II SA/Gl 1061/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta J. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił M. S. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem J. K. Wskazał, że ojciec strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Niepełnosprawność istnieje od [...] r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r. To zaś w świetle art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwia przyznanie świadczenia. Jednocześnie organ powołał się na treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) tej ustawy zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z akt administracyjnych ojciec strony pozostaje w związku małżeńskim a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odwołanie od tej decyzji wniosła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Pełnomocnik strony powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 oraz orzecznictwo sądów administracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Nie zgodziło się z Prezydentem Miasta J. co do wykładni art. 17 ust. 1b ustawy. Powołało się w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K38/13. Organ odwoławczy zaakceptował jednakże stanowisko organu I instancji, iż treść art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłącza w tym przypadku możliwość przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Tak więc uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych "otwiera się" dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a więc kiedy nie jest możliwe wypełnianie przez niego we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta J. oraz "orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie M. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania" i zasądzenia kosztów postępowania zarzuciła SKO w Katowicach: 1) rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1 a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez żonę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 7,77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcie działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności niewyjaśnienie czy żona niepełnosprawnego ze względu na swoją sytuację życiową oraz stan zdrowia jest w stanie zapewnić całodobową opiekę nad niepełnosprawnym mężem. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111), dalej jako u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 ustawy wskazuje wyraźnie, że "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki [...] pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że rozstrzygnięcie organu II instancji jest prawidłowe. Jak wynika z akt sprawy ojciec strony pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do zarzutu skargi Sąd wskazuje, że przesłanki odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały sformułowane w sposób jasny i nie budzący wątpliwości. Dokonywanie innych rodzajów wykładni jest tu zbędne. Strona może uzyskać świadczenie, jeżeli jej matka – a żona ojca uzyska orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nic nie stoi na przeszkodzie wystąpieniu o takie orzeczenie. Sąd zwraca uwagę pełnomocnikowi skarżącej, że zwroty użyte w języku prawnym mają swoje ściśle określone znaczenie. Od osoby świadczącej profesjonalną pomoc prawną należy wymagać, aby takim językiem w sposób prawidłowy się posługiwała. Zarzut "rażącej obrazy przepisów" w przypadku zastosowania przez organ przepisu zgodnie z jego brzmieniem ustawowym jest przynajmniej nieuzasadniony. Sąd zwraca również pełnomocnikowi strony uwagę, że w żądaniu skargi domaga się on rozstrzygnięcia nieznanego art. 145 i 145a p.p.s.a. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. .