II SA/Gl 1205/09
WyrokWSA w Gliwicach2010-05-28
Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Łucja Franiczek, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jeśli wniosek został złożony w okresie obowiązywania jednej ustawy, a postępowanie zostało zakończone decyzją o umorzeniu w okresie obowiązywania innej ustawy, przy czym wniosek nie został wycofany ani ponowiony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie umorzyły postępowanie. Wniosek złożony na podstawie nieobowiązującej już ustawy, który nie został wycofany, powinien zostać rozpoznany merytorycznie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania, zgodnie z zasadą stosowania przepisów przejściowych. Bezprzedmiotowość postępowania nie zachodzi, jeśli istnieje materialnoprawna podstawa do rozstrzygnięcia, nawet jeśli zmieniły się warunki prawne.Stan faktyczny
H. i W. M. złożyli wniosek o nabycie własności nieruchomości w trybie ustawy z 2001 r. Po zmianach prawnych i korespondencji z organami, Prezydent Miasta Z. umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na utratę mocy obowiązującej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom zaniechanie i zaniedbanie urzędnicze, które doprowadziły do bezprzedmiotowości postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z., orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Referent-stażysta Grzegorz Śliwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2010 r. sprawy ze skargi H. M. i W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia [...]r. H. i W. M. zwrócili się do Urzędu Miejskiego w Z. o wydanie przez Prezydenta Miasta decyzji o nabyciu z mocy prawa własności nieruchomości przy ul. [...] w Z. , na podstawie ustawy z dnia [...]r. o nabyciu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm.).
W odpowiedzi, pismem z dnia [...]r., Prezydent Miasta Z. poinformował strony, iż tryb wydawania decyzji, o których mowa w ww. ustawie określi, w drodze rozporządzenia, właściwy minister. Wniosek stron zostanie zatem rozpatrzony po wejściu w życie przepisów wykonawczych.
W efekcie trwającej w roku [...] i [...] korespondencji, w ramach której kolejnymi pismami wnioskodawcy przypominali o złożonym wniosku, w tym o tym, że złożyli go w okresie obowiązywania ustawy z [...] r., zaś organ I instancji informował o zmianach stanu prawnego i konieczności wniesienia stosownych opłat (w tym opłaty za wycenę) decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta Z. umorzył postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przysługującego H. i W. M. w prawo własności nieruchomości, położonej w Z. przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej Z., obejmującej działki nr 1 i 2 o łącznej powierzchni 918 m2, ujawnionej w księdze wieczystej 1 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż wnioskodawcy domagają się wydania decyzji w trybie ustawy z dnia [...]r., która to ustawa już nie obowiązuje. Nadto H. i W. M. nie złożyli wniosku w trybie obecnie obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 z późn. zm.).
W wyniku rozpatrzenia wniesionego przez strony odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę organowi temu do ponownego rozpoznania z uwagi na naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez nie zapewnienie stronom możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta Z. po raz wtóry umorzył postępowanie w sprawie przekształcenia przysługującego H. i W. M. prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, położonej w Z. przy ul. [...], stanowiącej własność Gminy Miejskiej Z. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż H. i W. M. wnioskiem złożonym w [...]r. wystąpili o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej powyżej nieruchomości w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Zgodnie z ww. ustawą w brzmieniu nadanym art. 15 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) oraz rozporządzeniem Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji o nabyciu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne (Dz. U. Nr 205, poz. 1991), a także rozporządzeniem Ministra Skarbu Państwa z dnia 22 kwietnia 2004 r. zmieniającym to rozporządzenie a opublikowanym w Dz. U nr 111, poz. 1178 został sporządzony i wyłożony do publicznego wglądu w okresie od dnia [...]r. do dnia [...] r. wykaz nieruchomości i osób uprawnionych do nabycia z mocy prawa własności nieruchomości w trybie cytowanych wyżej przepisów, w którym przedmiotowa nieruchomość została ujęta pod pozycją nr [...] . Jednakowoż dnia [...]r. weszła w życie ustawa z dnia [...]r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Na podstawie art. 9 tej ustawy wyżej cytowana ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. utraciła moc. Postępowanie w sprawie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed dniem [...]r. a zatem zgodnie z art. 8 ustawy z dnia [...]r. przekształcenie prawa następuje w trybie jej przepisów. H. i W. M. zostali poinformowani o wejściu w życie ustawy z dnia [...]r. i nowych warunkach przekształcenia prawa. Niezmiennie podtrzymują oni jednak żądanie wydania decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości w trybie nieobowiązującej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W konsekwencji utraty przez nią mocy brak jest jednak, zdaniem organu I instancji, podstawy prawnej do wydania w jej trybie decyzji w sprawie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Z uwagi na ten fakt Prezydent Miasta Z. uznał postępowanie za bezprzedmiotowe i zdecydował stosując art. 105 § 1 k.p.a. o jego umorzeniu. Umorzenie postępowania, zdaniem organu, uzasadnia także fakt, iż H. i W. M. nie złożyli nowego wniosku ani też nie podtrzymali wniosku dotychczasowego z uwzględnieniem aktualnych zasad. Zgodnie z tymi zasadami postępowanie w sprawie przekształcenia prawa prowadzi się na wniosek użytkowników wieczystych - art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Brak wniosku użytkowników wieczystych na przekształcenie prawa uniemożliwia zatem organowi wszczęcie i prowadzenie postępowania oraz wydanie decyzji orzekającej o przekształceniu prawa.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 3, ust. 1 pkt 2, art. 8 i 9 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz art. 105 i 107 k.p.a.
Od wydanej decyzji pierwszoinstancyjnej H. i W. M. wnieśli odwołanie wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Wskazali, że powołanie się Prezydenta Miasta Z. na art. 105 i 107 k.p.a. i w efekcie umorzenie postępowania jest nieuzasadnione, gdyż jest wynikiem zaniechania lub zaniedbania urzędniczego w toku wcześniejszego postępowania. Wnioskodawcy szeroko opisali przebieg postępowania administracyjnego od daty złożenia przez nich wniosku z 2003 r., w tym przedstawili wymienianą korespondencję podkreślając, że przedmiotem postępowania jest utrata prawa do własności gruntu, które to prawo mogli byli uzyskać na warunkach poprzedniej ustawy. Nie można zarzucić im, że zaniechali złożony w [...] r. wniosek. Przeciwnie, w celu uzyskania decyzji uciekli się nawet do nacisku prawnego w formie nie wnoszenia opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu. Prezydent Miasta Z., od momentu przyjęcia wniosku przez okres wdrażania ustawy, aż do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., miał dwa lata czasu na załatwienie wniosku. Nie uczynił tego jednak i nie wydał deklaratoryjnej decyzji potwierdzającej uwłaszczenie z mocy prawa, a w konsekwencji nie dopełnił obowiązków wynikających z ustaw z dnia [...]r. i z dnia [...]r. oraz rozporządzeń do tych ustaw, a przymuszony koniecznością wydania decyzji, po pięciu latach, wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Tym samym ograniczył ustawowe i konstytucyjne prawo wnioskodawców oraz naruszył ich prawa materialne.
W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu przychyliło się do argumentacji organu I instancji wskazując, że od dnia [...]r. zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości osób fizycznych będących dotychczasowymi użytkownikami wieczystymi określa ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. Ustawa ta stanowi w art. 8, że do spraw wszczętych na podstawie ustaw, o których mowa w art. 9 i nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Zatem w sprawie H. i W. M., może zostać wydana decyzja jedynie w oparciu o ustawę z dnia [...]r. Organ wydający decyzję w postępowaniu administracyjnym zobowiązany jest bowiem wydać decyzję w oparciu o przepisy prawne obowiązujące w dniu jej wydania. Zastosowanie przepisu nieobowiązującego w dacie wydania decyzji jest naruszeniem prawa materialnego kwalifikowanym jako rażące naruszenie prawa. Nadto Kolegium wskazało, iż H. i W. M. złożyli wniosek o nabycie z mocy prawa własności nieruchomości pod rządami ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., w okresie kiedy postępowania w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości mogły być wszczynane tylko z urzędu. Po uchyleniu tejże ustawy i wejściu w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie został ponowiony, co powoduje, że prowadzenie postępowania administracyjnego na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. stało się bezprzedmiotowe. Warunkiem istnienia przedmiotu postępowania administracyjnego jest bowiem m.in. zgłoszenie przez podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania inicjatywy w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji kiedy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie dyspozycyjności. Wymaga to wniosku strony, tj. osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. Słusznie zatem w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. postąpił organ I instancji, stwierdzając w zaskarżonej decyzji z dnia [...]r. bezprzedmiotowość postępowania i brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia, wniesionego pismem z dnia [...]r. wniosku H. i W. M. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a. bezprzedmiotowość jest obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania administracyjnego.
Pismem z dnia [...]r. H. i W. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc, podobnie jak uczynili to w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, że decyzja o umorzeniu postępowania jest nieuzasadniona, gdyż jest wynikiem zaniechania i zaniedbania urzędniczego oraz bezczynności urzędniczej Urzędu Prezydenta Miasta Z. w toku postępowania. Od czasu złożenia bowiem wniosku do czasu wejścia w życie nowej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., minął okres prawie dwóch lat obowiązywania ustawy, a Prezydent Miasta Z. nie dochował podstawowej staranności w rozpatrywaniu wniosku oraz nie zastosował się do obowiązujących wówczas przepisów ustawowych. Takim postępowaniem złamał konstytucyjne prawo skarżących do posiadania praw wynikających bezpośrednio z ustawy, na które powoływali się w dacie składania wniosku, oraz naruszył ich prawa materialne. W związku z powyższym skarżący wnoszą o uznanie, że przysługuje im prawo przeniesienia praw do własności działek gruntu na warunkach prawa obowiązującego w [...] r., które z mocy ustawy przekształcało posiadane prawo wieczystego użytkowania gruntu w prawo własności. Skarżący podnieśli także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w ślad za Prezydentem Miasta Z., stwierdza że istnieje bezprzedmiotowość postępowania i brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku z [...]r. Bezprzedmiotowość ta, w ocenie organu I instancji oraz organu odwoławczego SKO w K., polega na braku ponowienia przez wnioskodawcę wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Skarżący wskazują jednak, że w myśl rozporządzenia do ustawy, które wchodziło w życie dnia 18 grudnia 2003 r. ich wniosek winien być załatwiony przed terminem wejścia w życie nowych przepisów ustawowych. Rozporządzenie to (Dz. U. 2003 r., Nr 205, poz. 1991) określało bowiem tryb i szczegółowy harmonogram procedury uwłaszczenia w całej Polsce. Od daty wejścia w życie tego rozporządzenia liczył się ściśle czas przewidziany prawnie na realizację uwłaszczenia. Jak przewidywał § 2 tego rozporządzenia przed wydaniem decyzji o nabycie własności nieruchomości właściwy organ był obowiązany sporządzić wykaz nieruchomości będących przedmiotem uwłaszczenia wraz z ich charakterystyką. Według § 5 rozporządzenia wykaz ten należało sporządzić do dnia 18 maja 2004 roku i wyłożyć do publicznego wglądu na okres 30 dni w urzędzie organu realizującego ustawę uwłaszczeniową. Osoby uprawnione do uwłaszczenia winny zostać zawiadomione o wszczęciu postępowania uwłaszczeniowego (§ 3). Po upływie 30 dni od ukazania się wykazu (tj. po 19 kwietnia 2004 r.) osoby uprawnione mogłyby składać zastrzeżenia do właściwego organu w sprawie danych zawartych w wykazie. Zastrzeżenia te winny być niezwłocznie rozpatrzone i w razie ich uwzględnienia właściwy organ zmienić winien dane w wykazie (§ 5). Tak więc decyzje uwłaszczeniowe winny być wydane ostatecznie na przełomie kwietnia i maja 2004 roku. Organ wydający decyzję zobowiązany był do przedstawienia odpowiedniego dokumentu wydziałowi ksiąg wieczystych właściwego miejscowo sądu rejonowego, jako podstawy wpisu do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości gruntowej dla osoby uprawnionej.
Skarżący podkreślili także, że pomimo wskazań SKO dotyczących konieczności zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu oraz konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ I instancji postępowania takiego nie przeprowadził. Nadto SKO nie zbadało powodów opóźnienia, które jego zdaniem powoduje obecnie bezprzedmiotowość postępowania. W odczuciu stron urząd zobowiązany prawem ustawowym do terminowego zakończenia postępowania nie może powoływać się na bezprzedmiotowość tego postępowania w sytuacji, kiedy wcześniej zaniedbując terminy oraz podstawowe obowiązki urzędnicze, sam doprowadził do bezprzedmiotowości dalszego postępowania, a przy tym naruszył prawa materialne strony.
Skarga została wniesiona w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo zaakcentował, że Kolegium nie uczyniło przedmiotem swojego postępowania wyjaśniającego zarzutu dotyczącego bezczynności organu I instancji ponieważ występowało w roli organu odwoławczego rozpatrującego odwołanie od wydanej decyzji. Bezczynność organu podlega natomiast kontroli w trybie nadzorczym prowadzonym na podstawie art. 37 k.p.a., który przewiduje możliwość wniesienia przez stronę postępowania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ administracji publicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia decyzję te poprzedzającego, wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu decyzje wydane przez organ I i II instancji naruszają bowiem art. 105 k.p.a. a także art. 8 w zw. z art. 9 cytowanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05, LEX nr 201507). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II SA 428/01, LEX nr 137801). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Niedopuszczalnym jest zatem umorzenie postępowania o ile przedmiot w odniesieniu, do którego postępowanie zostało wszczęte istnieje, a sprawa może zostać załatwiona w drodze decyzji lub postanowienia.
Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, iż bezspornym jest że H. i W. M. złożyli wniosek o wydanie przez Prezydenta Miasta Z. decyzji o nabyciu prawa własności nieruchomości w dniu [...]r. Bezspornym jest także, iż wniosek ten do dnia dzisiejszego pomimo jego nie wycofania przez strony nie został merytorycznie rozpoznany. Zdaniem bowiem Sądu w żadnej mierze nie można podzielić przekonania orzekających w sprawie organów, iż sprawa stanowiąca przedmiot wniosku stała się bezprzedmiotowa. Z akt sprawy nie wynika bowiem by nieruchomość przy ul. [...], której nabycia strony się domagały przestała istnieć, nadal obowiązujący stan prawny przewiduje także, choć obecnie na innych już warunkach niż w dacie złożenia wniosku, możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W konsekwencji dziwi zawarty w uzasadnieniach decyzji wydanych przez orzekające w sprawie organy zarzut, iż strony nie złożyły po wejściu w życie ustawy z 2005 r. kolejnego wniosku, żaden bowiem przepis nie wymagał od stron ponowienia wniosku już uprzednio do organu złożonego. Zdaniem składu orzekającego wywody Kolegium prowadzące do konkluzji, iż w poprzednim stanie prawnym, w wyniku nowelizacji ustawy z 2001 r. w dacie wniesienia przez strony wniosku w istocie nie był on potrzebny (postępowania w sprawie przekształcenia prowadzone winny były być z urzędu) w żadnej mierze nie zmieniają faktu, iż wniosek taki został złożony i fizycznie istniał tak w okresie obowiązywania ustawy z 2001 r. (w latach 2003-2005), jak i w dacie wejścia w życie nowej regulacji uzależniającej wszczęcie postępowania od wniosku użytkowników wieczystych. Istniał także w datach wydawania przez organy decyzji umarzających postępowanie, a jak wynika z treści skargi istnieje, wciąż nie rozpatrzony merytorycznie, również w chwili obecnej. Jak zaś słusznie podnoszą orzekające w sprawie organy, wyprowadzając jednak z wskazanych norm błędne wnioski co do konieczności ponowienia wniosku, z mocy art. 8 w zw. z art. 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. do spraw wszczętych na podstawie ustaw z dnia 4 września 1997 r. i 26 lipca 2001 r. i nie zakończonych decyzją ostateczną stosować należy przepisy nowej ustawy. W efekcie w dacie wejścia w życie nowej regulacji rozpoznawanie każdej nie zakończonej sprawy winno było być przez organ kontynuowane w oparciu o nowy stan prawny. Wbrew twierdzeniom organów w dacie tej sprawa nie stała się zatem bezprzedmiotowa, a jedynie sposób jej załatwienia (zgodny z żądaniem stron bądź negatywnie ustosunkowujący się do wniosku) uwzględniać winien był nową regulację. Nie można też podzielić twierdzenia organów, że skoro wnioskodawcy domagali się rozpoznania ich wniosku na podstawie ustawy z 2001 r. (w brzmieniu ustalonym nowelizacją z 11 kwietnia 2003 r.) to z chwilą utraty mocy przez wskazane akty sprawa stała się bezprzedmiotowa albowiem brak podstawy prawnej do podjęcia rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem. To ustawodawca bowiem, a nie strony i nie organ, wskazał, w sposób wiążący, nie przewidujący wyjątków, jakie normy winny znaleźć zastosowanie w sprawach jeszcze nie zakończonych w dacie wejścia w życie ustawy. W konsekwencji, skoro wniosek skarżących nie został wycofany, winien on był zostać merytorycznie rozpoznany na podstawie aktualnie obowiązujących w tym zakresie norm. Zważyć w tej mierze należy, że choć faktycznie w kierowanych do organów pismach skarżący podkreślali, że domagają się rozpoznania ich sprawy na podstawie ustawy poprzednio obowiązującej to jednak po uzyskaniu informacji, że jest to niemożliwe nie wycofali wniosku, podtrzymali żądanie, a ze składanych pism w sposób oczywisty wynika, iż to nie na zastosowaniu konkretnych przepisów w istocie skarżącym zależy lecz na takim rozpoznaniu ich wniosku, które będzie dla nich równie korzystne jak mogłoby być przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na warunkach gwarantowanych przez prawo w przeszłości. Jednoznacznie to w swoim imieniu, oraz imieniu żony, jako jej ustanowiony pełnomocnik, podkreślił W. M. w trakcie rozprawy w dniu [...]r. stwierdzając, iż oboje domagają się nieodpłatnego przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności bez względu na to, która ustawa zostanie zastosowana i że zdają sobie sprawę z tego że ustawa z dnia [...]r. już nie obowiązuje.
Ponownie rozpoznając sprawę skarżących, o ile wniosek ich nie zostanie wycofany, orzekający w sprawie organ winien zatem uwzględnić obowiązujący w dacie orzekania stan prawny i wydać adekwatne do ustalonego stanu faktycznego, należycie umotywowane, merytoryczne rozstrzygnięcie.
Jednocześnie skład orzekający podkreśla, iż dostrzega podnoszone wielokrotnie przez skarżących, znaczne opóźnienie organów w załatwieniu ich sprawy, opóźnienie powodujące w efekcie nie załatwienie sprawy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności aż do zmiany stanu prawnego na mniej korzystny dla stron, a następnie dalszą zwłokę przez kolejne lata (choć jak wynika z akt sprawy strony nie skorzystały wówczas z przysługujących im w razie bezczynności organu środków prawnych). Ewentualne związane z faktem tym roszczenia wykraczają jednak poza zakres kognicji sądu administracyjnego.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach obejmujących wpis od skargi w kwocie 200,00 zł orzeczono na wniosek skarżących zawarty w piśmie procesowym z dnia [...] r. na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło