II SA/Gl 1183/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. sprawy ze skarg K. G., J. N. i K. Ś.-F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] – w częściach dotyczących skarżących i orzeka, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 2. oddala skargi w pozostałym zakresie. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta T. zatwierdził projekt podziału nieruchomości, położonej w T., oznaczonej w ewidencji gruntów w poz. rej. [...] jako działka nr 1, k.m. [...] ad. [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej T., a będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w T. W wyniku tej decyzji przedmiotowa nieruchomość uległa podziałowi na działki: 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 ( droga ) i 20 (droga). Na podstawie tejże ostatecznej decyzji dokonano następnie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Jednocześnie w wyniku wznowienia postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] orzekło o uchyleniu decyzji z dnia [...]r. i odmowie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości. Skargę na decyzję ostateczną oddalono zaś na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 445/04. W związku z tym w dniu [...]r. Prezydent Miasta T. dokonał zmian w operacie ewidencyjnym, polegających na przywróceniu oznaczenia przedmiotowej nieruchomości do stanu sprzed dokonania podziału. Wnioskiem z dnia [...]r. K. G., E. i W. A., H. B., I. H., M. i M. L., J. i S. N., M. i K. P., J. i B. P., H. i J. P., A. i R. P., I. i M. S. oraz K. S–F. wystąpili o "niedokonywanie" zmian operatu ewidencyjnego i "pozostawienie" dotychczasowych danych obejmujących ich działki. Zdaniem wnioskodawców, dokonana aktualizacja danych w oparciu o przepis § 47 ust. 1 rozp. Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, narusza § 12 tego rozp., jako że prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali, powstały na podstawie aktów notarialnych i zostały ujawnione w księgach wieczystych, zaś obecna treść wpisów w ewidencji jest niezgodna z wpisami do tych ksiąg i aktów notarialnych. Decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną z up. Prezydenta Miasta T., orzeczono o odmowie uwzględnienia powyższego wniosku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji powołał przepisy art. 7d pkt 1, art. 22 ust. 2 i art. 23 ustawy z dnia 17 maja 1988 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) oraz §§ 44 pkt 2 i 46 ust. 2 pkt 1 rozp. Min. Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38, poz. 454 ). W uzasadnieniu wyjaśniono, że wprowadzenie zmiany, tj. przywrócenie działki nr 1 sprzed podziału, było obligatoryjne w związku z treścią decyzji SKO z dnia [...] r., uchylającej decyzję podziałową. Taki stan rzeczy doprowadził do rozbieżności pomiędzy danymi w ewidencji gruntów i budynków a oznaczeniem nieruchomości w księgach wieczystych, jednakże zdaniem organu, nie jest możliwe przypisanie praw własności do pierwotnej działki i w związku z tym w ewidencji wpisano, iż właściciel jest nieustalony. Nadto, organ administracji wyjaśnił, że prawa te zostaną zarejestrowane po dokonaniu podziału nieruchomości i ustaleniu praw własności do wydzielonych części tej nieruchomości. W odwołaniu od decyzji wnioskodawcy wskazali powtórnie na bezpodstawność zmian w ewidencji i naruszenie §§ 49 i 47 w zw. z § 12 cyt. rozp. zaakcentowano, że organ ewidencyjny wykreślił z ewidencji działki i budynki, które nabyli po podziale działki 1, aczkolwiek nie był uprawniony do oceny orzeczeń i czynności, wymienionych w § 12 rozp. Nadto, odwołujący się wyjaśnili, że ponowne postępowanie podziałowe zostało umorzone. Zaskarżoną decyzją [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji. Po zrelacjonowaniu przebiegu dotychczasowego postępowania, organ odwoławczy podzielił bowiem w całości pogląd organu I instancji, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji podziałowej, musiało skutkować przywróceniem s tanu sprzed dokonania podziału, a rozstrzygnięcie o prawie własności winno nastąpić przed sądem powszechnym. W skargach do sądu administracyjnego K. G., J. N. i K. S–F. wnieśli o uchylenie w całości decyzji organów obydwu instancji z przyczyn wskazanych w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto, skarżący zarzucili naruszenie art. 9 i 10 kpa oraz niezapewnienie udziału w postępowaniu Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w likwidacji. Ich zdaniem, decyzja o podziale nieruchomości wywołała nieodwracalne skutki prawne, stąd też niedopuszczalne jest wprowadzenie do operatu ewidencyjnego zmian sprzecznych z rzeczywistym stanem prawnym i niemających podstawy w powyższej decyzji. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionych z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Nadto podał, że w niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a o dokonanych zmianach powiadomiono zainteresowane strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skargi są uzasadnione w częściach dotyczących skarżących. Prawomocne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji podziałowej z dnia [...]r. nie mogło bowiem skutkować wprowadzeniem zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w sytuacji, gdy wydzielone działki stały się następnie przedmiotem obrotu prawnego. Wszak wbrew stanowisku organów obydwu instancji, w niniejszej sprawie nie było możliwe przywrócenie stanu sprzed dokonania podziału. Z mocy § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38, poz. 454 ), działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą linii granicznych. Tymczasem w niniejszej sprawie jest poza sporem, iż w sytuacji ujawnienia w księgach wieczystych skarżących jako użytkowników wieczystych bądź właścicieli poszczególnych działek, wyodrębnionych z działki pierwotnej nr 1, tenże obszar gruntu nie spełnia wymogu jednorodności pod względem prawnym jako kryterium działki ewidencyjnej. Organ ewidencji nie jest zaś władny do kwestionowania wpisów co do prawa własności i prawa użytkowania wieczystego, ujawnionych w księgach wieczystych. Odwrotnie, to na podstawie wpisów dokonywanych w księgach wieczystych, mających charakter konstytutywny w przypadku prawa użytkowania wieczystego, prawa tych osób ( użytkowników wieczystych), ujawnia się w ewidencji gruntów ( § 12 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 lit. a cyt. rozp.). Ostateczna decyzja administracyjna w sprawie wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym decyzji podziałowej, nie mogła zatem w żadnym wypadku odwrócić skutków prawnych w zakresie przeniesienia prawa własności bądź prawa użytkowania wieczystego ujawnionego w księdze wieczystej. Skutki te podlegają bowiem obaleniu jedynie na mocy prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego ( § 12 ust. 1 pkt 2 cyt. rozp.). Dopiero orzeczenie sądowe może przywrócić stan sprzed decyzji podziałowej, a mianowicie doprowadzić do jednorodności prawnej ciągłego obszaru gruntu, wydzielonego z otoczenia za pomocą linii granicznych, co odpowiada istocie działki ewidencyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie organy administracji bez podstawy prawnej podważyły wpisy w zakresie praw skarżących jako właścicieli bądź użytkowników wieczystych nieruchomości, ujawnionych w księgach wieczystych, wprowadzając w ewidencji gruntów i budynków zmiany nie tylko co do oznaczenia nieruchomości, ale także prawa własności bądź użytkowania wieczystego, aczkolwiek decyzja SKO z dnia [...]r. o uchyleniu w trybie wznowieniowym decyzji podziałowej, nie rozstrzygała i nie mogła rozstrzygać o prawach do nieruchomości wynikających z wpisów do ksiąg wieczystych. Skoro zgodnie z § 47 ust. 1 i 2 pkt 1 cyt. rozp., aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się jedynie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych, a w celu zapewnienia wewnętrznej spójności operatu ewidencyjnego jednocześnie dokonuje się aktualizacji praw rzeczowych związanych, a w szczególności prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności wzniesionych na tym gruncie budynków, w niniejszej sprawie bez odpowiedniego dokumentu w postaci orzeczenia sądowego dotyczącego prawa własności bądź użytkowania wieczystego poszczególnych działek, nie było dopuszczalne wprowadzenie zmian do operatu ewidencyjnego. Wadliwy wpis do ewidencji doprowadził w konsekwencji do pozbawienia nieruchomości waloru działki ewidencyjnej w rozumieniu § 9 ust. 1 cyt. rozp. Nie jest też prawnie możliwy przypadek nieustalenia użytkowania wieczystego. W tym stanie rzeczy spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżących z dnia [...]r., który zmierzał do uchylenia wadliwych wpisów z dnia [...]r. Z tych wszystkich względów decyzje organów obydwu instancji w powyższym zakresie nie mogły się ostać i podlegały uchyleniu z powodu naruszenia prawa materialnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku uwzględniającego skargi, oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy nie rozstrzygnięto z braku wniosku skarżących (art. 209 tej ustawy). Skoro skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w całości, aczkolwiek rozstrzygnięto nią o żądaniach innych osób, skargi w pozostałym zakresie jako wniesione przez nieuprawnione podmioty podlegały w tym zakresie oddaleniu z mocy art. 151 powołanej ustawy. Skarżący z braku tytułu prawnego do nieruchomości innych osób, nie legitymują się bowiem interesem prawnym w kwestionowaniu rozstrzygnięcia dotyczącego praw rzeczowych tych podmiotów ( art. 50 § 1 ustawy). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zgodnie z powyższymi wskazaniami winien zatem uwzględnić wniosek skarżących poprzez uchylenie wadliwego wpisu do ewidencji gruntu i budynków, dokonanego na podstawie ostatecznej decyzji SKO z dnia [...]r. Rozważenia wymagała też kwestia wprowadzenia z urzędu zmian w ewidencji gruntów co do pozostałych uczestników, którzy złożyli wniosek o anulowanie wpisów, ale nie wnieśli skarg na decyzję odmowną.