II SA/Gl 118/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 19 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W treści wniosku podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe zamieszkując w lokalu o pow. 45,8 m2. W skład jego majątku wchodzi nieruchomość rolna o pow. 16 arów, natomiast wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Źródłem dochodu E. D. jest emerytura w wysokości 2300 zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący nadesłał szereg dokumentów, z których wynika, że jego dochód stanowi kwota 2337 zł netto miesięcznie, za mieszkanie skarżący płaci czynsz w wysokości 461 zł miesięcznie oraz fundusz remontowy w wysokości 96 zł, a za usługi telekomunikacyjne (telefon – 34,74 zł). Oprócz tego wnioskodawca dostarczył dokumentację medyczną oraz orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, z której wynika, że jest on osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Z oświadczenia złożonego przez stronę w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2015 r. wynika, że co miesiąc około 120 zł przeznacza na wykupienie niezbędnych lekarstw, za energię elektryczną, wodę, gaz i TV co miesiąc płaci około 180 zł (rachunki są w posiadaniu córki strony, która wyjechała na wakacje), zaś koszty niezbędnej rehabilitacji wynoszą około 500 zł. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2015 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazano, że skarżący nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga stałej opieki, która kosztuje. Ponadto załączył 3 rachunki za leki opiewające na kwotę 338 zł podkreślając, że kwota ta rozkłada się na około 6 tygodni. Na wezwanie Sądu skarżący oświadczył w piśmie z dnia 26 września 2015 r., że T. S. nie jest jego partnerką, natomiast osoba ta mieszka w tym samym bloku co skarżący i jest uprawniona do odbioru korespondencji w jego imieniu podczas nieobecności. Dodatkowo podał, że dziennie przeznacza około 30 zł na żywność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe, a zatem sąd bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II OZ 400/13). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej w oparciu o treść złożonego przez niego formularza, z którego wynika, że źródłem utrzymania się skarżącego jest świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2337 zł netto miesięcznie. Skarżący przeznacza około 120 zł miesięcznie na zakup lekarstw. Po opłaceniu wskazanych wydatków do dyspozycji skarżącego pozostaje około 1000 zł. Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Z osiąganych dochodów ma możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. W ocenie Sądu skarżącego nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Jego dochód nie jest na tyle niski, że przy uwzględnieniu kosztów utrzymania, jest w stanie odłożyć wystarczające środki na poniesienie kosztów postępowania i to biorąc nawet pod uwagę, że ponosi on pewne wydatki na swoje leczenie. Zdaniem Sądu odmowa przyznania prawa pomocy nie ograniczy skarżącemu prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 P.p.s.a., art. 254 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.