II SA/Gl 1191/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Z. C. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie likwidacji warsztatu samochodowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] r. nr [...] 2) zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 28 lutego 2019 r. Z. C. (zwany dalej stroną, skarżącym, stroną skarżącą) zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. o "likwidację w trybie natychmiastowym i bezzwłocznie zgodnie z artykułem 66 Prawa budowlanego warsztatu samochodowego D. S., mieszczącego się w G. [...], gmina S.". Do wspomnianego pisma załączył wypis z rejestru CEIDG, z którego wynika, że pod przedmiotowym adresem wykonywana jest działalność gospodarcza w postaci "konserwacji i naprawy pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli". Postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W treści uzasadnienia wskazano, że w odniesieniu do przedmiotu wniosku toczyło się postępowanie, które zakończyło się nakazaniem inwestorowi przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania obiektu, tj. jako garażowego oraz drugie, w którym umorzono postępowanie w sprawie lakierni. W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż w związku ze złożonym pismem przeprowadzono w dniu [...] r. czynności kontrolne na działkach ewidencyjnych nr 1 oraz 2 w G., na podstawie art. 81a prawa budowlanego. Podczas kontroli stwierdzono, że nie uległ zmianie stan faktyczny ustalony czynnościami sprawdzającymi z dnia [...] r. co do wykonania obowiązku w postaci przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku jako garażowy, ponadto nie uległ zmianie stan faktyczny pomieszczenia, co do którego umorzono postępowanie. Zdaniem organu treść wniosku strony z dnia 28 lutego 2019 r., o wszczęcie postępowania, jest tożsama z przedmiotem prowadzonych postępowań, które dotyczyły legalności budynków i sposób korzystania z nich. Zdaniem PINB powyższe okoliczności należą do katalogu przyczyn, które obligują organ do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Dodatkowo wspomniano, że ustalony w wyniku czynności kontrolnych stan faktyczny obiektów jest tożsamy ze stanem faktycznym w oparciu o który ferowano wspomniane wyżej decyzje. Wskutek wniesionego odwołania powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...]. Organ odwoławczy przychylił się do stanowiska PINB odnośnie odmowy wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, iż treść wniosku z dnia 28 lutego 2019 r. jest w gruncie rzeczy tożsama z przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ w sprawie legalności budowy oraz zmiany sposobu użytkowania budynku garażowego na warsztat samochodowy. Podkreślono również, iż stan faktyczny dotyczący obiektu będącego przedmiotem niniejszego postępowania nie potwierdza doniesień strony jakoby na przedmiotowej posesji miała odbywać się działalność gospodarcza w postaci warsztatu samochodowego lub lakierni. Organ odnosząc się do nadesłanego przez stronę wypisu z rejestru CEIDG, według którego na posesji objętej postępowaniem deklarowane jest prowadzenie działalności polegającej na konserwacji i naprawie pojazdów nie przesądza o sposobie korzystania z obiektu. Od powyższego postanowienia strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W treści uzasadnienia zwrócono się o całkowitą likwidację działalności gospodarczej w obiekcie położonym w G., pod numerem [...]. Nadto wskazano, że nocami dalej jest tam prowadzona działalność w postaci malowania samochodów. Skarżący stwierdził, iż w dalszym ciągu na jego posesji unosi się zapach lakierów, a na płocie znajdują się szyldy i numery kontaktowe do warsztatu samochodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zdaniem tut. składu orzekającego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio". Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy podkreślić, iż ustawodawca nie skonkretyzował przyczyn, które powinny być uznane za uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Przesłanka ta nie ma swojej ustawowej definicji i każdorazowo powinna być oceniana w okolicznościach konkretnej sprawy. Wskazywanymi w orzecznictwie przyczynami odmowy wszczęcia postępowania są sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie toczy się już postępowanie administracyjne, czy też zapadło już w takiej sprawie rozstrzygnięcie. Podkreślenia wymaga, iż odmowa wszczęcia postępowania na wskazanej podstawie może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzania dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyr. NSA z 22 maja 2015r., sygn. akt II OSK 2671/13). Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie – po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do jego prowadzenia – wydać postanowienie o odmowie jego wszczęcia z "innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a §1 K.p.a. Nadto należy podkreślić, że skoro organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga na skutek odmowy wszczęcia postępowania sprawy co do jej istoty, to w postanowieniu wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyrok WSA w Krakowie z 10 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1197/18). Z ugruntowanego orzecznictwa wynika również, że zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyr. NSA z 18 kwietnia 2012r., sygn. akt II GSK 347/11). Przenosząc powyższe rozważania na grunt procedowanej sprawy należy stwierdzić, iż organy dopuściły się naruszenia art. 61a §1 k.p.a., gdyż w swoich rozstrzygnięciach odniosły się do meritum żądania skarżącego poprzez odniesienie się do kwestii prowadzenia na obiekcie objętym wnioskiem działalności gospodarczej w postaci warsztatu samochodowego lub lakierni samochodowej. Podkreślenia wymaga również fakt, iż organ I instancji przeprowadził w tym zakresie postępowanie sprawdzające w postaci wizji, z której sporządzono protokół pokontrolny, co w zasadzie wyklucza oparcie rozstrzygnięcia na wskazanej powyżej podstawie prawnej. Już tylko z tych przyczyn należało uznać, że kwestia wszczęcia postępowania administracyjnego nie była oczywista i w związku z powyższym okoliczności sprawy nie dawały podstaw do zastosowania w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. z przyczyn podniesionych powyżej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu. Organ rozważy również czy posiadana przez stronę i okazana w trakcie rozprawy dokumentacja medyczna skarżącego i jego rodziny uzasadnia wszczęcie postępowania w sprawie negatywnego oddziaływania obiektu budowlanego na życie i zdrowie właścicieli sąsiednich nieruchomości.