II SA/Gl 1082/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. M. i M. M. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach z dnia 14 czerwca 2024 r. nr WINB.WOA.7722.59.2024.KZ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie wykonania określonych robót budowalnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. z dnia 12 lutego 2024 r. nr [...], 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach na rzecz skarżących A. M. i M. M. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2024 r., znak: WINB.WOA.7722.59.2024.KZ, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "ŚWINB" lub "organ odwoławczy") po rozpoznaniu wniesionego w ustawowym terminie zażalenia przez Państwa M. oraz A. M. (dalej jako "Strony" lub "Skarżący") na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. z dnia 12 lutego 2024 roku, znak: [...], którym organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ŚWINB z dnia 3 kwietnia 2023 r., nr [...], uchylającej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. (dalej "PINB" lub "organ I instancji") nr [...] z 2 czerwca 2022 r., w części wyznaczającej termin do dnia 1 września 2023 r., a w pozostałej części utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: PINB decyzją nr [...] z 2 czerwca 2022 r. nałożył na Strony obowiązek wykonania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B.: 1. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) – dalej "P.b.": - rozbiórki stropu pośredniego, - rozbiórki ścian murowanych, które nadmiernie obciążają strop. 2. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 P.b.: - nadproży zabezpieczających wykonanej wnęki w łazience i przejścia pomiędzy pokojami w ścianach nośnych zgodnie z ekspertyzą konstrukcyjną Pana mgr inż. M. W. określając termin wykonania tych obowiązków do 30 września 2022 r. Odwołanie od tej decyzji organu I instancji wniosły Strony. W dniu 3 kwietnia 2023 roku ŚWINB wydał decyzję znak: [...], którą uchylił decyzję PINB nr [...] z 2 czerwca 2022 r., w części wyznaczającej termin i zakreślił nowy termin wykonania obowiązków do dnia 1 września 2023 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Od powyższej decyzji Strony wniosły skargę do WSA w Gliwicach, który postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 821/23 ją odrzucił. W dniu 18 stycznia 2024 roku do PINB wpłynęło pismo A. Sp. z o.o. Oddział w B. (dalej "A."), zarządcy Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] w B. (dalej "WM"), w którym A. wniósł o wyjaśnienie i przekazanie informacji w sprawie wykonania decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 kwietnia 2023 r. Pismem z dnia 19 stycznia 2024 roku PINB wezwał Strony do udzielenia informacji czy wykonały decyzję ŚWINB z 3 kwietnia 2023 r. W dniu 26 stycznia 2024 r. do PINB wpłynął wniosek Stron o wstrzymanie wykonania decyzji przywołanej wyżej decyzji ŚWINB do czasu rozpatrzenia skargi konstytucyjnej. Postanowieniem z dnia 12 lutego 2024 roku PINB znak: [...], odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ŚWINB z dnia 3 kwietnia 2023 r., znak: [...]. W dniu 28 lutego 2024 roku do ŚWINB wpłynęło zażalenie Stron na ww. postanowienie. Skarżący w swoim zażaleniu zarzucili organowi I instancji rażące naruszenie prawa. Pismem z dnia 15 maja 2024 roku ŚWINB wezwał Strony o przedłożenie potwierdzenia złożenia skargi do Trybunału Konstytucyjnego W dniu 28 maja 2024 roku do ŚWINB wpłynęło pismo Stron, do którego dołączony został niepodpisany odpis skargi konstytucyjnej oraz informacja, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się pod sygn. akt [...]. Do pisma nie zostało dołączone wskazane jako załącznik pismo z Trybunału Konstytucyjnego. Po dokonaniu analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie organ odwoławczy utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy. W motywach rozstrzygnięcia ŚWINB zacytował przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie w tym m.in. art. 127 § 1 k.p.a. art. 128 k.p.a., art. 61a k.p.a. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w aktach sprawy zalega niepodpisany odpis skargi konstytucyjnej z dnia 12 stycznia 2024 r. wniesionej przez Strony. Wskazał, że godnie z art. 79 ustawy z dnia z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2393) – dalej "ustawa o postępowaniu przed TK", to Trybunał Konstytucyjny może wydać postanowienie tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzeczenia w sprawie, której skarga konstytucyjna dotyczy, jeżeli wykonanie wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia mogłoby spowodować nieodwracalne skutki, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego albo gdy przemawia za tym inny ważny interes skarżącego lub ważny interes publiczny. W ocenie organu odwoławczego w takiej sytuacji organ I instancji winien był albo uznać taki wniosek za niedopuszczalny i odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego ewentualnie, zgodnie z treścią art. 66 § 3 k.p.a. wydać postanowienie o zwrocie podania, z równoczesnym poinformowaniem wnioskodawcy, że jego rozpatrzenie leży w zakresie kognicji Trybunału Konstytucyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, w związku z faktem, iż wraz ze skargą konstytucyjną złożony został również wniosek Stron o wydanie postanowienia zabezpieczającego i wstrzymanie wykonania decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 kwietnia 2023 r. odmówienie wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ I instancji, zamiast wydania postanowienia o zwrocie podania, z równoczesnym poinformowaniem wnioskodawcy, że jego rozpatrzenie leży w zakresie kognicji Trybunału Konstytucyjnego wydaje się słuszne. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli osobiście do WSA w Gliwicach Skarżący zarzucając mu: - rażące naruszenie prawa mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia a w szczególności art. 61a k.p.a., a to przez błędne jego zastosowanie, ponieważ skoro w chwili obecnej została złożona skarga konstytucyjna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, do czasu rozpoznania wniosku o wstrzymanie w pełni uzasadnione wydaje się zaniechanie wydania tytułu wykonawczego i wszczęcia ewentualnego postępowania egzekucyjnego, tym bardziej, że wykonanie decyzji spowoduje niepowetowaną stratę, a Skarżący jako osoby nie będące właścicielami, nieposiadające prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie mają możliwości przeprowadzenia skutecznej przebudowy naprawczej. W związku z podniesionym zarzutem wnieśli o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, - o zasądzenie na rzecz Skarżących kosztów postępowania, - o rozpoznanie sprawy na rozprawie, - wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawili argumenty przemawiające ich zdaniem za uwzględnieniem podniesionego zarzutu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2024 r. Skarżący zawarli swoje stanowisko dotyczące argumentów uzasadniających złożony wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ŚWINB z 3 kwietnia 2023 r. Pismem z dnia 2 września 2024 r. ŚWINB ustosunkował się do pisma skarżących z dnia 22 sierpnia 2023 r. i ponownie przedstawił przebieg postępowania w sprawie. W odpowiedzi na skargę A. pismem z dnia 6 września 2023 r. wniósł o: - oddalenie skargi na zaskarżone postanowienie w całości, - oddalenie wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji ŚWINB z 3 kwietnia 2023 r., - rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, - przeprowadzenie dowodu z akt i dokumentów zalegających w aktach sprawa WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 821/23 i sygn. akt II SA/Gl 367/24. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę szeroko uzasadnił swoje stanowisko. Postanowieniem z dnia 23 września 2024 r. tut Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji ŚWINB z dnia 3 kwietnia 2023 r. znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 925 ze zm.) -dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż wyartykułowane w skardze. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięć obu orzekających w sprawie organów był wniosek Skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji ŚWINB z 3 kwietnia 2023 r. znak: [...]. W sprawie pozostaje poza sporem, że przedmiotowa decyzja jest ostateczna i prawomocna. Skarga skarżących na tą decyzję wniesiona do tut Sądu została prawomocnie odrzucona (postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 821/23, postanowienie NSA z dnia 12 września 2023 r. sygn. akt II OZ 499/23). Zgodnie bowiem z art. 16 k.p.a. statuującym zasadę trwałości decyzji administracyjnych decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (§ 1). Decyzje ostateczne, których nie można zaskarżyć do sądu, są prawomocne. W świetle tak ustalonego stanu faktycznego wniosek o wstrzymanie wykonania prawomocnej decyzji ŚWINB może zostać rozpoznany jedynie przez Trybunał Konstytucyjny do którego Skarżący wnieśli skargę konstytucyjną. Jak stanowi art. 79 ust. 1 ustawy o postępowaniu przed TK Trybunał może wydać postanowienie tymczasowe o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzeczenia w sprawie, której skarga konstytucyjna dotyczy, jeżeli wykonanie wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia mogłoby spowodować nieodwracalne skutki, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego albo gdy przemawia za tym inny ważny interes skarżącego lub ważny interes publiczny. Powyższa konstatacja ma podstawowe znaczenie dla oceny legalności działania organów w rozpatrywanej sprawie. Nie ulega dla Sądu wątpliwości, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ŚWINB z dnia 3 kwietnia 2023 r. nie był wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Przepis art. 61a § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko wtedy, gdy postępowania zainicjowanego wnioskiem strony nie da się prowadzić, to jest, gdy okoliczności prawne wykluczają podjęcie przez organ działań zmierzających do załatwienia sprawy administracyjnej. Jednakże organ odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego nie może argumentować swojego działania brakiem właściwości, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Jeżeli bowiem organ, który otrzymał wniosek, uznaje się za niewłaściwy, wówczas zastosowanie znajduje art. 65 lub 66 k.p.a. W konsekwencji, po zbadaniu treści podania i stwierdzeniu braku właściwości, organ winien albo przekazać sprawę organowi właściwemu (art. 65 § 1 k.p.a.), albo - jeżeli takowego nie jest w stanie ustalić lub gdy właściwy jest sąd powszechny - zwrócić podanie wnoszącemu (art. 66 § 3 k.p.a.). W żadnej mierze nie może być to jednak przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, gdyż oba tryby (odmowa wszczęcia postępowania oraz przekazanie podania według właściwości) są względem siebie niezależne i niekonkurencyjne (vide wyrok NSA z dnia 9 lipca 2024 r., III OSK 2572/22, Lex 3743017). W rozpatrywanej sprawie organ I instancji błędnie uznał, że wniosek Skarżących jest wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego i w konsekwencji wydał postanowienie o odmowie jego wszczęcia. Podobnie postąpił organ odwoławczy, który utrzymał zaskarżone postanowienie wskazując jednocześnie na kompetencje Trybunału Konstytucyjnego do wstrzymania wykonania decyzji z dnia 3 kwietnia 2023 r. W konsekwencji Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy dokonały błędnej wykładni art. 61a k.p.a. uznając, że Skarżący składając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ŚWINB do PINB próbują zainicjować postępowanie administracyjne. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do zastosowania przez niego kompetencji kasatoryjnych i dlatego na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit c uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Realizując wyrok Sądu organ I instancji powinien raz jeszcze poddać analizie wniosek Skarżących i nadać mu odpowiedni bieg, zgodnie z treścią żądania zawartego we wniosku, przy uwzględnieniu powołanych wyżej przepisów i ich wykładni.