II SA/Gl 1057/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kontroli przewodów kominowych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 września 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] K. G. złożyła pismo z dnia 25 września 2012 r. wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na brak dostatecznych środków na uregulowanie należnej opłaty sądowej. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) strona skarżąca została wezwana do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przesłanym formularzu oświadczono, że skarżąca uzyskuje dochody z wynagrodzenia w wysokości [...] euro, a nadto prowadzone wspólnie z mężem gospodarstwo domowe uzyskuje dochód w postaci zasiłku rodzinnego na utrzymanie trójki dzieci w wysokości [...] euro. Dalej zostały wymienione wydatki skarżącej związane z utrzymaniem rodziny: czynsz [...]euro, ubezpieczenie w skali rocznej [...] euro. K. G. podkreśliła również, że z pozostałej do dyspozycji kwoty, która w przeliczeniu na jedną osobę wynosi [...] euro, a więc kształtuje się poniżej minimum socjalnego, musi ona regulować pozostałe wydatki związane z mediami (wodę, dostawy energii elektrycznej, gazu, usługi telekomunikacyjne oraz RTV). Strona poinformowała również, że w [...] roku zostało jej przyznane prawo pomocy, a dokumenty potwierdzające kwoty wymienione w formularzu zostały dołączone do wniosku z dnia 21 czerwca 2012 r. (przesłanym do sprawy toczącej się przed tutejszym Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 664/12). Dalej skarżąca podała, że poza udziałem (1/2) w nieruchomości położonej w C. nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3 000,00 (trzy tysiące) euro. Małżonek skarżącej natomiast jest uprawniony do spadkobrania, jednakże dotychczas nie przeprowadzono postępowania o dział spadku, a udziały w majątku spadkowym nie przynoszą żadnych dochodów. Na wezwanie Referendarza sądowego K. G. nadesłała dodatkowo oświadczenie małżonka, z którego wynika, że nie uzyskuje on żadnych dochodów, a także oświadczenie byłego małżonka o nieuiszczaniu alimentów na rzecz syna ze względu na sytuację finansową i stan zdrowia. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2012 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podnosząc, że zgromadzony materiał dowodowy wyklucza możliwość jednoznacznego stwierdzenia o trudnym położeniu materialnym strony. Podkreślił przy tym, że nikłą wartość dowodową posiadają oświadczenia obu małżonków, a brak jest jakiegokolwiek innego dowodu na to, że osoby te nie uzyskują żadnych świadczeń, nie wyjaśniono również dostatecznie powodów, dla których skarżąca nie uzyskuje wsparcia od ojców swoich dzieci. Pismem z dnia 30 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że rozpatrując wniosek nie wzięto pod uwagę miejsca zamieszkania skarżącej ([...]) i warunków tam panujących. Pełnomocnik strony podniósł również, że za treść oświadczenia odpowiada osoba je podpisująca, zatem winny być one uwzględniane wszędzie, również przed sądami, co zresztą nastąpiło w poprzednio prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na podstawie zarządzenia Sędziego Sprawozdawcy zwrócono się do strony z wezwaniem do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów (w języku polskim lub przetłumaczonych na język polski) obrazujących wysokość stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem skarżącej i członków jej rodziny (tj. czynszu, kosztów energii elektrycznej, gazu i wody, kosztów ubezpieczenia, itp.). Na powyższe wezwanie, prawidłowo doręczone stronie w dniu 21 grudnia 2012 r., nie udzielono jednak żadnej odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć przyjdzie, że zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dniu 5 grudnia 2012 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2012 r., który nie został przez Sąd odrzucony, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. Przedmiotem postępowania po złożeniu sprzeciwu nie jest więc ocena postanowienia wydanego przez Referendarza sądowego, lecz ponowne rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącą. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie będącej przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy powinno mieć zatem miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście oraz obiektywnie niemożliwe. Na podstawie art. 245 § 1 i 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej sytuacji materialnej się znajduje, a rozstrzygnięcie sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., II OZ 356/11, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei w myśl art. 255 p.p.s.a., gdy oświadczenia strony zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, to na wezwanie sądu wnioskodawca obowiązany jest złożyć w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Brak odpowiedzi na wezwanie bądź podanie informacji niewystarczających do takiej oceny może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu podkreślić należy, że ani K. G. ani jej pełnomocnik nie odpowiedzieli na wezwanie z dnia 18 grudnia 2012 r., stąd rozpatrując wniosek Sąd wziął pod uwagę dokumenty przedstawione przez skarżącą w niniejszym postępowaniu oraz nadesłane w załączeniu do wniosku z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawie toczącej się pod sygn. akt II SA/Gl 664/12. Analizując informacje podane we wniosku dotyczące sytuacji materialnej strony Sąd doszedł jednak do przekonania, że skarżąca nie znajduje się w położeniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Całkowity dochód gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącą jest bowiem stały i wynosi około [...] euro miesięcznie, natomiast nie przedstawiono dostatecznych wyliczeń ani też dokumentów, z których wynikałaby wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny strony. K. G. nadesłała dokumenty sporządzone w języku niemieckim potwierdzające wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia wraz z zasiłkiem, jak również podane przez nią we wniosku kwoty związane z czynszem i ubezpieczeniem, brak jest natomiast danych dotyczących pozostałych wydatków, na które powołuje się ona w formularzu (prąd, gaz, woda, telefon, RTV). Podsumowując stwierdzić należy, że Sąd nie dysponując - pomimo wezwania strony - wiarygodnymi informacjami odnośnie wydatków, nie może dokonać oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej, tym bardziej, że powołuje się ona na odmienne warunki życia istniejące w miejscu jej zamieszkania. Podana przez skarżącą we wniosku kwota pozostająca do dyspozycji ([...] euro) w zestawieniu z kwotą, jaka należy uiścić na obecnym etapie postępowania (wpis od skargi w wysokości około 120 euro) uzasadnia - zdaniem Sądu - twierdzenie, że wydatek ten może zostać przez stronę poniesiony bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na marginesie Sąd pragnie odnieść się do powołania zarówno przez skarżącą, jak i przez jej pełnomocnika faktu przyznania w poprzednio prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od wpisu od skargi). Po pierwsze Sąd nie jest związany orzeczeniami z zakresu prawa pomocy wydanymi w innych sprawach, zatem wnioskodawca nie może oczekiwać, że jeżeli w innym postępowaniu został częściowo zwolniony od kosztów, to również kolejny jego wniosek powinien być rozpatrzony pozytywnie. Dodatkowo podkreślić należy, że z uzasadnienia postanowienia z dnia 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 547/10 wynika, że skarżąca wówczas nadesłała szereg dokumentów obrazujących ponoszone przez nią wydatki związane z utrzymaniem siebie i rodziny, w niniejszym postępowaniu zaś tego nie dopełniła. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.