II SA/Gl 1062/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi małoletniego K. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych oddala skargę H. S. działając jako przedstawiciel ustawowy małoletnich K. S. i M. S. pismem z dnia [...] roku zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. o prowadzeniu robót budowlanych na działce nr 1 przy ul. [...] w S. w budynku gospodarczym usytuowanym w granicy. Podał, że w budynku zostały usunięte belki stropowe pomiędzy jego poziomami co w jego ocenie grozi katastrofą budowlaną. Ściana szczytowa budynku gospodarczego o wysokości około 4 m, usytuowana w granicy jest "prawdopodobnie" wybrzuszona i posiada otwory po usuniętych belkach stropowych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...] roku przeprowadził kontrolę posesji przy ul. [...] w S. W trakcie tej kontroli ustalił, że w budynku gospodarczym usytuowanym w granicy z działką przy ul. [...] (adres przedstawiciela małoletnich) zostały przeprowadzone roboty polegające na usunięciu belek drewnianych ze ścian podłużnych budynku. Dowodem tego są stwierdzone otwory o wymiarach 18 cm x 18 cm w ilości 9 sztuk w ścianie od podwórza i 10 sztuk w ścianie znajdującej się w granicy. Równocześnie stwierdzono, że otwory te nie są nowo wykutymi otworami, a na ścianach podłużnych (do tej pory połączonych usuniętymi belkami) pozostały stężenia z kształtowników stalowych oraz stalowe elementy mocujące i usztywniające ściany budynku. W następstwie przeprowadzonej kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem nr 2 z dnia [...] r. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku (t.j. Dz. U. nr 156, poz. 1118 z 2006 roku z zm. zwanej dalej Prawem budowlanym) wstrzymał roboty rozbiórkowe w przedmiotowym budynku gospodarczym i orzekł o nieustalaniu wykonania zabezpieczenia obiektu. W uzasadnieniu postanowienia podał, że stwierdzone w czasie kontroli przeprowadzonej w dniu [...]roku roboty rozbiórkowe w budynku gospodarczym zlokalizowanym w granicy prowadzone były bez stosownego pozwolenia. Roboty te polegały na usunięciu belek drewnianych oraz podestu z desek – usytuowanych na poziomie 190 cm od posadzki budynku. W zażaleniu na powyższe postanowienie H. S. zarzucił, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 69 Prawa budowlanego, nie zawiera wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń w sytuacji, gdy prowadzone roboty stwarzają zagrożenie dla właścicieli nieruchomości przy ul. [...]. Organ orzekający pominął wskazaną w piśmie z dnia [...] roku problematykę uznania belek za element konstrukcyjny budynku oraz kwestię wybrzuszenia ścian budynku od strony nieruchomości małoletnich. Nie zapoznano także przedstawiciela małoletnich ze zgromadzonym materiałem dowodowym ani nie odniesiono się do art. 90 i 93 Prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia [...] roku [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał na charakter postanowienia z art. 50 Prawa budowlanego, które rozpoczyna procedurę naprawczą przewidzianą art. 51 Prawa budowlanego. Zasadnie nie zawarto w nim pozytywnego orzeczenia dotyczącego niezbędnych zabezpieczeń (art. 50 ust. 2 pkt 2), gdyż potrzeba poczynienia takich zabezpieczeń nie została w toku postępowania stwierdzona. Ustalone bowiem zostało, że usunięte belki nie stanowiły elementu konstrukcyjnego budynku, a pozostałe w ścianach budynku elementy mocujące w wystarczający sposób je zabezpieczają. W czasie kontroli nie stwierdzono też aby ściana budynku usytuowana w granicy posiadała wybrzuszenie. Skarga H. S. na opisane wyżej postanowienie [...]WINB w K. została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Gl 869/09. W motywach tego wyroku podzielono stanowisko [...]WINB w K., że w stanie faktycznym sprawy nie zachodziła potrzeba sformułowania wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń o jakich mowa w art. 50 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Nie zostały bowiem skutecznie zakwestionowane ustalenia organów nadzoru co do istnienia elementów mocujących ściany objętego postępowaniem budynku. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazali też aby ściana graniczna budynku była "wybrzuszona". Nadto Sąd nie podzielił stanowiska skarżących, że usunięte z budynku belki stanowiły jego element konstrukcyjny, a to w sytuacji gdy nie były one ze ścian wykuwane, a jedynie "wyjęte". Jeszcze przed wydaniem opisanego wyżej wyroku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. kontynuując postępowanie zasadnicze decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego nakazał B. K. jako właścicielce budynku gospodarczego przy ul. [...] w S., zaniechania wykonywania przy nim dalszych robót budowlanych. W uzasadnieniu decyzji opisał przebieg postępowania i podtrzymał ustalenia zawarte wcześniej w swoim postanowieniu z dnia [...] r. o wstrzymaniu robót budowlanych. Stwierdził mianowicie, że wykonywane bez pozwolenia roboty rozbiórkowe w budynku polegały na rozbiórce belek drewnianych oraz podestu z desek stanowiących drewniany strop wykorzystywany do magazynowania płodów rolnych. Belki te nie stanowiły elementu konstrukcyjnego budynku gdyż były jedynie ułożone w otworach wykonanych w ścianach na poziomie 190 cm od posadzki i służyły jako elementy podparcia dla podestu z desek. Po ich zdemontowaniu w ścianach podłużnych budynku pozostały kształtowniki stalowe, do których przykręcone są dwuteowniki stężające te ściany. Stwierdził dalej organ pierwszej instancji, że przedmiotowe orzeczenie podjęte w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego kończy postępowanie administracyjne w przedmiocie objętych nim robót budowlanych. Ewentualne prowadzenie dalszych robót w budynku będzie możliwe po wcześniejszym wystąpieniu przez inwestorkę z odpowiednim wnioskiem do organu architektoniczno – budowlanego. W odwołaniu od tej decyzji H. S. działając w imieniu małoletnich K. S. i M. S. wniósł o jej uchylenie zarzucając, że została ona wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne oraz z naruszeniem art. 10 kpa. Nie zapewniono mu bowiem udziału we wszystkich czynnościach procesowych. Wbrew odmiennemu stanowisku organu, zdaniem odwołujących się usunięte z budynku belki stanowiły jego elementy konstrukcyjne, a mianowicie strop drugiego poziomu budynku. Po ich wyjęciu pozostały "szkielet" budynku z uwagi na zły stan stwarza zagrożenie m.in. dla użytkowników nieruchomości sąsiedniej i dlatego powinien być usunięty. Zwrócono uwagę na niewielką grubość ścian budynku wynoszącą jedynie 12 cm, co spowodowało konieczność ich usztywnienia szynami (przed zawaleniem się). [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymał ustalenia faktyczne organu niższej instancji oraz ich ocenę prawną. Stwierdził, że stan faktyczny sprawy nie wymagał przeprowadzenia innego dowodu niż dowodu z oględzin, w oparciu o które dokonano istotnych i wystarczających dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń. Pozwalają one na stwierdzenie, że prowadzone roboty rozbiórkowe nie mogły i nie spowodowały zagrożenia dla ludzi lub mienia. Z tego też powodu stwierdzono celowość podjęcia w sprawie decyzji o przywróceniu stanu poprzedniego budynku, a tylko taka mogła być wydana w prowadzonej sprawie. Ewentualny zły stan techniczny budynku może być przedmiotem ale odrębnego postępowania. Zdaniem organu odwoławczego odwołujący się mieli zapewnioną możliwość czynnego udziału, z czego też skorzystali biorąc udział w czynnościach procesowych prowadzonych równolegle a obejmujących również budynek sąsiedni. O ich czynnym udziale świadczy też fakt wniesienia zażalenia na postępowanie o wstrzymaniu robót budowlanych. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję odwoławczą przedstawiciel ustawowy małoletniego K. S. wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podtrzymał w ogólnym zarysie zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. Poddał też w wątpliwość bezstronność inspektora prowadzącego postępowanie dowodowe w imieniu organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że wyjęcie ( rozebranie ) belek drewnianych nie miało wpływu na konstrukcję pozostałej części budynku. Sformułowane w skardze "insynuacje" personalne uznał organ odwoławczy za nieistotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na rozprawie sądowej w dniu [...] r. przedstawiciele ustawowi skarżącego podtrzymali twierdzenia o złym stanie technicznym objętego postępowaniem budynku, co powinno skutkować wydaniem wcześniej postanowienia opartego na treści art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego. Sformułowali też zarzut, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie zostali powiadomieni o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem również zdaniem Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona i rozważona do końcowego jej rozstrzygnięcia. Stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o protokół z oględzin dokonanych w dniu [...]r., w czasie których sporządzono też dokumentację fotograficzną. Dokumenty te zostały sporządzone przez pracownika organu specjalistycznego w zakresie nadzoru budowlanego, co pozwala na przyjęcie że oddają rzetelnie stan faktyczny. Odmienne w tym względzie sugestie przedstawiciela skarżącego nie są również zdaniem Sądu przekonywujące. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony i rozważony przez wyspecjalizowane organy administracji publicznej, co pozwala przyjąć, że są one kompetentne do rzetelnej i merytorycznej oceny tego materiału, a to mając na uwadze, iż materiał ten dotyczy prostego, niewielkiego i powszechnie występującego obiektu budowlanego o nieskomplikowanej konstrukcji, wykonanego z typowych materiałów. Ocena stanu technicznego takiego obiektu nie wymaga zatem, również zdaniem Sądu, przeprowadzenia specjalistycznych badań czy też sporządzenia skomplikowanych i kosztownych ekspertyz. Może być dokonana w oparciu o zasady doświadczenia życiowego i wiedzę pracowników organu. Z tego też względu nie można podzielić zdaniem Sądu stanowiska przedstawicieli skarżącego, że w sprawie powinno być wcześniej wydane postanowienie oparte na treści art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do jej końcowego rozstrzygnięcia, a to mając na uwadze przedmiot postępowania obejmujący roboty budowlane polegające na usunięciu z budynku belek drewnianych stanowiących oparcie dla podestu z desek. Biorąc pod uwagę zobrazowany w protokole z oględzin i w materiale fotograficznym sposób ułożenia i zamocowania tych belek w pełni należy podzielić przy tym stanowisku organu, że nie stanowiły one elementu konstrukcyjnego budynku i ich wyjęcie nie mogło wpływać na stabilność jego murów, co zdaje się sugerują przedstawiciele skarżącego. Przesądza o tym fakt, że zostały one jedynie wyjęte z otworów w ścianach z którymi nie były w jakikolwiek sposób bliżej zespolone. Świadczy o tym wygląd tych otworów. Odmiennych w tym względzie twierdzeń skarżący zresztą nie sformułował. Sposób ułożenia tych belek nie daje też podstawy do przyjęcia, że stanowiły one konstrukcyjnie strop jednego z poziomów budynku, co twierdzi skarżący. Świadczy o tym też okoliczność, że zostały one ułożone na wysokości jedynie 190 cm od posadzki budynku. W konsekwencji zdaniem Sądu zasadniczą wątpliwość budzi fakt zakwalifikowania w ogóle spornych robót do robót stanowiących rozbiórkę w rozumieniu art. 31 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a tylko takie dawałyby w ogóle podstawę do interwencji organów nadzoru budowlanego. Przesądzanie takiego stanowiska prowadziłoby jednak do wydania przez Sąd orzeczenia na niekorzyść skarżącego co naruszałoby art.134 § 2 ustawy z dnia 31 października 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów, że decyzja o nakazie zaniechania dalszych robót znajduje uzasadnienie w treści art. 51 ust. 1 pkt 1 i kończy postępowanie w przedmiotowej sprawie. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak było bowiem podstaw do wydania decyzji nakazującej czy to rozbiórkę objętego postępowaniem budynku czy też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Nie zostało też wykazane aby zachodziły podstawy do wszczęcia postępowania w trybie art. 66 Prawa budowlanego. W tym względzie w świetle fotografii opisanej w protokole rozprawy sądowej nie można podzielić zdaniem Sądu stanowiska skarżącego, że ściana przedmiotowego budynku usytuowana w granicy z jego działką, jest "wybrzuszona" i stwarza zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Zdaniem Sądu brak jest także podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 kpa. Skarżący brał bowiem czynny udział w postępowaniu o czym świadczy fakt wniesienia odwołania, a wcześniej zażalenia na postanowienie wydane w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W szczególności nie zostało wykazane, aby przed wydaniem zaskarżonej decyzji skarżący nie mógł się wypowiedzieć co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uczynił to zresztą praktycznie wnosząc odwołanie, a to w sytuacji gdy na etapie postępowania odwoławczego materiał dowodowy nie był uzupełniany. Nawet gdyby przyjąć, że doszło do naruszenia art. 10 kpa to nie zostało jednocześnie wykazane aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy p.p.s.a. Nie podniesiono bowiem nawet, że skarżący chciałby wskazać jakieś nowe dowody, których zgłoszenia mu uniemożliwiono, a które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Co do oględzin w dniu 13 maja, w których skarżący nie uczestniczył, to nie zakwestionowano poczynionych w ich toku ustaleń faktycznych a jedynie ich ocenę. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.