II SA/Gl 1063/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik ( spr.) Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi G. K. i W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę Skarżący G. K. i W. K. jako wspólnicy spółki cywilnej "A s.c." umową notarialną z dnia [...] 1998 r. nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ulicy A zabudowanej stacją paliw, budynkiem warsztatowo-biurowym i magazynem [...] oraz własność wskazanych budynków i budowli. Wnioskiem z dnia [...] 2001 roku wystąpili o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej podając podstawę materialnoprawną owego "żądania" a to art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 z późn. zm.). Rozpoznając ten wniosek Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] r. odmówił skarżącym G. K. i W. K. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w G. przy ulicy A w prawo własności. U podstaw materialnoprawnych decyzji organ I instancji przywołał art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299 ze zm.) oraz art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 roku, Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.). Na skutek wniesionego przez skarżących odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku, nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została przez skarżących zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), ich skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 16 marca 2004 roku, sygn. akt II SA/Ka 73/02 stwierdził nieważność decyzji obu instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że we wniosku inicjującym postępowanie administracyjne skarżący wnieśli o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej podając jako podstawę materialnoprawną art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem organy wydały decyzje w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W ocenie Sądu w postępowaniu wszczynanym na wniosek nie jest możliwa zmiana trybu tego postępowania wbrew żądaniu wnioskodawcy. Wątpliwości w tym zakresie powinny być rozstrzygnięte w trybie art. 64 § 1 k.p.a. poprzez wezwanie do uzupełnienia wniosku o jednoznaczne oświadczenie czy wniosek stanowił ofertę w rozumieniu art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też był to wniosek, o którym stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W postępowaniu prowadzonym po wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 marca 2004 roku do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo skarżących z dnia [...] 2005 roku, w którym precyzują oni swój wniosek w ten sposób, iż "wnoszą o bezpłatne przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności (...) na podstawie ustawy z 4 września 1997 r (Dz.U. Nr 120, poz. 1299 ze zm.)". Decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] Prezydent Miasta G. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wskazując na art. 1 ust. 2 i art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z powołanymi przepisami przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mogło nastąpić w stosunku do osób, które spełniają łącznie następujące warunki: nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 roku (z tym, że prawo to musiało być wpisane w księdze wieczystej) i złożyły wniosek o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2001 roku. Organ stwierdził dalej, że co prawda nabycie użytkowania wieczystego nastąpiło w dniu [...] 1998 roku, jednak złożenie wniosku do Sądu oraz wpisanie tego prawa nastąpiło po dniu 31 października 1998 roku. Dodatkowo wniosek o przekształcenie został złożony po ustawowym terminie. Pouczono także skarżących, że mogą oni nabyć prawo własności przedmiotowej nieruchomości jedynie w trybie art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego i niewłaściwą wykładnię przepisów oraz wnieśli o zmianę decyzji i uwzględnienie ich wniosku o przekształcenie. Wskazując na niedoskonałość unormowań dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności podkreślili, że organ błędnie określił datę złożenia przez nich wniosku, gdyż postępowanie w sprawie toczy się nieprzerwanie od 2001 roku. Organ również błędnie nie uwzględnił art. 115 Kodeksu cywilnego, a to wobec faktu zawarcia umowy w dniu [...] 1998 roku (piątek), podczas gdy dzień 31 października i 1 listopada były dniami wolnymi od pracy. W takiej sytuacji notariusz nie mógł skutecznie złożyć wniosku przed dniem 31 października, zaś złożony później wniosek należało uznać za złożony w terminie. Stwierdzili, że powstała niespójność prawna winna być rozwiązana w duchu zasad konstytucyjnych w oparciu o kodeks cywilny. Rozpoznając to odwołanie Wojewoda [...] zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż określony w ustawie termin składania wniosków o przekształcenie (31 grudnia 2002 roku) jest terminem ostatecznym, którego przekroczenie uniemożliwia skuteczne ubieganie się o przekształcenie. Wniesienie podania po tym terminie powoduje w ocenie organu, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania wnioskodawców. Skarżący złożyli wniosek w dniu [...] 2005 roku i już z tego tylko powodu należało odmówić przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Odnosząc się natomiast do daty nabycia przez skarżących prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości organ odwoławczy wskazał na art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz na art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i uznał, że nabycie tego prawa nastąpiło z dniem [...] 1998 roku, a zatem po terminie określonym w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu z dnia 4 września 1997 roku. Ta okoliczność nawet przy założeniu, że wniosek został złożony w terminie skutkowałaby wydaniem decyzji odmownej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonej decyzji i uwzględnienie ich wniosku o przekształcenie, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podnieśli takie same zarzuty i wskazali na te same argumenty, jakie wcześniej sformułowali w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2006 roku skarżący oświadczył, iż nie kwestionuje dokonanych przez organy ustaleń faktycznych, jednakże uczynił wszystko, aby dochować ustawowych terminów warunkujących przekształcenie. Odmowę przekształcenia uważa natomiast za niesprawiedliwą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w postępowaniu prowadzonym po wyroku Sądu stwierdzającym nieważność wcześniej wydanych w tej sprawie decyzji. Oznacza to, że sprawa administracyjna "wróciła" na etap rozpoznania wniosku skarżących z dnia [...] 2001 roku. Z kolei zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., prawomocne orzeczenie sądu wiąże zarówno strony, jak i sąd, który je wydał, a także inne sądy i inne organy państwowe. Stosując się zatem do oceny wyrażonej w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 marca 2004 roku stwierdzić należy, że pismo skarżących z dnia [...] 2005 roku, które wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu [...] 2005 roku nie było w swej istocie nowym wnioskiem inicjującym nowe postępowanie administracyjne lecz sprecyzowaniem ich wniosku z dnia [...] 2001 roku. Przyjmując takie ustalenie nie może już budzić wątpliwości okoliczność, że postępowanie w sprawie prowadzone było w oparciu o przepisy wówczas obowiązującej ustawy z dnia 4 września 1997 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W takiej sytuacji zadaniem organów było przede wszystkim ustalenie, czy skarżący spełniają przesłanki określone w tej ustawie, a umożliwiające im przekształcenie. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania kontrolowanych decyzji jej przepisy stosowało się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998 roku, a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożyły wniosek o przekształcenie do dnia 31 grudnia 2002 roku. Wskazując zatem na wcześniejsze wywody za błędne należy uznać te ustalenia organów, które dotyczyły daty złożenia przez skarżących wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Za datę złożenia wniosku należało bowiem uznać dzień [...] 2001 roku, a nie [...] 2005 roku. To zaś oznacza, ze wniosek, o którym mowa w art. 2 ustawy o przekształceniu został złożony w terminie określonym w art. 1 ust. 2 tej ustawy. Ponieważ jednak ustawa określała, iż obie przesłanki określone w art. 1 ust. 2 muszą zostać spełnione łącznie, to wobec prawidłowego w ocenie Sądu ustalenia daty nabycia użytkowania wieczystego przez skarżących stwierdzić przyjdzie, że nie spełnili oni tej właśnie przesłanki. Słusznie bowiem organ odwoławczy powołuje się na art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego przeniesienie prawa użytkowania wieczystego wymaga nie tylko zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, ale ponadto wpisu w księdze wieczystej. Oznacza to, że ów wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny i dopiero po jego dokonaniu powstają skutki określone we wcześniejszej umowie notarialnej. Co prawda zgodnie z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, to jednak w niniejszej sprawie wniosek ten został złożony w dniu [...] 1998 roku, a zatem po terminie ustawowym. Wbrew twierdzeniom skarżących termin określony w ustawie (31 października 1998 roku) nie jest terminem, do którego zastosowanie mogłyby znaleźć przepisy o jego przywróceniu. Jest to bowiem termin prawa materialnego. Z tego samego powodu nie mógł mieć zastosowania powołany przez skarżących przepis art. 115 Kodeksu cywilnego. Zaznaczyć przyjdzie, że nawet, gdyby przyjąć odmienne stanowisko w kwestii zastosowania art. 115 kc, to i tak dzień 31 października 1998 roku przypadał w sobotę, a więc w dzień powszedni. Sama zaś umowa zawarta została [...] – w piątek. Odnośnie natomiast oceny, czy notariusz mógł, bądź też czy miał taki obowiązek, aby złożyć jeszcze w tym dniu wniosek do ksiąg wieczystych, to kwestia ta musi pozostać poza rozważaniami Sądu, albowiem pozostaje ona bez wpływu na rozstrzygnięcie w świetle powołanych przepisów ustawy o przekształceniu. W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że pomimo, iż kontrolowane decyzje zostały wydane w oparciu o błędne ustalenia co do daty złożenia wniosku, a więc z naruszeniem prawa, to i tak przy prawidłowym ustaleniu tej daty rozstrzygnięcie w nich zawarte jest prawidłowe, a to z uwagi na niespełnienie jednej z przesłanek warunkujących przekształcenie, jaką była data nabycia prawa użytkowania wieczystego przez osoby fizyczne. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 3 p.s.a. sąd uchyla decyzje jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jednakże jedynie wówczas, gdy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu wskazane wyżej naruszenie pozostawało bez wpływu na wynik sprawy, co z kolei skutkować musiało oddaleniem skargi po myśli art. 151 p.s.a. Na marginesie wskazać należy, że z dniem 12 października 2005 roku weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. Nr 175, poz. 1459), a na podstawie art. 9 pkt 1 tej ustawy utraciła moc ustawa o przekształceniu z dnia 4 września 1997 roku. W tym stanie rzeczy od dnia 12 października 2005 roku przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności w trybie administracyjnym nastąpić może wyłącznie w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku i to bez względu na to, czy wniosek złożony został przed, czy po wejściu w życie nowej ustawy.