II SA/Gl 1068/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 20013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. G. i K. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 7 maja 2013 r. skarżący H. G. i K. G. wystąpili z wnioskiem o zwolnienie z opłat w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W złożonym na wezwanie Sądu urzędowym formularzu PPF skarżący zaznaczyli, że ubiegają się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Z treści formularza wynika, że skarżący są osobami w podeszłym wieku (skarżący ma 91 lat, skarżąca 87 lat), cierpiącymi na choroby przewlekłe. Ich źródłem utrzymania są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2166,27 zł. Ponadto skarżący są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 1,49 ha oraz budynku mieszkalnego o pow. 81 m2. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłali dokumenty wykazujące wysokość uzyskiwanych przez nich dochodów oraz poziom stałych, miesięcznych wydatków. W oparciu o ich treść ustalono, że za energię elektryczną, wywóz śmieci oraz odbiór ścieków opłaty ponosi córka i zięć wnioskodawców, zaś udokumentowane wydatki na lekarstwa wynoszą około 240 zł miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1068/13 oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wnieśli sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniesiono, że skarżący będąc w podeszłym wieku muszą pozostawać pod stałą opieką ich córki M. S. i zięcia B. S. Skarżący są osobami schorowanymi do tego stopnia, że skarżąca H. G. nie może składać podpisów z powodu zaćmy oczu. Córka M. S. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 802,28 zł, zaś zięć wynagrodzenie w wysokości 1 625,97 zł. Córka nie może podjąć dodatkowej pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad rodzicami. Skarżący wskazali dodatkowo, że miesięcznie wydają na produkty żywnościowe i środki czystości kwotę 1500 zł. Jednocześnie oświadczyli, że ich córka i zięć nie są w stanie opłacać energii elektrycznej, wywozu śmieci oraz odbioru ścieków za dwa odrębne gospodarstwa domowe. Miesięcznie wydatki skarżących z tytułu opłat za media, opał i podatki oscylują wokół kwoty 300 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy w tym miejscu, iż w myśl art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wstępie podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżących, ich dochodu i sytuacji życiowej w oparciu o treść złożonego przez nich formularza, z którego wynika, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Ich źródłem utrzymania są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2166,27 zł netto miesięcznie. Skarżący przeznaczają około 240 zł miesięcznie na zakup lekarstw. Wraz ze skarżącymi mieszka ich córka z mężem, którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe i otrzymują dochód w łącznej wysokości 2 428,25 zł. Zwrócić przy tym należy uwagę na rozbieżność i niespójność oświadczeń składanych przez skarżącego K. G., który w piśmie z dnia 26 czerwca 2013 r. podaje, że opłatę za energię elektryczną oraz za ścieki i wywóz śmieci uiszcza córka M. S., natomiast w sprzeciwie wskazuje, że córki nie stać na opłacanie dwóch odrębnych gospodarstw domowych w tym zakresie i skarżący sami opłacają media. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełniają określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania im prawa pomocy. Z osiąganych dochodów mają możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. W ocenie Sądu skarżących nie można bowiem uznać za osoby rzeczywiście ubogie, które nie byłyby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ich dochód nie jest na tyle niski, że przy uwzględnieniu kosztów utrzymania, są w stanie odłożyć wystarczające środki na poniesienie kosztów postępowania i to biorąc nawet pod uwagę, że ponoszą oni pewne wydatki na swoje leczenie. Nie można również pominąć faktu, że oświadczenia skarżącego są w kwestiach ponoszenia opłat za media niespójne i wzajemnie sprzeczne, co z kolei uniemożliwia obiektywną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawców. Zdaniem Sądu odmowa przyznania prawa pomocy nie ograniczy skarżącym prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.