II SA/Gl 1078/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp.z o.o. w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w sprawie dotyczącej opłat za korzystanie ze środowiska oddala skargę. Dnia [...] r. do Marszałka Województwa [...] wpłynęło zweryfikowane "zbiorcze zestawienie informacji w zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat" za lata [...] przedstawione przez "A" sp. z o.o., ul. [...] w D. (nazywane w dalszej części uzasadnienia również "skarżące" lub "A"). W kolejnym piśmie z dnia [...]r. "A" wskazało, iż w jego ocenie błędnie ustaliło opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Podniosło, iż w latach [...] ze względu na brak pozwolenia wodnoprawnego nie mogło być uznane za "zakład główny" zobowiązany do ponoszenia opłat "w imieniu" wszystkich podmiotów, które wprowadzały ścieki (wody opadowe i roztopowe z terenów zanieczyszczonych) do instalacji będącej własnością "A". W związku z tym, iż część z tych podmiotów nie zwróciło skarżącemu kwot należnych za uiszczone opłaty, wniosło ono o ustalenie opłaty tylko za ścieki wprowadzone do wód przez "A". Kwoty opłat wpłacone "w imieniu" innych podmiotów wprowadzających ścieki do instalacji skarżącego uznało za nadpłatę należnych opłat za korzystanie ze środowiska i wniosło o ich zwrot. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Marszałek Województwa [...] odmówił stwierdzenia nadpłaty za okres od [...] r. do [...]r. Podniósł, że "A" jest właścicielem dwóch wylotów urządzeń kanalizacyjnych, którymi odprowadzane są ścieki (wody opadowe i roztopowe z terenów zanieczyszczonych), zatem to ten właśnie podmiot winien uiszczać opłatę za wprowadzanie ścieków do wód. Problem rozliczeń pomiędzy "A" a innymi podmiotami, których ścieki są odprowadzane przy pomocy tych urządzeń kanalizacyjnych powinny zostać uregulowane w drodze umów cywilnoprawnych. Od decyzji organu I instancji odwołało się "A" podnosząc, iż we wskazanym okresie nie było podmiotem korzystającym ze środowiska zobowiązanym do uiszczania opłat za kilkanaście podmiotów korzystających z urządzenia wodnego będącego jego własnością. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzja z dnia [...]r. nr [...] uchyliło skarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu wskazało, że Marszałek Województwa w swym rozstrzygnięciu nie ustalił, w jakiej sprawie administracyjnej orzekał, nie wyjaśnił w sposób jasny kto był zobowiązany do ponoszenia opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi i wreszcie nie uzasadnił w sposób właściwy swej decyzji. Po ponownym podjęciu postępowania organ I instancji decyzjami z dnia [...]r. nr [...],[...]r. i [...] umorzył postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty opłat za korzystanie ze środowiska dla "A" odpowiednio za [...]r., [...]r. i [...]r. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 79 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednocześnie w świetle art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności. W ocenie organu zobowiązania (opłaty) za wyżej wskazane okresy uległy przedawnieniu (wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony [...]r.). W aktach sprawy znajduje się korespondencja pomiędzy Marszałkiem Województwa a reprezentującym skarżące, radcą prawnym T. M. Wynika z niej, iż "A" dalej podtrzymuje swe stanowisko w przedmiocie nadpłaty opłat za korzystanie ze środowiska. `Prowadząc postępowanie Marszałek Województwa [...] dokonał również ustaleń, dotyczących podmiotów korzystających ze środowiska na terenie należącym do "A". W tym zakresie zwrócił się z zapytaniem do Urzędu Miejskiego w D. Ten ostatni, pismem z dnia [...]r. poinformował, że właścicielem terenu, na którym znajdują się wyloty urządzeń kanalizacyjnych, którymi odprowadzano ścieki (wody opadowe i roztopowe z terenów zanieczyszczonych) było skarżące. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Marszałek Województwa odmówił stwierdzenia nadpłaty opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi dla "A" w okresie od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu podniósł, iż podmiotem korzystającym ze środowiska wprowadzającym ścieki do wód lub do ziemi było "A". Zatem wyliczenie ustalenie opłaty nastąpiło prawidłowo. Okoliczność, iż niektóre podmioty korzystające z terenu skarżącego nie zwróciły mu należnych części opłaty, nie stanowi przesłanki do odstąpienia w takiej części od ustalenia opłaty należnej od "A". Odwołanie od powyższej decyzji złożyło "A" reprezentowane przez radcę prawnego T. M. Zarzuciło organowi I instancji naruszenie art. 32 Konstytucji RP, oraz art. 275 i 284 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska poprzez błędne ustalenie pojęcie "podmiotu korzystającego ze środowiska". Skarżące, w jego ocenie, jest tylko jednym z podmiotów korzystających ze środowiska prowadzące działalność na terenie należącym do "A". Powinno więc ponosić opłaty za korzystanie ze środowiska (wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi) tylko w takim zakresie, w jakim faktycznie wprowadzało owe ścieki do wód lub do ziemi. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu ją do ponownego rozpatrzenia. Organ II instancji stwierdził, iż w trakcie postępowania doszło do naruszenia art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia jako "K.p.a."). Marszałek nie ustalił bowiem czy na terenie należącym do "A", z którego odprowadzano wody opadowe i roztopowe funkcjonowały inne podmioty uprawnione do władania instalacją do odprowadzania ścieków. Jednocześnie Kolegium wskazało, iż przed ustaleniem nadpłaty organ I instancji winien ustalić wysokość zobowiązania (wysokość należnej płaty) w drodze decyzji. Pismem z dnia [...]r. Marszałek Województwa [...] zawiadomił skarżące o wszczęciu postępowania w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska za okres [...]r., [...]r. i [...]r., celem wydania decyzji opłatowych. Następnie decyzjami z dnia [...]r. o numerach [...] oraz [...] ustalił wysokość należnej opłaty odpowiednio za [...]r. Od decyzji powyższych odwołało się skarżące reprezentowane przez radcę prawnego T. M. zarzucając błędne ustalenia dotyczące podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Wspomniane decyzje zostały utrzymane w mocy decyzjami organu II instancji z dnia [...]r. o nr. [...],[...] i [...], jednakże, już po wydaniu rozpatrywanego w niniejszej sprawie aktu zostały uchylone wyrokami tutejszego Sadu 15 maja 2014 r. (sygn. II SA/Gl 1569/13) oraz z dnia 18 lutego 2014 r. (sygn. II SA/Gl 1570/13 i II SA/Gl 1571/13). W ocenie składu orzekającego uchylenie decyzji o ustaleniu należnego zobowiązania (opłaty) nie ma wpływu na rozstrzyganą sprawę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Marszałek Województwa [...] ponownie odmówił stwierdzenia nadpłaty dla "A" za okres od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu stwierdził, iż podmiotem korzystającym ze środowiska w rozpatrywanej sprawie było skarżące. Tylko ono miało prawo do dysponowania instalacją służącą do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Winno zatem uiścić należną opłatę a następnie dokonać rozliczeń tej opłaty, w drodze umów cywilnoprawnych, z innymi podmiotami korzystającymi z instalacji. Od decyzji powyższej odwołało się "A" reprezentowane przez radcę prawnego. T. M. Wnosząc o uchylenie skarżonego aktu i orzeczenie o zwrocie nadpłaty w kwocie wnioskowanej zarzuciło organowi I instancji: - błędną wykładnię pojęcia "podmiot korzystający ze środowiska" - nałożenie na skarżące opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi tj. wód opadowych i roztopowych z nieruchomości należących do kilkunastu podmiotów, - nieuwzględnienie, że w okresie, którego dotyczy postępowanie "A" nie posiadało pozwolenia wodnoprawnego, nie mogło być uznane za "zakład główny" w rozumieniu przepisów prawa wodnego. Wskazało również, iż wbrew sugestiom organu, nie można przekazać obowiązków o charakterze publicznoprawnym w drodze umowy cywilnoprawnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]r. nr [...] utrzymało skarżoną decyzję w mocy. W pełni podzieliło stanowisko organu I instancji dotyczące podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi z instalacji będącej własnością "A". Bez znaczenia w tym zakresie jest okoliczność, czy dla danej instalacji zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, skoro jej właścicielem było i jest skarżące. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do tutejszego Sądu wniosło "A" reprezentowane przez radcę prawnego T. M. Domagając się uchylenia skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa [...] a także zasądzenia kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych zarzuciło organowi II instancji błędną wykładnię pojęcia "podmiot korzystający ze środowiska" poprzez przyjęcie, iż jedynym zobowiązanym do ponoszenia opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest właściciel urządzeń, za pośrednictwem których to następuje. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Na rozprawie, która odbyła się dnia 14 lutego, w związku z toczącymi się postępowaniami o sygnaturach II SA/Gl 1569/13; II SA/Gl 1570/13 i II SA/Gl 1571/13 tutejszy Sąd zawiesił postępowanie w sprawie (postanowienie z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. II SA/Gl 1568/13). Postanowieniem z dnia z dnia 18 sierpnia 2014 r. postępowanie zostało podjęte na nowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na początku należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle § 2 wspomnianego przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia jako "P.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz.1232 ze zm.) opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za: 1) wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza; 2) wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi; 3) pobór wód; 4) składowanie odpadów. Do ponoszenia tych opłat (art. 275 ustawy) zobowiązane są podmioty korzystające ze środowiska, pod pojęciem którym rozumie się (art. 3 ust. 20 ustawy): a) przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.) oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, b) jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, c) osobę fizyczną niebędącą podmiotem, o którym mowa w lit. a, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia; Zgodnie z powyższym należy przyjąć, iż podmiotem zobowiązanym do ponoszenia opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi jest podmiot korzystający ze środowiska (w rozumieniu przepisów ustawy) , który wprowadza ścieki, w tym przypadku wody opadowe lub roztopowe, ujęte w system kanalizacyjny, do wód lub do ziemi. Przenosząc powyższe ustalenia na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, iż ustalenia poczynione przez organy obu instancji, jak również podjęte w ich wyniku rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. Skarżące podniosło w skardze, iż z będącej jej własnością instalacji korzysta w istocie kilkanaście podmiotów wprowadzających ścieki (wody opadowe i roztopowe z terenów zanieczyszczonych). Zatem każdy z tych podmiotów powinien uiszczać opłaty z tego tytułu we własnym zakresie. Pogląd powyższy w ocenie składu orzekającego nie jest trafny. Nie można bowiem twierdzić, iż pomioty korzystające z instalacji będącej własnością "A" wprowadzają ścieki do wód czy też do ziemi. One wprowadzają wody opadowe i roztopowe do instalacji, której właścicielem jest skarżące. Dopiero "A" dokonuje wprowadzenia tych ścieków do wód (do potoku [...]) za pomocą swych urządzeń (wyloty W1 i W2). Rozliczenia pomiędzy wszystkimi podmiotami wprowadzającymi ścieki do instalacji powinno następować w drodze cywilnoprawnej, co słusznie stwierdziły organy administracji. Powyższa wykładnia znajduje również potwierdzenie w literaturze przedmiotu. Krzysztof Gruszecki w swym komentarzu do art. 295 ustawy Prawo ochrony środowiska (Lex/el) stwierdza, że "w związku z tym należy przyjąć, że jeżeli odprowadzenie ścieków nie następuje bezpośrednio do wód lub do ziemi, ale do innych odbiorników, takich jak np. kanalizacja eksploatowana przez inny podmiot, to nie występuje obowiązek ponoszenia opłat po stronie podmiotu, w wyniku działalności którego powstały ścieki. W takiej sytuacji bowiem obowiązek poniesienia opłaty za odprowadzenie ścieków do wód lub do gruntu obciążał będzie podmiot, do którego urządzeń kanalizacyjnych odprowadzone zostały ścieki. Ten zaś, w umowie cywilnoprawnej, na podstawie której doszło do przyjęcia ścieków, w ramach ceny za świadczone usługi powinien uwzględnić również konieczność poniesienia przez siebie opłat za korzystanie ze środowiska. Nie można zatem przyjąć, że odprowadzanie ścieków do kanalizacji innego podmiotu nie wiąże się z obowiązkiem poniesienia opłaty za korzystanie ze środowiska, ta ostatnia będzie bowiem uiszczona przez podmiot eksploatujący symboliczny "koniec rury". Reguła ta będzie również znajdowała zastosowanie bez względu na charakter odprowadzanych ścieków". Skład orzekający w pełni akceptuje przedstawiony w tym opracowaniu pogląd dotyczący podmiotu zobowiązanego do uiszczania opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi przy wykorzystaniu "obcej" instalacji. Powyższe okoliczności wskazują, iż zarzuty skarżącego dotyczące metody ustalania opłat za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi przez kilka podmiotów korzystających ze środowiska z wykorzystaniem instalacji należącej do jednego z nich nie są uzasadnione. Bez znaczenia również jest to, czy w danym przypadku zostało wydane pozwolenie wodnoprawne. Decyzja taka potwierdza tylko obowiązki wynikające z przepisów prawa a nie ustanawia nowe reguły w tym zakresie. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się innych naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.