II SA/Gl 1143/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie podziału nieruchomości w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych , 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy M.S. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W obszernych wywodach zwartych we wspomnianym druku skarżąca wyjaśniła, iż jest osobą samotnie wychowującą dziecko (ojciec jej syna uchyla się od obowiązku alimentacyjnego), której jedynym źródłem utrzymania się jest wynagrodzenie za prace uzyskiwane w kwocie 2300 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że zamieszkuje wraz z synem w budynku mieszkalnym o pow. 103 m2. W skład jej majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 3 ha, która nie jest obecnie użytkowana rolniczo (nieużytki). Budynek w którym skarżąca zamieszkuje wraz z synem jest obciążony prawem dożywocia i związaną z nim służebnością mieszkania, jednakże osoba uprawniona z tego tytułu (M. Ś.) nie prowadzi razem z wnioskodawczynią wspólnego gospodarstwa domowego. M. S. wyjaśniła przy tym, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też jakichkolwiek przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Do formularza dołączony został plik dokumentów wykazujących poziom wydatków przeznaczanych przez skarżącą na utrzymanie się. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Analiza sytuacji materialne osoby ubiegającej się o przyznane prawa pomocy jest dokonywana wielopłaszczyznowo – tzn. obejmuje nie tylko jej dochody i źródło utrzymania lecz również poziom i rodzaj wydatków a także składniki jej majątku. Tylko osoba, która uprawdopodobni, że jej sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka może oczekiwać, że zostanie jej przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym. W realiach rozpoznawanej sprawy wnioskodawczyni nie wykazała tego rodzaju okoliczności, co sprawia, że jej wniosek nie mógł być uwzględniony w całości. Nie mniej jednak ocena zgromadzonych dowodów pozwoliła stwierdzić, że uzasadnione jest zwolnienie M.S. od kosztów sądowych w całości. Podane przez stronę informacje a także analiza uzyskanych dokumentów pozwoliły stwierdzić, że zasadniczo cały dochód strony (tj. kwota 1505 zł netto miesięcznie) pochłaniają wydatki. Co do zasady ani ich poziom ani też celowość nie budzą wątpliwości. Konieczność zapewnienia dojazdu do pracy i szkoły, zakup niezbędnych lekarstw, czesne za szkołę dla syna, spłata zaciągniętych zobowiązań kredytowych są tego rodzaju wydatkami. Jednakże, jak wcześniej zauważono, ocena sytuacji materialnej strony obejmuje również składniki jej majątku. W tym kontekście trzeba zauważyć, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości o pow. 3 ha, która nie jest użytkowana. Z treści formularza wynika, że ten składnik majątku nie tylko nie przynosi żadnych dochodów – ani w formie pożytków naturalnych lub cywilnych ani też w postaci dopłat bezpośrednich, a wręcz przeciwnie – generuje określone wydatki związane np. z obciążeniami podatkowymi. W tej sytuacji nie można przyjąć, że sytuacja materialna skarżącej jest ekstremalnie ciężka, skoro stać ją na utrzymanie takiej nieruchomości. Co więcej, nie wykazała, aby nieruchomość ta stanowiła zabezpieczenie jakichkolwiek zobowiązań względem podmiotów trzecich, w tym aby istniały przeszkody jej zbyciu lub obciążeniu (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I OZ 563/09 – LEX nr 574123). W konsekwencji nie można było uznać, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie w całości, co uzasadniało jego częściowe oddalenie. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.