II SA/Gl 110/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.),, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [A] Sp. z o.o. w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zajęcia nieruchomości i wejście na nieruchomość oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. pełnomocnik "B" S.A. w W. zwrócił się do Starosty [...] o wydanie – w trybie art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) - zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej. Wniosek ten dotyczył nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa "A" Sp. z o.o. w G., oznaczonej jako działka nr 1, położonej przy ul [...] w G., w obrębie ewidencyjnym [...], objętej księgą wieczystą nr [...] oraz znajdującego się na niej budynku. Pismem z dnia [...]r. wniosek przekazano, zgodnie z właściwością, Prezydentowi Miasta G. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta G., działając na podstawie art. 124 ust. 1-7 w zw. z art. 6 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzekł o ograniczeniu sposobu korzystania z powyższej nieruchomości i mieszczącego się na niej budynku, w związku z realizacją celu określonego we wniosku. Jednocześnie zobowiązał "B" S.A. w W. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po dokonaniu inwestycji, wskazując, że w sytuacji w której zaistnieją szkody, które uniemożliwiają przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługiwać będzie odszkodowanie. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w [...] r. strony doszły do porozumienia odnośnie doprowadzenia drogą napowietrzną kabli zasilających do projektowanej stacji bazowej (umowa najmu z dnia [...] r. pomiędzy Przedsiębiorstwem "A" Sp. z o.o. w G. a "B" Sp. z o.o. w W. - poprzednikiem prawnym "B" S.A. w W.). Jednakże w [...] r. "A" S.A. w W. dokonała zmiany sposobu zasilania na linię podziemną, a użytkownik wieczysty nieruchomości na przedstawioną zmianę nie wyraził zgody (protokół z rokowań z dniu [...] r. oraz przedłożona do akt sprawy korespondencja między stronami). Następnie organ podał, że przeprowadził w dniu [...] r. oględziny nieruchomości nr 1, w wyniku których uznał, że stopień uciążliwości inwestycji dla użytkownika wieczystego tej nieruchomości jest bliski minimum. Na działce nieopodal projektowanego kabla energetycznego znajduje się bowiem inny kabel elektryczny zasilający budynek, na którym ma być zlokalizowana stacja bazowa. Nadto, planowana przez użytkownika wieczystego przebudowa terenu nie zostanie ograniczona w wyniku posadowienia podziemnej sieci energetycznej wzdłuż działki nr 2. Organ wskazał także na zgodność inwestycji z uchwałą Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2005 r., nr XXXVIII/965/2005 (Dz.Urz.Woj. Śląskiego z 2006 r., Nr 14, poz. 481) w sprawie miejscowego planu przestrzennego terenu objętego wnioskiem. Ponadto, przywołując treść art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podał, że budowa i utrzymywanie przewodów oraz urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej stanowi cel publiczny. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło Przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. w G.. Podnosząc zarzut rażącego naruszenia obowiązujących przepisów prawa, w tym przepisów postępowania administracyjnego, Przedsiębiorstwo nie wskazało jednakże, jakich konkretnie przepisów dotyczy ten zarzut. Zdaniem odwołującej się Spółki decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, który ponadto nie został zweryfikowany w sposób dogłębny i rzetelny. Odwołująca się Spółka podkreśliła, że w [...]r. wyraziła zgodę na zasilanie stacji bazowej linią napowietrzną, lecz w [...]r. "B" S.A. w W. dokonała zmiany sposobu zasilania na linię podziemną, na którą Przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. w G. nie wyraziło zgody i podtrzymuje stanowisko w tym przedmiocie. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach tego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. Nr 106, poz. 675) właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości są obowiązani umożliwić operatorom (wykonującym działalność dotyczącą budowy lub eksploatacji infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnej, dostarczającym sieci telekomunikacyjnej lub zapewniającym dostęp do infrastruktury telekomunikacyjnej, świadczącym usługi z wykorzystaniem posiadanej infrastruktury telekomunikacyjnej i sieci telekomunikacyjnych) umieszczanie na nieruchomości obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej, w szczególności instalowanie urządzeń telekomunikacyjnych, przeprowadzanie linii kablowych pod nieruchomością, na niej lub nad nią, umieszczenie tabliczek informacyjnych o urządzeniach, a także ich eksploatację i konserwację, jeżeli nie umożliwia to racjonalnego korzystania z nieruchomości, w szczególności nie prowadzi do istotnego zmniejszenia wartości nieruchomości. Warunki korzystania z nieruchomości ustala się w umowie, która jest zawierana na piśmie w terminie 30 dni od dnia wystąpienia operatora z wnioskiem o jej zawarcie. Jeżeli w tym terminie nie zostanie zawarta umowa, stosuje się przepisy art. 124 i art. 124 a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda [...], w oparciu o treść art. 2 pkt 27 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) uznał, że "B" S.A. w W. jest operatorem. Następnie, przywołując treść art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ odwoławczy wskazał, że w rozpatrywanej spełnione zostały określone tym przepisem przesłanki uprawniające organ do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Wojewoda [...] podał, że sporna instancja nie zalicza się do urządzeń łączności publicznej (pismo Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] r.), wobec tego nie było konieczności uzgodnienia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 b cyt. ustawy. Stwierdził również, że zgromadzona w sprawie dokumentacja świadczy o prawidłowym przeprowadzeniu postępowania przez organ pierwszej instancji i braku naruszeń przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie organu odwoławczego decyzja Prezydenta Miasta G. została wydana na podstawie wystarczającego materiału dowodowego, który został prawidłowo zweryfikowany. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje natomiast kwestia pierwotnej zgody użytkownika wieczystego na przeprowadzenie instalacji elektrycznej drogą napowietrzną, wobec braku zgody tego podmiotu na przeprowadzenie urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej przy zmienionym sposobie zasilania. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. Przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. w G., wnosząc o jej uchylenie w całości. Strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podtrzymała przy tym argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zastosowania regulacji zawartej art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 ust.1 ustawy z dnia 7 maja 2010r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych ( Dz. U. z 2010r., nr 106, poz. 675) właściciel, użytkownik wieczysty nieruchomości lub zarządca nieruchomości, niebędący przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, jest obowiązany umożliwić operatorom, podmiotom, o których mowa w art. 4 pkt 1, 2, 4, 5 i 8 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne, oraz jednostkom samorządu terytorialnego wykonującym działalność, o której mowa w art. 3 ust. 1, umieszczenie na nieruchomości obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w celu niezwiązanym z zapewnieniem telekomunikacji w budynku znajdującym się na tej nieruchomości, w szczególności instalowanie urządzeń telekomunikacyjnych, przeprowadzanie linii kablowych pod nieruchomością, na niej lub nad nią, umieszczanie tabliczek informacyjnych o urządzeniach, a także ich eksploatację i konserwację, jeżeli nie uniemożliwia to racjonalnego korzystania z nieruchomości, w szczególności nie prowadzi do istotnego zmniejszenia wartości nieruchomości. Przy czym korzystanie z nieruchomości jest odpłatne, chyba że strony postanowią inaczej (ust.2). Warunki korzystania z nieruchomości ustala się w umowie, która jest zawierana na piśmie w terminie 30 dni od dnia wystąpienia przez operatora z wnioskiem o jej zawarcie (ust.3) Jeżeli w tym terminie nie zostanie zawarta umowa, stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 i art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (ust.7). Natomiast zgodnie art. 2 pkt 27 ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne ( Dz. U. z 2004r., nr 171, poz.1800, z późń. zm.) operatorem jest przedsiębiorca telekomunikacyjny lub inny podmiot uprawniony do wykonywania działalności gospodarczej na podstawie odrębnych przepisów, który wykonuje działalność gospodarczą polegającą na dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych lub świadczeniu usług towarzyszących. Nie ma zatem wątpliwości , że "B" S.A. z siedzibą w W., jest operatorem w rozumieniu tego przepisu, a zatem skarżąca spółka będąca użytkownikiem wieczystym nieruchomości na której znajduje się stacja bazowa telefonii komórkowej była zobowiązana umożliwić umieszczenie na nieruchomości obiektów i urządzeń infrastruktury telekomunikacyjnej w skład której wchodzi również linia elektroenergetyczna niezbędna do zasilania stacji bazowej. Na marginesie należy zauważyć, że inwestycja której celem jest doprowadzenie odpowiednich mediów do stacji bazowej, nie jest urządzeniem samodzielnym, samowystarczającym, a stanowi istotny element funkcjonalnie ze stacją związany, umożliwiający jej prawidłową eksploatację i w założeniu służący tylko stacji bez możliwości wykorzystania na inne cele. W dalszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 64 ust. 3 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483), prawo własności może być ograniczone tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ono istoty tego prawa. Takie ograniczenie własności przewiduje będąca podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami( Dz. U. z 2010r., nr 102, poz.651, z późń. zm.). Z treści przepisu art. 112 powołanej ustawy wynika, iż w drodze decyzji, można ograniczyć prawo własności nieruchomości położonej na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne, jeżeli cele te nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Pojęcie celu publicznego zamieszczone jest w art. 6 omawianej ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym wyjaśniono, że celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń (art. 6 pkt 2 cyt. ustawy). Z kolei przepis art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego ( ust.1). W zakresie urządzeń łączności publicznej decyzję w sprawie zezwolenia wydaje się w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Decyzja ta może być również wydana w przypadku braku planu miejscowego lub gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego nie jest wymagana (ust.1b). Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań( ust.3). Do katalogu urządzeń, o których mowa w art.124 ustawy o gospodarce nieruchomościami należą również przyłącza elektroenergetyczne, co z kolei wynika z definicji zawartej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 4 maja 2007r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego (Dz. U. nr 93, poz.623 z późń. zm.) W § 2 pkt 15 Rozporządzenia zawarta jest definicja przyłącza zgodnie z którą jest to odcinek lub element sieci służący do połączenia urządzeń, instalacji lub sieci podmiotu, o wymaganej przez niego ,mocy przyłączeniowej z pozostałą częścią sieci przedsiębiorstwa energetycznego świadczącego na rzecz podmiotu przyłączonego usługę przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej. Ponadto podstawowym kryterium zaliczania obiektów i urządzeń do zbioru o które chodzi w art.124 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest ich związek w tym przypadku z przewodami służącymi do przesyłania energii elektrycznej. ( por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 listopada 2008r. sygn. akt II SA/Bk 592/08, LEX nr 527095) Zatem przedmiotowy przyłącz mieści się w katalogu przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w rozumieniu art.124 cyt. ustawy. W niniejszej sprawie zdaniem składu orzekającego wszystkie przesłanki ingerencji w konstytucyjnie chronione prawo własności poprzez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości zostały spełnione. Bezspornym jest, że założenie i przeprowadzenie przyłącza elektroenergetycznego do stacji bazowej telefonii komórkowej jest inwestycją celu publicznego. Służy zasilaniu urządzenia łączności publicznej, przy czym sam przyłącz nie zalicza się do urządzeń łączności publicznej, co zostało potwierdzone stanowiskiem Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej w piśmie z dnia [...] r.,a co z kolei zwalnia z obowiązku dokonywania uzgodnień w tym zakresie. Realizacja przyłącza na działce skarżącej jest zgoda z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w centralnej części miasta, obejmującego [...] i [...], zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Gliwicach nr XXXVIII/965/2005 z dnia 22 grudnia 2005r., ogłoszonej w Dz. Urz. Woj. Śląskiego Nr14, poz. 481 z dnia 15 lutego 2006r. Poza sporem pozostaje również to, że użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraził zgody na wykonanie prac, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rokowania w sprawie wyrażenia zgody na realizację przedmiotowej inwestycji celu publicznego pozostały bezskuteczne. Inwestor podejmował próby porozumienia się w kwestii spornej z użytkownikiem wieczystym w celu uzyskania jego zgody, jednakże żadna próba uzgodnienia lokalizacji inwestycji nie zakończyła się zawarciem umowy w przedmiocie zgody na wykonanie przyłącza elektroenergetycznego na działce skarżącej spółki. W niniejszej sprawie strony wprawdzie zawarły umowę w dniu [...] r. w zakresie dotyczącym lokalizacji stacji bazowej i urządzeń telekomunikacyjnych na dachu budynku technologicznego skarżącej spółki, jednakże spór dotyczy sposobu zasilania stacji, w sytuacji gdy pierwotnie strony uzgodniły zasilanie linią napowietrzną, a następnie na skutek zmiany warunków zasilania przez Zakład Elektroenergetyczny stacja miała zostać podłączona do złącza kablowego w ziemi, kablem zasilającym położonym na głębokości 0,7 metra. Skarżąca na takie rozwiązanie nie wyraziła zgody. Brak zgody użytkownika wieczystego nieruchomości został jednoznacznie wyrażony w treści jego pism ( z dnia [...] r., [...] r., [...] r.) oraz wynika z protokołu przeprowadzonych rokowań( z dnia [...] .) Należy przy tym pamiętać, że przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie określa formy prowadzenia rokowań. Spełnienie obowiązku ich przeprowadzenia jako przesłankę wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 cyt. ustawy. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2007 r., II SA/Go 579/07, LEX nr 357505). W postępowaniu z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami mamy do czynienia z dwiema stronami - właścicielem i podmiotem ubiegającym się o dostęp do nieruchomości, a zatem chodzi o zawarcie między stronami stosownej umowy. Wyrażenie bowiem zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1. Jeżeli zatem, mimo prowadzonych rokowań, nie doszło do umowy, to tym samym właściciel nie wyraził zgody na wykonywanie prac (wyrok NSA z dnia 5 października 2006 r., I OSK 1307/05, LEX nr 281429). Z taką sytuacją mamy doczynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca wskazuje , że zmiana sposobu zasilania stacji bazowej koliduje z jej planami inwestycyjnymi. Stwierdzić należy , że okoliczność ta może zgodnie z art.124 ust.5 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowić podstawę do ewentualnego żądania nabycia od niej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, po uprzednim wykazaniu, że przeprowadzenie przewodów elektroenergetycznych uniemożliwia dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Natomiast nie może stanowić okoliczności stanowiącej podstawę odmowy wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W tym miejscu przyjdzie wskazać, że z ustaleń poczynionych przez organ I instancji w toku oględzin przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] r. wynika, że planowana inwestycja nie wpłynie wbrew twierdzeniom skarżącej na jej plany inwestycyjne. Nadto na inwestora został nałożony obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego niezwłocznie po dokonaniu inwestycji. Wobec braku wymaganej zgody, organ prawidłowo oceniając, że spełnione zostały wszystkie warunki określone w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, udzielił w drodze decyzji zezwolenia, które zgodę właściciela w tych okolicznościach zastępuje. W tym stanie rzeczy Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012r., poz.270 ) orzekł jak w sentencji.