu na nagłą chorobę teściowa nie mogła powiadomić skarżącego o odbiorze przesyłki, pochodzącej od organu I instancji. Jednak do tego rodzaju przeszkody skarżący nie nawiązał. Jego twierdzenia, że teściowa zapomniała mu przekazać korespondencję, przeczą też okolicznościom podniesionym w odwołaniu, w którym powołał się na pobyt za granicą, uniemożliwiający mu zapoznanie się z aktami sprawy. Świadczy to zaś o niedochowaniu dbałości o własne interesy, czyli braku należytej staranności, a nie – braku winy jako obiektywnej przeszkodzie, uniemożliwiającej dochowanie terminu 14-dniowego do wniesienia odwołania, które nie wymaga wszak nawet uzasadnienia. Zdaniem sądu administracyjnego, nawet gdyby uznać, za prawdziwe twierdzenia skarżącego, że teściowa nie przekazała mu decyzji, ani nie powiadomiła go o jej odbiorze, taki stan rzeczy nie uzasadniałby przywrócenia terminu. Skarżący winien ponieść konsekwencje braku ustanowienia pełnomocnika dla doręczeń, który byłby w stanie dopełnić obowiązku dbałości o jego interesy. Skoro zaś godził się z faktem, że pod podanym przez niego adresem korespondencję będzie odbierała osoba w podeszłym wieku, przy braku nadzwyczajnych okoliczności, jak nagła choroba, nie sposób przyjąć, aby skarżący bez własnej winy nie dochował terminu do wniesienia odwołania. Stanowisko organu odwoławczego nie może być uznane za nadmierny rygoryzm. Brak winy w rozumieniu art. 58 § 1 kpa, oznacza bowiem jedynie dochowanie należytej staranności w postępowaniu. Takich cech nie można zaś przypisać działaniom skarżącego, przebywającego od dłuższego czasu za granicą i posługującego się osobą w podeszłym wieku do odbioru korespondencji. Z tych względów nie stwierdzając naruszenia art. 58 § 1 kpa, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.). Rozpoznanie sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym uzasadniały przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 tej ustawy.