II SA/Gl 1135/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę Starosta [...] (dalej jako Starosta) po ponownym rozpoznaniu sprawy (poprzednia decyzja tego organu z dnia [...] została bowiem w trybie odwoławczym uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji decyzją SKO w Katowicach z [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o skierowaniu L. K. (dalej jako skarżący) na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w ramach posiadania uprawnień kat. "A, B, C", zobowiązując go do przeprowadzenia tych badań na jego koszt w terminie 30 dni od otrzymania tej decyzji. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 104 Kpa, art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b, art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 76 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341, zwanej dalej ustawą lub u.k.p.). W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek Prokuratury Rejonowej w M. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy zwrócił się do w/w Prokuratury o przesłanie odpisu opinii biegłych sądowych, wydanej na potrzeby postępowania karnego, na treść której powołano się we wniosku o wszczęcie postępowania oraz do Szpitala [...] w M. o informacje dotyczące leczenia w tej placówce skarżącego. Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że dla skierowania kierowcy na badanie lekarskie niezbędne jest powzięcie przez starostę wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w zakresie stanu zdrowia kierowcy, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Przy czym, do skierowania kierowcy na takie badania lekarskie wystarczy uprawdopodobnienie zastrzeżeń i wątpliwości co do stanu zdrowia, nie jest wymagana pewność w tym zakresie. Przepis art. 11 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami stanowi, że warunkiem niezbędnym nabycia i posiadania uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym jest sprawność kierującego pod względem fizycznym i psychicznym. Zgodnie natomiast z treścią określoną w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b tej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przy czym na podstawie art. 99 ust. 2 pkt 1a starosta kieruje na badanie lekarskie kierowcę na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywanych zadań własnych. Dalej Starosta powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1453/17 podkreślił, że "użyte przez ustawodawcę wyrażenie "uzasadnione zastrzeżenia" należy rozumieć oparte na obiektywnych racjach powzięcie z wiarygodnego źródła wątpliwości co do stanu zdrowia kierującego pojazdem". Informacja dotycząca budzącego zastrzeżeń stanu zdrowia skarżącego podana przez "organ ochrony prawnej, którym jest prokurator" uzyskana została w toku postępowania karnego. Poparta została opinią sądowo-psychiatryczną. W tym względzie Starosta zwrócił uwagę na sprzeczność złożonego przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego oświadczenia, że nigdy nie leczył się psychiatrycznie z informacją przekazaną lekarzom biegłym sądowym w trakcie badania przeprowadzonego przed wydaniem przez nich opinii w prowadzonym postępowaniu karnym, gdzie podał, że leczył się psychiatrycznie w 2003 r. z rozpoznaniem sytuacyjnego zespołu lękowo-subdepresyjnego. Podał też wówczas, że leczy się także neurologicznie od 2000 r. z powodu przebytego udaru. Zdaniem Starosty przedłożone przez skarżącego w toku postępowania zaświadczenia lekarskie od lekarza rodzinnego (z dnia 18 stycznia 2019 r.), od neurologa (z dnia 24 stycznia 2019 r.) i od okulisty (z dnia 18 stycznia 2019 r.) nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia w tym postępowaniu istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, gdyż nie są wydane przez lekarza uprawnionego do badań kierowców, zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250). Dokonując oceny, czy skierować danego kierowcę na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, organ powinien brać pod uwagę przede wszystkim bezpieczeństwo w ruchu drogowym i zapobieganie zagrożeniom stwarzanym przez kierowców. W interesie społecznym pozostaje, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz także zdrowiu i życiu innych użytkowników dróg. Aby to ocenić ustawodawca w art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy dał staroście narzędzie w postaci skierowania na badanie kontrolne kierowcy wobec którego powziął wiarygodną informację o mogących występować zastrzeżeniach zdrowotnych, wpływających na predyspozycję do kierowania pojazdami. Sama decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie nie przesądza jeszcze o istnieniu przeciwskazań do prowadzenia pojazdów przez kierowcę. Badanie ma tylko zweryfikować, istniejące zastrzeżenia przez ich potwierdzenie lub wykluczenie. W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Starosty jako stronniczej. Zarzucił, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia gdy chodzi o istnienie ewentualnych przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Przyjęte w tym przedmiocie przez organ zastrzeżenia nie są wiarygodne i nie zostały uprawdopodobnione. Brak jest dokumentu (w tym opinii lekarskiej), który potwierdziłby, że cierpi on na pewne zaburzenia psychiatryczne. Nie jest zasadne powoływanie się w tym względzie na dokument z 2003 r. gdy nie zostało sprawdzone "na jakiej podstawie powstał" i czy w związku z kierowanym pojazdem. W postępowaniu karnym został uniewinniony. Ponadto czyn o który został oskarżony nie miał żadnego związku z kierowaniem pojazdem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako SKO lub Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia[...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa decyzję Starosty utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia przytaczając treść art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami stwierdziło, że przepisy te stanowią realizację zasady określonej w art. 3 ust. 1 ustawy, w myśl której kierującym pojazdem może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. Przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Uprawnienie starosty do kierowania na badania lekarskie należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim dojdzie do sytuacji, w której osoba ta narazi siebie, jak też innych uczestników ruchu na utratę zdrowia bądź życia. W świetle treści tych przepisów nie jest wymagane, aby organ udowodnił, że u kierującego istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem. Podstawą skierowania na badanie lekarskie jest bowiem jedynie powzięcie samych uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego. Skierowane na ww. badania nie przesądza o istnieniu u strony przeciwwskazań do kierowania pojazdami, dopiero przeprowadzone przez lekarzy specjalistów badanie lekarskie wyjaśni te okoliczności. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach zgromadzony aktualnie w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż w stosunku do strony istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogące świadczyć o istnieniu u strony przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W aktach sprawy znajduje się, przesłany pismem z dnia 28 lutego 2019 r., dwustronicowy wypis z opinii o stanie zdrowia psychicznego skarżącego z dnia 26 marca 2018 r., w której stwierdzono, że "L. K. podaje, że leczył się psychiatrycznie w 2003 r. z rozpoznaniem[...] . Leczy się również neurologicznie od listopada 2000 r. z uwagi na stan po przebytym udarze. Dostarczył przy poprzednim badaniu kartę informacyjną leczenia szpitalnego z [...] Szpitala w M., gdzie był leczony w dniach 22 września 2003 r. do 29 września 2003 r. (...). Twierdzi, że w przeszłości kilkakrotnie doznał urazu głowy z utratą przytomności. Uskarża się na okresowo nasilające się od czasu urazu zawroty oraz bóle głowy". We wnioskach końcowych opinii stwierdzono: "u opiniowanego L. K. nie stwierdzamy cech upośledzenia umysłowego, uzależnienia od alkoholu ani choroby psychicznej w rozumieniu psychozy, stwierdzamy u opiniowanego cechy osobowości nieprawidłowej nie skutkujące ograniczeniem poczytalności w odniesieniu do treści zarzutów". Całokształt okoliczności opisanych w wypisie z tej opinii, obciążających stan zdrowia kierującego, wskazuje zatem na poważne problemy zdrowotne kierującego, w tym przede wszystkim udar, uraz głowy z utratą przytomności, okresowo nasilające się od czasu urazu zawroty oraz bóle głowy. Fakt, iż od udaru upłynął długi okres czasu nie powinien w żaden sposób być interpretowany jako okoliczność świadcząca o braku konieczności poddania kierującego badaniom lekarskim, wręcz przeciwnie z uwagi na zgłaszane biegłym w trakcie badania okoliczności, takie jak utrata przytomności, nasilające się okresowo od czasu urazu zawroty oraz bóle głowy, wymaga sprawdzenia pod kątem istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zwłaszcza, że z akt sprawy nie wynika, by kierujący takim badaniom specjalistycznym po przebytym udarze został poddany. Potrzeby poddania skarżącego jako kierującego badaniom lekarskim nie wyłączają przedłożone przez niego zaświadczenia lekarskie: lekarza internisty z dnia 18 stycznia 2019 r., wpis z badania lekarza specjalisty chorób oczu z dnia 18 stycznia 2019 r., lekarza specjalisty neurologa z dnia 24 stycznia 2019 r., ponieważ nie dają one pełnego obrazu stanu zdrowia skarżącego pod kątem istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podkreśliło SKO, że przepis art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz 99 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. ustawy nie wymaga, aby organ udowodnił, iż u kierującego istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, ponieważ podstawą skierowania na badania lekarskie jest powzięcie jedynie samych uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierującego. A takie niewątpliwie w sprawie istnieją. Całokształt okoliczności opisanych w wypisie z ww. opinii, wskazuje bowiem na poważne problemy zdrowotne skarżącego, które mogą mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami mechanicznymi, w tym na ochronę życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO skarżący wniósł o jej "unieważnienie" i o zasądzenie na jego rzecz kwoty 400 zł tytułem zwrotu poniesionego przez niego wydatku na badanie lekarskie. Wniósł nadto o dopuszczenie w postępowaniu sądowym dowodu z jego wyjaśnień oraz dowodu z przesłuchania wskazanego świadka. Zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego poprzez orzeczenie o skierowaniu na badania lekarskie pomimo nieuprawdopodobnienia uzasadniających to okoliczności, nieuwzględniania przesłanek "ewentualnego przedawnienia karalności" i rozpoznania wniosku prokuratora jako podmiotu nie mającego uprawnień do działania w tym przedmiocie. Ponadto skarżący podtrzymał zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zarówno prokurator jak i organy oparły się na dokumentach, które nie pochodzą z postępowań związanych z prowadzeniem pojazdów mechanicznych. Nadto nie wynika z nich aby był chory psychiatrycznie. Skarżący ocenił też bardzo negatywnie przytoczony przebieg przeprowadzonych w dniu 26 lipca 2019 r. w WOMP w S. badań przez lekarza ogólnego, stwierdził, że z przyczyn finansowych nie był w stanie opłacić indywidualnych badań. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Obecna na rozprawie sądowej w dniu [...] Prokurator Prokuratury Regionalnej w K. wniosła o oddalenie skargi stwierdzając, że na uzasadnione wątpliwości co do zdrowia skarżącego w aspekcie jego zdolności do kierowania pojazdami, mogą wskazywać doznane przez niego urazy głowy, mogące mieć na taką zdolność wpływ. Skarżący stwierdził natomiast, że nigdy nie leczył się psychiatrycznie oraz, iż w związku ze sprawą karną, która toczyła się w 2003 r. była sporządzona opinia psychiatryczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Zgodnie z treścią powołanego w podstawie prawnej decyzji Starosty i uzasadnienia decyzji organów obu instancji art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie z treścią art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. 1 tej ustawy decyzję w tym przedmiocie starosta wydaje z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych. Oznacza to, że postępowanie w tym przedmiocie może wszcząć w oparciu o każdą zweryfikowaną informację w tym przedmiocie, w tym również uzyskaną od prokuratora. Użyte w treści art. 99 ust. 1 ustawy sformułowanie "wydaje decyzję administracyjną" stwarza po stronie starosty taki obowiązek w każdym przypadku powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Zasadnie też stwierdziły organy orzekające, że spoczywający na staroście w związku z treścią art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy obowiązek powinien być interpretowany z uwzględnieniem treści art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Zasadnie w kontekście treści tych przepisów Kolegium zwróciło przy tym uwagę na treść art. 3 ust. 1 ustawy, w myśl której pojazdem może kierować osoba, która jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. W świetle treści tych przepisów zasadnie zatem podniosły organy obu instancji, że przesłanką wydania decyzji o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie nie jest wykazanie, że w odniesieniu do jego stanu zdrowia istnieją przeciwwskazania lekarskie ale, iż istnieją w tym względzie uzasadnione zastrzeżenia. Wbrew stanowisku skarżącego występowanie takich zastrzeżeń zostało przez organy orzekające w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazane. Swoje ustalenia w tym przedmiocie SKO w zaskarżonej decyzji szeroko, bez naruszenia treści art. 80 i art. 107 § 3 Kpa uzasadniło. Ustalenie to i jego ocena zasługuje na pełną akceptację. Nie ulega wątpliwości, że w związku z postępowaniami karnymi w 2003 r. i 2018 r. skarżący był poddany badaniom przez biegłych lekarzy psychiatrów, a dowód taki jest przeprowadzany tylko w sytuacji gdy co do stanu zdrowia psychicznego obwinianego ujawnią się istotne wątpliwości. Nadto jak wynika z treści zalegającego w aktach administracyjnych wypisu z opinii o stanie zdrowia psychicznego skarżącego z dnia 26 marca 2018 r., badającym lekarzom podał on, iż w 2003 r. leczył się psychiatrycznie z rozpoznaniem[ ...] . Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, że badającym go lekarzom skarżący takiej informacji nie przekazał. Pośrednio treść podanej wówczas biegłym informacji potwierdza złożone na rozprawie sądowej w niniejszej sprawie oświadczenie skarżącego, że również ze sprawą karną w 2003 r. była wydana odnośnie jego osoby opinia psychiatryczna. Nadto jak wynika z przedmiotowej opinii z 26 marca 2018 r. biegli psychiatrzy stwierdzili u skarżącego cechy[...]. Nie jest zatem wykluczone, że ta nieprawidłowość może mieć również wpływ na stan zdrowia psychicznego istotnego z punktu widzenia zdolności do kierowania pojazdami. Gdy nadto zważy się, że jak to wynika z treści analizowanej opinii, iż skarżący w przeszłości kilkakrotnie doznał urazu głowy z utratą przytomności i od tego czasu uskarża się okresowo na nasilające się zawroty głowy, a także leczy się neurologicznie po przebytym udarze, to również zdaniem Sądu dawało to podstawę do przyjęcia, że istniały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia jako kierowcy. Stan ten, na co zwróciło uwagę Kolegium, a co podkreśla się w orzecznictwie, powinien być bowiem uwzględniony w aspekcie maksymalnej ochrony życia i zdrowia uczestników ruchu drogowego oraz w aspekcie charakteru wynikającego z treści art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy uprawnienia starosty, należącego jak to stwierdziło SKO, do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach. W świetle obowiązujących przepisów nie ma w sprawie znaczenia, że opinie psychiatryczne były wydane w sprawach nie związanych z prowadzeniem przez skarżącego pojazdów. Podzielić też trzeba stanowisko Kolegium, że prawnej potrzeby poddania skarżącego badaniom lekarskim nie podważa treść przedłożonych przez niego zaświadczeń lekarskich, gdyż nie dają one pełnego obrazu jego stanu zdrowia pod kątem istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zgodnie z treścią art. 76 ust. 2 ustawy badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej. Zgodnie zaś z treścią art. 79 ust. 1 w ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza specjalisty lub psychologa. Nadto należy podnieść, że sprawa zwrotu uiszczonych przez skarżącego opłat za konsultacje u specjalistów, czego domaga się w skardze, nie stanowiła przedmiotu orzeczenia zaskarżoną decyzją i tym samym pozostaje poza sferą kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. W związku ze zgłoszonym w skardze wnioskiem o dopuszczeniem dowodu z przesłuchania jako świadka żony skarżącego należy stwierdzić, że wniosek ten nie mógł być uwzględniony. Zgodnie bowiem z treścią art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. ec