II SA/Gl 1138/24

WyrokWSA w Gliwicach2025-02-13

Skład orzekający: Krzysztof Nowak, Beata Kalaga-Gajewska, Agnieszka Kręcisz-Sarna

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, ale nadal figuruje w rejestrze producentów rolnych ARiMR i pobiera dopłaty bezpośrednie, spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo oświadczenie rolnika o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego nie jest wystarczające do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli jednocześnie rolnik figuruje w rejestrze producentów rolnych ARiMR i pobiera dopłaty bezpośrednie. Prowadzenie gospodarstwa rolnego jest traktowane jako forma zatrudnienia, a pobieranie dopłat świadczy o kontynuacji tej działalności. Brak wykreślenia z rejestru producentów rolnych uniemożliwia uznanie zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów.
Stan faktyczny
Skarżący, rolnik, ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niepełnoletnie powstanie niepełnosprawności brata oraz wątpliwości co do zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że data powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia, ale stwierdziło, że skarżący nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, ponieważ figurował w rejestrze ARiMR i wnioskował o dopłaty bezpośrednie. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów i dowolną ocenę dowodów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 24 czerwca 2024 r. nr SKO.4106.274.2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Pismem z dnia 23 lipca 2024 r. S. L. (dalej jako: "skarżący"), reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie (dalej jako: "organ odwoławczy" lub "Kolegium"), opisaną w rubrum nn. wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Decyzją z 6 lutego 2024 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy P. (dalej "organ I instancji"), działając na podstawie art. 17 Ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.ś.r." oraz art. 63 Ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) - dalej "u.ś.w.", odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że skarżący jest prawnym opiekunem dla całkowicie ubezwłasnowolnionego brata, z którym zamieszkuje, wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Posiada gospodarstwo rolne o wielkości 6,8777 ha fizycznych, tj. 4,9424 ha przeliczeniowych. Podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako rolnik. Figuruje w ewidencji prowadzonej przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR") jako producent rolny. W roku bieżącym występował z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich oraz o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Od 20 listopada 2023 r. sprawuje opiekę nad bratem, a od 21 listopada 2023 r. zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, według złożonych oświadczeń. W związku z tym skarżący zawarł ustną umowę dzierżawy gruntów rolnych z sąsiadem z sąsiedniej wsi. Z rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący zajmuje się całodobowo schorowanym bratem. Brat skarżącego ma 63 lata i jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji, co potwierdza orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. Wymagający opieki leczy się od wielu lat w Poradni Zdrowia Psychicznego w C. z rozpoznaniem [...] oraz [...]. Od września 2023 r. zmaga się ponadto z cukrzycą. Jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Ze względu na znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji brat skarżącego wymaga pomocy i wsparcia we wszystkich czynnościach samoobsługowych. Jest niezdolny do samodzielnego funkcjonowania w środowisku. Organ I instancji dalej stwierdził, że w myśl art. 17 ust. 1b u.ś.r. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z będących w posiadaniu organu dokumentów wynikało, iż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18. czy 25. rokiem życia, ale znacznie później. Jego wątpliwości budził także brak wykazania w sposób jednoznaczny istnienia związku pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącego, a koniecznością sprawowania opieki. Na podstawie posiadanej dokumentacji organ nie był w stanie określić prawdziwości powodu rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego. Organ I instancji zwrócił uwagę na moment złożenia wniosku o świadczenia pielęgnacyjne w okresie braku aktywności prac polowych – rolniczych, w związku z występującą porą roku, czy nietrwały charakter umowy dzierżawy. W konsekwencji organ I instancji doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącego wskazał, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. pomijając okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Dodatkowo podniósł, że stanowisko organu I instancji co do związku skutkowo-przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad bratem jest przedwczesne. Prawidłowe rozpoznanie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i dokonania jednoznacznych ustaleń stanu faktycznego dotyczących istnienia lub braku związku skutkowo-przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, a zakresem sprawowanej przez niego opieki. Z ustaleń pełnomocnika oraz ze złożonych oświadczeń wynika, iż od dnia 21 listopada 2023 r. skarżący zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego. Stan zdrowia jego brata jest na tyle poważny, że całodobowa opieka skarżącego okazuje się nieodzowna. Zatem faktyczna opieka nad bratem (jej rozmiar) uniemożliwia mu podjęcie aktywności zawodowej w jakimkolwiek zakresie. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że nie podziela stanowiska organu I instancji co do interpretacji art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przepis ten nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw spowodował bezpośredni skutek derogacyjny, co oznacza, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został pozbawiony niekonstytucyjnej treści normatywnej polegającej na niedopuszczalnym różnicowaniu sytuacji prawnej uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych w świetle kryterium wieku powstania niepełnosprawności osoby, nad którą uprawniony sprawuje opiekę. Stanowisko to zyskało aprobatę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym data powstania niepełnosprawności nie może mieć wpływu na prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego i w konsekwencji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie może być podstawą odmowy przyznania prawa do tego świadczenia. Niemniej jednak Kolegium w oparciu o widniejące w aktach dokumenty stwierdziło, że skarżący nie zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym. Wskazało przy tym na treść dokumentu w postaci pisma Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 14 grudnia 2023 r. z którego wynika, że skarżący figuruje w ewidencji prowadzonej przez ARiMR i jest zarejestrowany jako producent rolny, a w okresie od 1 stycznia 2023 r. do nadal występował z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich. W konsekwencji Kolegium nie dało wiary oświadczeniu złożonemu przez skarżacego o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Nadto Kolegium zauważa, że istotnym jest to, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która została wydaną w dniu 6 lutego 2024 r. organ I instancji wskazał, że skarżący w roku bieżącym występował z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich oraz o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej. Tym samym mając na względzie informację udzieloną przez ARiMR co do tego, że w grudniu 2023 r. skarżący nie tylko posiadał status producenta rolnego, ale również czerpał korzyści finansowe z tego statusu w postaci dopłat bezpośrednich stwierdzić należało, że nie zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego ani w listopadzie 2023 r., ani w grudniu 2023 r. W związku z tym w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze sądowej na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie: a) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 b u.ś.r. przez błędne uznanie, że skarżący od listopada 2023 r. nie zaprzestał prowadzić działalności rolniczej i stąd nie przysługuje mu wnioskowane świadczenie; b) art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a. oraz art. 77 i 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie za niewiarygodne oświadczenia skarżącego odnośnie do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej; c) art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu dokonania weryfikacji zgodności złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia skarżącego ze stanem faktycznym oraz przyjęcie domniemania prowadzenia gospodarstwa rolnego. W oparciu o tak zakreślone zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W ocenie skarżącego organ odwoławczy dokonał błędnej i dowolnej oceny oświadczenia skarżącego, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż zaprzestał on prowadzania działalności rolniczej. Nie mając żadnych dowodów na okoliczność, iż skarżący nadal prowadzi działalność rolniczą Kolegium błędnie uznało, iż skoro wnioskował on o dopłaty bezpośrednie za 2023 rok to nadal prowadzi działalność rolniczą, co sprzeczne jest z zasadami dobrej administracji. Organ odwoławczy zaniechał przy tym dokładnego ustalenia, kto w listopadzie 2023 roku wydzierżawił od strony gospodarstwo rolne i czy w 2024 roku złożono na powyżej wskazane gospodarstwo rolne wniosek o dopłaty bezpośrednie i kto był ich wnioskodawcą. Dalej pełnomocnik skarżącego argumentował, że organ naruszając również treść art. 17 ust. 1 oraz art. 17 b u.ś.r. błędnie uznał, że skarżący nie spełnił przesłanek ustawowych do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1 tego przepisu potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Skoro więc skarżący złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej, iż zaprzestał on prowadzenia działalności rolniczej, a brak jest jakichkolwiek dowodów, aby takową prowadził, trudno zaakceptować nielogiczne stanowisko organu. Sam fakt, iż strona figuruje na liście aktywnych producentów rolnych nie oznacza automatycznie, iż taką działalność prowadzi lub zarządza gospodarstwem, jeżeli zajmuje się na stale swoim niepełnosprawnym bratem. Dodać również należy, że skoro ustawodawca przewidział oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej w zakresie wykazania zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej to takie oświadczenie powinno zostać uznane za wiarygodny dowód, chyba że pojawią się inne istotne niebudzące wątpliwości dowody obalające to oświadczenie. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły tego typu dowody. W związku z tym trudno zaakceptować stanowisko Kolegium zaprezentowane w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1, art. 134, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo uznało, że podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mógł być przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ w związku z wyrokiem TK w orzecznictwie utrwalił się pogląd - na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. - że data powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia w sprawie o przyznanie tego świadczenia, co Kolegium obszernie wyjaśniło. W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy stanowisko Kolegium, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z pracy (nie zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego) do końca 2023 r. jest prawidłowe. Prowadzenie gospodarstwa rolnego mieści się w pojęciu zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, o czym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Ustawodawca umożliwił jednak rolnikom przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli złożą oświadczenie o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym, wprowadzając przepis art. 17b u.ś.r. Przepis ten stanowi, że: 1. W przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. 2. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, że oświadczenie złożone na podstawie powyższego przepisu podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie, co oznacza, że nie zawsze jest ono wystarczające do stwierdzenia, czy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnowała zatrudnienia (zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego). Ocena ta zwykle wymaga ustalenia dodatkowych okoliczności, w szczególności tego, czy wnioskodawca figuruje w rejestrze producentów rolnych w ARiMR i czy pobiera dopłaty rolne. Potrzeba ustalenia tych okoliczności wynika z tego, że przesłanka rezygnacji z zatrudnienia wiąże się z rekompensatą za utratę wynagrodzenia z tego tytułu. Świadczenie pielęgnacyjne z założenia ustawodawcy miało stanowić rekompensatę za utratę dochodu w związku z koniecznością opiekowania się najbliższym członkiem rodziny. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego także musi się wiec wiązać nie tylko z (faktycznym) zaprzestaniem wykonywania pracy w tym gospodarstwie, ale także z utratą dochodów uzyskiwanych w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego. W orzecznictwie sądowym łączy się zatem przesłankę rezygnacji z zatrudnienia (zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego) z pobieraniem dopłat z funduszy europejskich, a to z kolei - jak słusznie przyjęło Kolegium - wiąże się z wpisem do ewidencji producentów rolnych, ponieważ tylko osoba wpisana do takiego rejestru może ubiegać się o dopłaty. Jak wynika z przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 885), elementem całego systemu ewidencyjnego jest ewidencja producentów (art. 4 pkt 1). Z definicji ustawowych wynika, że pojęcie producenta obejmuje: producenta rolnego, beneficjenta programów rybackich, posiadacza zwierzęcia, organizację producentów, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta (art. 3 pkt 2). Z kolei producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca rolnikiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia 2021/2115 (art. 3 pkt 2 lit. b). Wreszcie art. 3 pkt 1 rozporządzenia nr 2021/2115, do którego odsyła przytoczony przepis krajowy, definiuje rolnika jako: osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo jest położone na obszarze objętym zakresem terytorialnym stosowania Traktatów, określonym w art. 52 Traktatu o Unii Europejskiej w związku z art. 349 i 355 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), oraz które prowadzą działalność rolniczą określoną przez państwa członkowskie zgodnie z art. 4 ust. 2 niniejszego rozporządzenia. Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że prowadzenie działalności rolniczej jest niezbędnym elementem posiadania statusu producenta rolnego. Osoba, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego powinna wystąpić o wykreślenie z ewidencji producentów w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tej zmiany (art. 14 ust. 1 ustawy ewidencyjnej). Ponieważ system, w tym ewidencję producentów wykorzystuje się w zakresie przyznawania i wypłaty płatności (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy ewidencyjnej), posiadanie aktualnego statusu producenta rolnego, wynikającego z wpisu do ewidencji, wyklucza przyjęcie, że dana osoba zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego, bowiem osoba taka, korzystając z aktualnego wpisu, ma możliwość ubiegania się o płatności rolne, oczywiście z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych warunków, poza formalnym statusem producenta. Dopiero wykreślenie z ewidencji producentów usuwa wątpliwości dotyczące prowadzenia gospodarstwa rolnego związane z pobieraniem dopłat, bowiem uniemożliwia ubieganie się o dopłaty. W orzecznictwie sądów administracyjnych kwestia wykreślenia z ewidencji producentów rolnych uznawana jest za kluczową przy ocenie wiarygodności oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego (zob. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 marca 2024 r., II SA/Ke 744/23; wyrok WSA w Gliwicach wyrok z dnia 28 lutego 2024 r., II SA/Gl 1684/23; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2023 r., VIII SA/Wa 466/23, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 lipca 2023 r., II SA/Gd 47/23). "Dopóki rolnik figuruje w ewidencji krajowych producentów rolnych, dopóty nie można stwierdzić, że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zaprzestanie prowadzenia przez rolnika gospodarstwa rolnego, o jakim mowa w art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r., nie polega tylko na faktycznym zaniechaniu wykonywania przez rolnika pewnych czynności, jak np. zaprzestanie osobistej uprawy, zbierania plonów, czy uzyskiwania zysków z gospodarstwa, w tym zaprzestanie składania wniosków o dopłaty unijne. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaga poza tym przedsięwzięcia szeregu czynności prawnych, powiązanych integralnie ze statusem rolnika i prowadzeniem przez niego działalności rolniczej, takich jak np. złożenie wniosku o usunięcie wpisu z ewidencji producentów rolnych, który pozwala danemu producentowi (rolnikowi) na korzystanie z systemów wsparcia bezpośredniego, a więc prowadzenie gospodarstwa rolnego. Figurowanie w ewidencji producentów rolnych jest więc jednym z elementów koniecznych do przyjęcia, że mamy do czynienia z rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne"(vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt VIII SA/Wa 473/24, Lex nr 3754534). W świetle powyższego, w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne złoży wprawdzie oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego, ale jednocześnie pobiera dopłaty z ARiMR i nadal figuruje w rejestrze producentów rolnych, nie można przyjąć że zrezygnowała z zatrudnienia, a więc że spełnia przesłankę, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., uzasadniającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko w razie stwierdzenia, że osoba, która złożyła takie oświadczenie, jednocześnie nie pobiera dopłat oraz została wykreślona z rejestru producentów rolnych ARiMR, czyni to oświadczenie wiarygodnym. Podkreślić przy tym należy, że w związku ze zmianą przepisów od 1 stycznia 2024 r., wskazane okoliczności powinny wystąpić do końca 2023 r. Wynika to z art. 63 ust. 1 u.ś.w., na który wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zgodnie z tym przepisem - w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu, oznacza to, że świadczenie pielęgnacyjne mogłoby być przyznane skarżącemu tylko wtedy, gdyby do 31 grudnia 2023 r. spełniał wszystkie przesłanki przewidziane w art. 17 ust. 1 i art. 17b u.ś.r., a więc gdyby do końca grudnia 2023 r. (nie później) zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego (w przedstawionym wyżej rozumieniu). Zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo stwierdziło, że skarżący nie spełniła przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ zgodnie z informacją uzyskana przez organ I instancji 21 grudnia 2023 r. (data pisma 8 grudnia 2023 r.) skarżący figurował w rejestrze ARiMR jako producent rolny. Również z informacji uzyskanej z KRUS z dnia 18 grudnia 2023 r. wynika, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. W ocenie Sądu nawet jeżeli oświadczenie skarżącego o zawarciu umowy dzierżawy nieokreślonej powierzchni gruntów rolnych "z sąsiadem z sąsiedniej wsi" polega na prawdzie, to brak wniosku o wykreślenie go z rejestru producentów rolnych potwierdza fakt dalszego prowadzenia przez niego działalności rolniczej. Z informacji uzyskanej przez organ I instancji z ARMIR wynika, że skarżący pobierał również dopłaty za 2023 r. W związku z powyższym, pomimo tego, że skarżący złożył oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego od 20 listopada 2023 r., to jednak w przedstawionych okolicznościach, świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być mu przyznane. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, a to w związku z wnioskiem skarżącego i brakiem żądania Kolegium o przeprowadzenie rozprawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło