II SA/Gl 1155/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-10-15
Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Elżbieta Kaznowska, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca stawkę procentową opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek podziału, podjęta na podstawie uchylonego przepisu art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zachowuje moc obowiązującą po wejściu w życie przepisów wprowadzających art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy podjęta na podstawie uchylonego przepisu art. 98 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami utraciła moc obowiązującą z dniem 22 września 2004 r., kiedy to weszły w życie przepisy wprowadzające art. 98a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym, decyzje o ustaleniu opłaty adiacenckiej wydane na podstawie tej uchwały, która już nie obowiązywała, zostały uchylone. Ponadto, sąd stwierdził, że z uwagi na upływ 3-letniego terminu do ustalenia opłaty adiacenckiej, postępowanie w tej sprawie powinno zostać umorzone.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty adiacenckiej ustalonej decyzją Prezydenta Miasta C. z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po jej podziale. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucili m.in. nieuwzględnienie poniesionych nakładów oraz błędne zastosowanie przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając je za wydane z naruszeniem prawa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzeczono o niewykonalności zaskarżonej decyzji oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej kwotę 3 617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta C. ustalił opłatę adiacencką na rzecz Gminy C. w wysokości [...] zł. Opłata została ustalona z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej podziału na działki. Obowiązek uiszczenia opłaty został nałożony na T. i K. małż. Z. właścicieli nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej w rejestrze gruntów jako działki nr [...] i [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha. Decyzja ta została wydana w oparciu m.in. o art. 98a ust. 1 oraz art. 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U . z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. – dalej zwanej u.g.n.) oraz uchwałę Rady Miasta C. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek podziału na działki .
W uzasadnieniu orzeczenia organ podał, że jego wcześniejszą decyzją z dnia [...] zatwierdzono na wniosek małżonków Z. projekt podziału opisanej wyżej nieruchomości gruntowej. Podział ten miał na celu wydzielenie z nieruchomości części przeznaczonej pod zabudowę usługową oraz działki przeznaczonej pod projektowaną drogę zgodnie z ustaleniami prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] ustalającej zagospodarowanie i warunki zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego przewidzianego do realizacji na działkach nr [...] i [...]. Rzeczoznawca majątkowy wycenił wartość nieruchomości przed i po jej podziale biorąc pod uwagę lokalizację wydzielonych działek, dostępność do infrastruktury, dominującą funkcje użytkową, powierzchnie nieruchomości, a także zalety wykraczające poza cechy rynkowe. W oparciu o dokonaną wycenę rzeczoznawca ustalił, że w wyniku podziału wzrosła wartość podzielonej nieruchomości o [...] zł. Biorąc pod uwagę ten wzrost wartości nieruchomości i przyjętą uchwalą Rady Miasta C. [...] % stawkę opłaty adiacenckiej Prezydent Miasta C. ustalił przedmiotową opłatę we wskazanej wyżej wysokości.
Z decyzją tą nie zgodzili się małżonkowie Z. W dowołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. podnieśli uznaniowy charakter wymierzonej opłaty adiacenckiej. Zarzucili nieuwzględnienie przez Prezydenta Miasta ich argumentów wskazujących na wysokość nakładów, które muszą ponieść w związku z koniecznością przebudowy skrzyżowania. Nałożenie na nich w tej sytuacji dalszych obciążeń finansowych prowadzić może do odstąpienia od realizacji ich zamierzeń inwestycyjnych.
Zaskarżoną decyzją SKO w C. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Wskazało, że opłata adiacencka została ustalona w oparciu o art. 98a u.g.n. stanowiący samodzielną podstawę prawną do orzekania w przypadkach, kiedy w wyniku podziału wzrośnie wartość nieruchomości. Wzrost ten winien zostać udokumentowany operatem szacunkowym rzeczoznawcy majątkowego. Tym samym skoro zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta C. podział nieruchomości odwołujących się spowodował wzrost jej wartości to organ ten był uprawniony do ustalenia opłaty adiacenckiej zgodnie z ustaloną przez Radę Miasta C., w drodze uchwały z dnia [...], stawką procentową w wysokości [...] % różnicy wartości nieruchomości przed i po jej podziale. Kolegium zauważyło także, że w wyniku podziału wydzielonych zostało z nieruchomości małżonków Z. pięć działek, a rzeczoznawca majątkowy stwierdził wzrost wartości tylko dwóch z tych działek, uznając że wartość pozostałych trzech nie wzrosła w wyniku dokonanego podziału. Dokonując wyceny nieruchomości rzeczoznawca oparł się, z uwagi na brak planu miejscowego, na ustaleniach studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z którymi leży ona w obszarze przeznaczonym pod zabudowę o funkcji mieszanej wielorodzinnej i usług rangi ogólnomiejskich. Zdaniem SKO operat szacunkowy został sporządzony prawidłowo, a odwołujący się nie negują zawartych w tym operacie ustaleń dotyczących wartości nieruchomości.
W skardze do sądu administracyjnego T.Z. i K.Z. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Wskazali, że skoro zgodnie z operatem szacunkowym nie wzrosła wartość ich trzech nowo wydzielonych działek to należy uznać, że wzrost wartości dwóch pozostałych działek nie nastąpił w wyniku dokonanego podziału lecz zmiany charakteru ich użytkowania z rolniczego na usługowo-handlowy. Tymczasem zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 marca 1998 r. w sprawie przepisów dotyczących scalania i podziału nieruchomości ( Dz. U. Nr 44, poz. 262) nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości w przypadku zmiany charakteru jej użytkowania. Zarzucili, że Prezydent Miasta C. powołał się w swojej decyzji m.in. na przepisy art. 148 ust. 1-3 u.g.n. całkowicie pomijając ust. 4 tego artykułu nakazujący pomniejszyć różnicę miedzy wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu urządzeń infrastruktury, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem, o wartość nakładów poniesionych przez właściciela na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej. Skarżący wskazali, że w piśmie z dnia [...] wnioskowali aby organ I instancji odstąpił od nałożenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości dwóch nowo wydzielonych działek w związku z nałożonymi na nich obowiązkami dotyczącymi całkowitej przebudowy i modernizacji skrzyżowania ul. [...] z ul. [...] oraz wykonania odcinka drogi mającego docelowo stanowić połączenie ul. [...] z ul. [...]. Do wniosku o zwolnienie z ustalenia opłaty dołączyli dokumenty potwierdzające nałożenie na nich opisanych obowiązków oraz szacunkowy kosztorys wykonania tych prac. Skarżący nie zgodzili się jednocześnie ze stanowiskiem Prezydenta Miasta, że planowane przez nich prace drogowe stanowią jedynie urządzenie infrastruktury wokół działek wydzielonych pod inwestycję handlową, a uregulowania takie nie zostały zawarte w decyzji o podziale nieruchomości. W ich ocenie stanowisko to stoi w sprzeczności z art. 98a ust. 3 u.g.n. uprawniającym organ do nałożenia opłaty adiacenckiej w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Przepis ten dowodzi, w ich ocenie, że zamysłem ustawodawcy było uwzględnienie wszystkich czynników prawnych mających wpływ na ustalenie wysokości opłaty. Skarżący podnieśli także błędne powołanie się przez Kolegium na przepis art. 98 a ust. 1 u.g.n. poprzez wskazanie, że rada gminy może w drodze uchwały ustalić stawkę procentową opłaty w wysokości nie większej niż 50 % różnicy wartości nieruchomości, bowiem przywołany przepis ustawy mówi o 30 % stawce opłaty. Tym samym - ich zdaniem - należy przyjąć, że podjęta uchwala rady stoi w sprzeczności z ustawą.
W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazało, że powołane w skardze rozporządzenie w sprawie przepisów dotyczących scalania i podziału nieruchomości wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego zamieszczonego w art. 108 u.g.n. i dotyczy wyłącznie spraw związanych ze scaleniem i powtórnym podziałem nieruchomości na działki, natomiast niniejsza sprawa dotyczy ustalonej w trybie art. 98a u.g.n. opłaty adiacenckiej wynikającej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej podziału. Zdaniem Kolegium pozbawiony podstaw był także zarzut nieuwzględnienia w zaskarżonej decyzji art. 148 ust. 4 u.g.n., bowiem art. 98a ust. 1 u.g.n. nie nakazuje odpowiedniego stosowania tego przepisu, a jedynie przepisów art. 148 ust. 1-3 tej ustawy. Zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzenie dotyczące maksymalnej procentowej stawki opłaty stanowiło zaś zwykłą omyłkę pisarską i nie można z tego powodu kwestionować prawidłowości decyzji skoro nalicza ona opłatę w ustawowej wysokości [...] % zgodnie z uchwałą Rady Miasta C. z dnia [...] w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek dokonanego podziału na działki.
Postanowieniem z dnia [...] działając w oparciu o art. 9 u.g.n., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wstrzymało z urzędu, wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach natomiast postanowieniem z dnia 8 stycznia 2009 r., II SA/Gl 1155/08, odrzucił jako spóźnioną skargę K.Z.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują, w zakresie swojej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do § 2 tego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a. ) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną , a dostrzeżone naruszenia prawa winien uwzględnić z urzędu. .Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, a także stosownie do dyspozycji art. 135 p.p.s.a., decyzji organu I instancji Sąd doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 98 a ust. 1 u.g.n. jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w wysokości nie większej niż 30 % różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Stan nieruchomości przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych nieruchomości. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z zamieszczoną w art. 4 pkt 11 u.g.n. definicją przez opłatę adiacencką należy rozumieć opłatę ustaloną w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości.
Tak rozumiana opłata adiacencka stanowi, jak wskazał Trybunał Konstytucyjny "daninę publiczną uiszczaną przez właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego w razie zajścia określonych zdarzeń powodujących wzrost wartości nieruchomości bez udziału wymienionych osób" ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r., SK 19/06 [w:] OTK-A z 2007r., Nr 4, po. 37). Uprawnienie zaś do ustalania tej daniny we wszystkich trzech przypadkach powierzone zostało wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta. Wysokość nakładanych opłat adiacenckich ustawodawca uzależnił natomiast od stawki procentowej wzrostu wartości nieruchomości w wyniku omawianych działań gminy i jest ona ustalana w każdym z przypadków przez radę gminy. W przypadku, o jakim mowa w art. 98a ust. 1 u.g.n. stawka ta nie może być większa niż 30 % różnicy wartości nieruchomości, a w przypadku scalenia i podziału oraz wybudowania urządzeń infrastruktury 50 % wzrostu wartości (art. 107 ust. 1 i art. 146 ust. 3 u.g.n.). Dodać należy, że do 22 października 2007 r. kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 173, poz. 1218) maksymalne stawki procentowe służące do ustalania wysokości opłat adiacenckich były jednolite i we wszystkich trzech przypadkach wynosiły 50 % wzrostu wartości nieruchomości.
Zauważyć należy, że opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem różni się od dwóch innych wymienionych wyżej opłat nie tylko aktualnie obowiązującą maksymalną wysokością stawki procentowej, ale przede wszystkim tym, że nie ma ona charakteru obligatoryjnego, bowiem stosownie do art.98 a ust. 1 u.g.n. wójt, burmistrz albo prezydent miasta może lecz nie jest zobowiązany do jej ustalenia.
Zgodnie z art. 98a ust. 1a u.g.n. ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne. Przepis ten został dodany do u.g.n. z dniem 22 października 2007 r. wspomnianą już ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zauważyć należy także, że przywołany ust. 1a dodany został do art. 98 a u.g.n. po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) stwierdzającym niezgodność z Konstytucją R.P. art. 98 ust. 4 u.g.n. W wyroku tym Trybunał uznał, że przepis ten stwarzał stan niepewności, co do zakresu obowiązku daninowego, przez co naruszał wynikającą z art. 2 w związku z art. 84 ust. 2 Konstytucji zasadę zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Wobec kategorycznego brzmienia art. 98 a ust. 1 a u.g.n. oraz oceny prawnej zawartej w cytowanym wyroku Trybunału orzekające w kontrolowanym postępowaniu organy obu instancji zobowiązane były dokonać oceny mocy obowiązującej uchwały Rady Miasta C. nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek dokonanego podziału działki. W szczególności winny ustalić, czy uchwała ta obowiązywała jeszcze w końcu [...] r. kiedy walor ostateczności uzyskała decyzja Prezydenta Miasta C. zatwierdzająca podział nieruchomości stanowiącej własność skarżących. Z obowiązku tego orzekające w sprawie organy nie wywiązały się w sposób należyty. Analizę dotyczącą mocy prawnej uchwały Rady Miasta C. z [...] organy winny rozpocząć od rozważenia jej charakteru prawnego, a w szczególności rozstrzygnięcia, czy stanowi ona akt prawa miejscowego. W ocenie Sądu zarówno bowiem uchwały rady gminy podjęte w okresie od dnia 15 lutego 2000 r. do 21 września 2004 r. na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 98 ust. 4 u.g.n., jak i uchwały podjęte w oparciu o art. 98a ust. 1 u. g.n. stanowią akty prawa miejscowego w rozumieniu art. 87 ust. 2 Konstytucji R.P. oraz przepisów zawartych w rozdziale 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej zwanej u.s.g.). Uchwały te mają bowiem charakter generalny (ich adresatami są wszystkie podmioty występujące o podział nieruchomości), a także abstrakcyjny (mają zastosowanie do wielu powtarzających się okoliczności, nie zaś do konkretnej sytuacji). Pogląd, że przedmiotowa uchwała rady gminy stanowi akt prawa miejscowego zdecydowanie dominuje w orzecznictwie sądów administracyjnych ( por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., I OSK 1337/08 (niepublik.); wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 maja 2009 r., II SA/Go 27/2009 r. [w:] Lex Polonica nr 2038011; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 16 września 2009 r., II SA/Rz 296/09 ( niepublik.). W hierarchii źródeł prawa powszechnie obowiązującego akty prawa miejscowego zaliczyć należy obok rozporządzeń do aktów podustawowych, których moc prawna jest ściśle powiązana z mocą prawną przepisów na podstawie których zostały wydane. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest, że akty prawa miejscowego jak i rozporządzenia dzielą, co do zasady, losy aktów prawnych rangi ustawowej zawierające normy kompetencyjne do ich wydania. Zmiana przepisu upoważniającego organ do wydania aktu prawa miejscowego nie pociąga jednak za sobą automatycznie utraty mocy obowiązującej przez ten akt. Z woli ustawodawcy obowiązywanie aktów prawnych wydanych na podstawie delegacji zawartych w uchylonych przepisach może zostać bowiem przedłużone w oparciu o przepisy przejściowe i wprowadzające zawarte w nowych bądź zmieniających ustawach. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że przepis art. 98 ust. 4 u.g.n. w oparciu o który podjęta została uchwała Rady Miasta C. został najpierw zmieniony przez art. 77 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. Nr 113, poz. 984) poprzez wprowadzenie w miejsce wskazanego w tym przepisie zarządu gminy, wójta, burmistrza, prezydenta miasta. Art. 99 ust. 1 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta stanowił jednak, że ilekroć w dotychczasowych przepisach jest mowa o zadaniach i kompetencjach zarządu jednostki samorządu terytorialnego w zakresie dotyczącym zarządu gminy lub o zadaniach i kompetencjach zarządu gminy, stają się one zadaniami i kompetencjami wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Ten przepis przejściowy umożliwiał tym samym dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym uchwał podjętych przed 27 października 2002 r. w oparciu o art. 98 ust. 4 u.g.n.
Z odmienną sytuacją mamy jednak do czynienia w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.). Ustawa ta nadała bowiem nie tylko nowe brzmienie art. 98 u.g.n. m.in. poprzez uchylenie ust. 4 tego artykułu i przeniesienie do art. 98a ust. 1 u.g.n. zawartej w tym przepisie treści normatywnej dotyczącej kompetencji rady gminy do ustalania stawki procentowej opłaty adiacenckiej, lecz wprowadziła także daleko bardziej istotne zmiany dotyczące przesłanek ustalania tej opłaty. W szczególności w stanie prawnym obowiązującym w okresie od dnia 15 lutego 2000 r. do 21 września 2004 r. opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału mogła być nakładana w każdym przypadku. Przepis ten stanowił bowiem, że jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wzrośnie jej wartość, zarząd gminy (od 27 października 2002 r. wójt, burmistrz, prezydent miasta) może ustalić w drodze decyzji opłatę adiacencką z tego tytułu (...). Od dnia 22 września 2004 r. opłata adiacencka z tytułu podziału nieruchomości może zaś zostać ustalona tylko w przypadku podziału nieruchomości dokonanego na wniosek jej właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały okres użytkowania tego prawa. W szczególności nie pobiera się opłat adiacenckich z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem, jeżeli podział ten został dokonany z urzędu lub na wniosek starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zarządu powiatu albo zarządu województwa (art. 97 ust. 3 i ust. 4 u.g.n. ). Stosownie do art. 98a ust. 2 u.g.n. opłaty adiacenckiej nie ustala się także przy podziale nieruchomości dokonywanym niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a zatem w sytuacjach wskazanych w art. 95 u.g.n. Omawiana ustawa nowelizująca nie zawierała jednocześnie żadnych postanowień dotyczących bytu prawnego uchwał podjętych w oparciu o uchylony art. 98 ust. 4 u.g.n. Tym samym nie ulega wątpliwości, że tak daleko idąca zmiana przepisu upoważniającego radę gminy do ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej spowodowała utratę mocy obowiązującej uchwał regulujących tę kwestię, które zostały podjęte w oparciu o upoważnienie zawarte w art. 98 ust. 4 u.g.n.
Zauważyć także należy, że zgodnie z art. 88 ust. 1 Konstytucji R.P. warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie. Art. 88 ust. 2 Konstytucji nakazuje zaś określenie w drodze ustawy zasad i trybu ogłaszania aktów normatywnych. Stosownie do art. 42 u.s.g. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2001 r.) zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718). Art. 13 pkt 2 tej ustawy nakazuje ogłaszanie w wojewódzkim dzienniku urzędowym aktów prawa miejscowego stanowionych m.in. przez organ gminy. Przed dniem 1 stycznia 2001 r. przepis art. 42 ust. 1 u.s.g. nakazywał ogłaszanie przepisów gminnych przez rozplakatowanie obwieszczeń w miejscach publicznych lub w inny sposób miejscowo przyjęty, a także przez ogłoszenie w lokalnej prasie, chyba że przepisy prawa stanowiły inaczej. Do tego przepisu nawiązywał § 3 analizowanej uchwały Rady Miasta C. stanowiący, że wchodzi ona w życie z dniem jej ogłoszenia w prasie lokalnej. Świetle przeprowadzonych rozważań zmiana przepisów u.g.n., jaka nastąpiła od dnia 22 września 2004 r., pociągnęła więc za sobą nie tylko konieczność podjęcia przez radę gminy nowej uchwały ustalającej stawki procentowe opłaty adiacenckiej, ale także obowiązek jej ogłoszenie w wojewódzkim dzienniku urzędowym, stanowiącym warunek jej wejścia w życie.
Przeprowadzona analiza pozwala na stwierdzenie, że kontrolowane decyzje organów obu instancji nie mogły zostać oparte na uchwale Rady Miasta C. nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia wysokości stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek dokonanego podziału działki, bowiem uchwała ta już nie obowiązywała w dacie, gdy walor ostateczności uzyskała decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości K. i T.Z. Jak wykazano wyżej uchwała Rady Miasta C. z dnia [...] utraciła bowiem swoją moc z dniem 22 września 2004 r. kiedy to uchylony został art. 98 ust. 4 u.g.n. i w jego miejsce wprowadzone zostały uregulowania zawarte art. 98a ust. 1 u.g.n.
Skład orzekający Sądu nie podzielił tym samym poglądu zajętego przez WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lutego 2009 r., II SA/Go 832/08, [w:] Lex nr 508982, że zmiana ustawy o gospodarce nieruchomościami dokonana ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), w wyniku której przestał obowiązywać przepis art. 98 ust. 4 u.g.n. nie spowodowała "automatycznie" utraty mocy obowiązującej uchwały rady gminy, jako aktu wykonawczego wydanego na podstawie tego przepisu. Stanowisko takie narusza bowiem nie tylko wynikającą z art. 2 w związku z art. 84 ust. 2 Konstytucji R.P. zasadę zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, ale pomija także poważne różnice w brzmieniu obu przepisów.
Ponownie rozpatrując sprawę Prezydent Miasta C. z uwagi na treść art. 98a ust. 1a u.g.n. oraz upływ 3 letniego terminu o jakim jest mowa w ust. 1 tego artykułu winien umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości T. i K. małżonków Z. wynikającym z jej podziału.
Z przytoczonych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygał na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit a w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło