II SA/Gl 1216/24
WyrokWSA w Gliwicach2024-12-09
Skład orzekający: Sędzia WSA Stanisław Nitecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., prawidłowo ocenił istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, czy też powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo wydał decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (niezapewnienie stronie czynnego udziału), a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw od decyzji kasacyjnej ocenia jedynie istnienie przesłanek do jej wydania, a nie merytoryczną zasadność rozstrzygnięcia organu odwoławczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych przy budynku usługowo-handlowym, uznając je za niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. P. P., który nie został uznany za stronę postępowania, wniósł odwołanie, kwestionując ten status. Organ odwoławczy najpierw umorzył postępowanie odwoławcze, a następnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie. WSA uchylił obie decyzje organu odwoławczego, wskazując na potrzebę wyjaśnienia statusu strony i przedwczesność oceny zgodności inwestycji z planem. NSA oddalił skargę kasacyjną. Następnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Strona wniosła sprzeciw od tej decyzji, zarzucając bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i brak podstaw do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddala sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 grudnia 2024 r. sprawy ze sprzeciwu P.T. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 2 sierpnia 2024 r. nr WINB-WOA.7721.290.2017.MAJ/KC w przedmiocie zaniechania dalszych robót budowlanych oddala sprzeciw.
Decyzją z 12 maja 2017 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazał P. T. (dalej jako strona lub wnoszący sprzeciw) zaniechanie dalszych robót budowlanych realizowanych na działce [...] w L. przy budynku usługowo-handlowym. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z 12 maja 2017 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. W decyzji tej podkreślił niezgodność inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto wskazano w niej, że P. P. nie przysługuje w tym postępowaniu przymiot strony, ponieważ nie jest właścicielem działki bezpośrednio graniczącej z nieruchomością, na której prowadzone jest postępowanie, a jego działka znajduje się poza obszarem oddziaływania.
Z powyższą decyzją nie zgodził się P. P., który reprezentowany przez pełnomocnika wniósł odwołanie do Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora nadzoru Budowlanego w Katowicach. W odwołaniu tym wyrażono niezadowolenie z wydanej decyzji jak również podniesiono zarzut błędnego ustalenia, że w ramach tego postępowania nie przysługuje mu status strony.
Z przedmiotową decyzją nie zgodziła się strona, która także wniosła odwołanie do wskazanego powyżej organu odwoławczego i podniesiono w nim, że realizacja usług pogrzebowych nie narusza postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z 27 czerwca 2017 r. nr WINB-WOA.7721.290.2017.MAJ wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył postępowanie odwoławcze prowadzone z odwołania P. P.. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji i uznał, że legitymuje się on wyłącznie interesem faktycznym, a nie interesem prawnym.
Decyzją z 27 czerwca 2017 r, znak [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji przedstawiono argumentację przemawiającą za podjęciem takiego rozstrzygnięcia i wskazano na występowanie przesłanek bezprzedmiotowości prowadzenia przedmiotowego postępowania.
Na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z 27 czerwca 2017 r. nr [...] (umarzającą postępowanie odwoławcze) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł P. P.. W skardze tej wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji, a w szczególności zakwestionował brak uznania go za stronę przedmiotowego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 28 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 829/17 uchylił decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach decyzją z 27 czerwca 2017 r. nr [...] (umarzającą postępowanie odwoławcze), jak również uchylił decyzję 27 czerwca 2017 r, znak [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie przed organem pierwszej instancji. W motywach tego wyroku podkreślono, że skarga zasługiwała na uwzględnienie w odniesieniu do obu decyzji wydanych przez organ odwoławczy w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu bezzasadne było rozdzielanie wniesionych odwołań i wydawanie dwóch odrębnych decyzji. W odniesieniu do decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze to sąd wyraził stanowisko, że podjęta ona została bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Odnosząc się do drugiej z uchylonych decyzji wypowiadający się Sąd uznał, że przyjęcie zgodności inwestycji polegającej na przebudowie budynku handlowego na dom pogrzebowy z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest co najmniej przedwczesne. O uciążliwości bądź ich braku w związku z realizacją powyższych usług przesądzić może jedynie pogłębiona analiza tych usług, czego organy administracji publicznej obu instancji nie wyjaśniły.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła strona oraz jej współmałżonek, którzy temu wyrokowi zarzucili wydanie go z naruszeniem przepisów postępowania, albowiem w ich ocenie organy administracji publicznej w sposób prawidłowy zebrały i oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Dodatkowo podniesiono naruszenie prawa materialnego a w szczególności art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że w sprawie tej przepis ten nie znajduje zastosowania w zakresie ustalania kręgu podmiotów posiadających przymiot strony, podczas gdy zdaniem skarżących kasacyjnie charakter postępowania dotyczący bezpośrednio procesu budowlanego wskazuje, iż to wyżej wymieniony przepis winien znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 września 2021 r. sygn. akt II OSK 3182/18 oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wyższej instancji
uznał za trafną ocenę dokonaną przez Sądu pierwszej instancji kwestionującą zasadność ustalenia interesu prawnego skarżącego w oparciu o normę art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a nie w oparciu o postanowienia art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dodatkowo, w ocenie sądu odwoławczego, Sąd pierwszej instancji trafnie dostrzegł uchybienie organu odwoławczego w zakresie zastosowania błędnej normy procesowej służącej ustaleniu interesu prawnego skarżącego do udziału w postępowaniu, stwierdził, że dla oceny tego zagadnienia nie było wystarczającym stwierdzenie, że skarżący jest właścicielem działki która nie znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie działki inwestora. Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że skoro przepisy planu ustalają sposób zagospodarowania nieruchomości dla terenu, na którym znajdują się działki skarżącego oraz inwestora, to skarżący może mieć interes prawny w postępowaniu naprawczym, którego celem jest ocena inwestycji pod kątem zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie nie sposób zakwestionować oceny Sądu I instancji w zakresie specyficznego rodzaju działalności, jakim jest prowadzenie domu przedpogrzebowego oraz uciążliwości z tym związanych dla właścicieli nieruchomości sąsiednich.
Decyzją z 2 sierpnia 2024 r. Nr WINB-WOA 7721.290.2017.MAJ/KC wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W bardzo rozbudowanym uzasadnieniu organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie rozpoczynając od pierwszych czynności procesowych dokonywanych w lutym 2017 r. W ramach tej części uzasadnienia tej decyzji przedstawiono poszczególne czynności i rozstrzygnięcia podejmowane w tej sprawie. W sposób szeroki przywołano rozważania zamieszczone w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach 28 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 829/17 uwzględniającego wniesioną skargę. W anagogiczny sposób uczyniono z przywołaniem stanowiska zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 września 2021 r. sygn. akt II OSK 3182/18 mocą którego oddalono wniesioną skargę kasacyjną od powyższego wyroku sądu pierwszej instancji. W dalszej części uzasadnienia przedmiotowej decyzji przybliżono czynności podejmowane w ramach rozpoznawanej sprawy, które organ odwoławczy zlecał do wykonania organowi pierwszej instancji. Po przedstawieniu powyższych zagadnień organ odwoławczy przystąpił do wyznaczenia ram prawnych przedmiotowego postępowania z uwagi na zmiany prawa budowlanego dokonywane w trakcie trwania tego postępowania. Następnie organ ten ponownie przywołał obszerne fragmenty uzasadnienia wyroków, które zapadły w ramach prowadzonego postępowania i odwołując się do treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podkreślono, że w ramach postępowania prowadzonego po uwzględnieniu wniesionych skarg organ administracji publicznej obowiązany jest do postępowania zgodnie ze wskazaniami zamieszczonymi w tych wyrokach. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał treść regulacji zamieszczonych w ustawie Prawo budowlane a mających na uwadze doprowadzenie realizowanej inwestycji do stanu zgodnego z obowiązującym porządkiem prawnym. Następnie organ ten ponownie przywołał podejmowane czynności jak również ustalenia wynikające z wyroku sądu pierwszej instancji. Przeprowadzona przez wskazany organ analiza usług świadczonych przez inwestora jak również postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego doprowadziła ten organ do przekonania, że postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie dają możliwości na prowadzenie takiej działalności, jaką wykonuje wnoszący sprzeciw. Następstwem takiego ustalenia jest brak możliwości dalszego prowadzenia czynności legalizujących wykonane roboty budowlane. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu administracyjnym znajduje zastosowanie zasada dwuinstancyjności wyrażona w postanowieniach art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem strona ma prawo do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej. Ponadto podkreślono, że w ramach prowadzonego postępowania organ odwoławczy nie może rozpoznać odwołania i wydać rozstrzygnięcia na niekorzyść strony odwołującej się, tym samy niezbędne było wykorzystanie rozwiązania sprowadzającego się do wydania decyzji kasacyjnej.
Pismem z 21 sierpnia 2024 r. P. T. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł sprzeciw od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.. W sprzeciwie tym w stosunku do przedmiotowej decyzji podniesiono zarzut naruszenia prawa procesowego to jest art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku podstaw dla podjęcia takiego rozstrzygnięcia, albowiem wskazany przez organ drugiej instancji konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie. Dodatkowo podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w związku z art. 77, art. 8 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie podjęcie wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, a także nie zebranie i nie rozpoznanie w sposób wszechstronny materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie, że użytkowanie przedmiotowego obiektu nie narusza postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto postawiono zarzut dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego sprowadzającego się do uznania, że użytkowanie powyższego obiektu jako dom pogrzebowy narusza postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu wniesionego sprzeciwu podkreślono, że organ odwoławczy po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, a nie przekazywać do ponownego rozpoznania. W ocenie wnoszącego sprzeciw nie znajduje uzasadnienia wskazanie dla organu pierwszej instancji, że należy doprowadzić obiekt do stanu poprzedniego. W motywach uzasadnienia sprzeciwu podniesiono, że pomieszczenie na przechowywanie zwłok nie posiada otworów okiennych, a tym samym nie możliwe jest naruszenie uczuć osób postronnych, ponieważ wnętrze budynku jest całkowicie chronione przed ich wzrokiem.
W odpowiedzi na sprzeciw Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach wniósł o jego oddalenie i przedstawił analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do postanowień art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie natomiast z treścią art. 64b § 1 powyższej ustawy, do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W myśl art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy w wyniku rozpoznania skutecznie wniesionego odwołania wydaje albo decyzję kończącą postępowanie w sprawie - utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, albo decyzję uchylającą zaskarżoną do niego decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzekającą co do istoty sprawy, bądź uchylającą zaskarżoną decyzję i umarzającą postępowanie pierwszej instancji albo też decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze. Zasadą jest zatem, że organ drugoinstancyjny w sposób ostateczny załatwia sprawę administracyjną, która została mu przedłożona w wyniku wniesionego odwołania. Jako wyjątek traktować należy przewidziane w § 2 przywołanego artykułu prawo i jednocześnie obowiązek organu drugiej instancji nieorzekania w sposób merytoryczny, kończący sprawę i wydania decyzji kasacyjnej czyli uchylającej rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Podjęcie takiego orzeczenia przez organ drugiej instancji występuje jedynie w ściśle określonej sytuacji, a mianowicie gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. A contrario, w sytuacji gdy materiał dowodowy został zebrany w sprawie w sposób wyczerpujący, bądź możliwy do uzupełnienia w trybie art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylenie zaskarżonej w wyniku odwołania decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie jest dopuszczalne. Należy podkreślić, że stosownie do postanowień przywołanego przepisu, organ drugiej instancji przekazując sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Powyższe rozważania oznaczają, że Sąd dokonując kontroli tego typu decyzji nie rozpoznaje sprawy w sposób merytoryczny, a jedynie sprawdza, czy organ odwoławczy w prawidłowy sposób odczytał i zastosował postanowienia art. 138 § 2 wyżej wymienionego Kodeksu. W rozpoznawanej sprawie strony wnoszące sprzeciw wyrażają swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji i sygnalizują zarzut naruszenia art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego polegający na uznaniu, że choć decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego w sytuacji to organ odwoławczy dysponuje możliwością merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania i zakończenia prowadzonego postępowania własną decyzją. Ponadto zarzucono organowi odwoławczemu dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności uznanie, że sposób użytkowania spornego budynku narusza postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozpoznając wniesiony sprzeciw w polu widzenia należy mieć także treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przywołanie postanowień powyższego przepisu ma dla rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie, albowiem w sprawie tej wypowiadał się tutejszy Sąd oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Zatem wyrażone w tych orzeczeniach stanowiska są wiążące nie tylko dla organów administracji wypowiadających się w sprawie, ale także dla sądu rozpoznającego wniesiony sprzeciw.
W tak wyznaczonych ramach przedmiotowej sprawy przyjdzie odnieść się do kluczowej kwestii, a mianowicie, czy organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji dopuścił się naruszeń postanowień art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też rozstrzygnięcie to jest prawidłowe i zasługujące na akceptację. W tym miejscu ponownie należy odnieść się do treści przywoływanego przepisu. Zgodnie z nim wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe jedynie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przy takim brzmieniu wskazanego przepisu rozważenia wymaga to, czy decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniami prawa, które uzasadniają jej eliminację z obrotu prawnego i nakazanie ponownego jej rozpoznania. Z treści przywoływanych orzeczeń sądów administracyjnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości to, że organ pierwszej instancji odmawiający P. P. przymiotu strony w prowadzonym postępowaniu dopuścił się naruszenia przepisów prawa, a tym samym niezbędne jest umożliwienie tej stronie tego postępowania czynny udział w nim i zapewnienie możliwości wypowiedzenia się co do wszystkich okoliczności związanych z podejmowanymi czynnościami. Okoliczność ta związana jest z niezbędnością respektowania przez organy administracji publicznej zasady dwuinstancyjności, która wiąże się z zapewnieniem stronom postępowania administracyjnego dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy. W tej sytuacji zasadnie organ odwoławczy wskazał w swojej decyzji na niezbędność respektowania przywołanej zasady. Oznacza to, że w tym zakresie organ ten nie dopuścił się naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie wniesionego sprzeciwu.
Dla oceny prawidłowości decyzji organu odwoławczego znaczenie posiada także to, że organ odwoławczy musi mieć w polu widzenia wynikające z treści art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem nie może wydać decyzji na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie, chyba że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć należy, że w sprawie tej wypowiadały się sądy administracyjne i w żadnym z wydanych orzeczeń nie stwierdzono wydania decyzji organu pierwszej instancji z rażącym naruszeniem prawa, tym samym organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się. W sytuacji, gdy odwołanie do organu odwoławczego wniosły strony o sprzecznych interesach, to organ ten dostrzegając ułomności decyzji organu pierwszej instancji związane z brakiem zapewnienia jednej ze stron możliwości czynnego udziału w tym postępowaniu, obowiązany jest do respektowania przywołanej powyżej zasady dwuinstancyjności i do przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W sprzeciwie wniesionym do tutejszego Sądu podniesiono zarzut sprowadzający się do tego, że organ odwoławczy w sposób nieuprawniony rozstrzygnął kwestię dotyczącą tego, czy funkcja przedmiotowego budynku jest zgodna z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zarzut ten ma charakter zarzutu merytorycznego, natomiast istota sprzeciwu wnoszonego do sądu administracyjnego sprowadza się wyłącznie do oceny tego, czy organ odwoławczy zasadnie wydał decyzję kasacyjną. Sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw nie może wypowiadać się w sposób merytoryczny, a zatem nie jest uprawniony do oceny trafności stanowiska wyrażonego przez organ administracji. Stanowisko takie wynika wprost z postanowień art. 64e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie, z którym sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W realiach rozpoznawanej sprawy rozważenia wymaga kwestia tego, czy organ odwoławczy korzystając z uprawnień wynikających z treści art. 136 powyższego Kodeksu uprawniony był do samodzielnego rozpoznania sprawy i wydania merytorycznej decyzji. Przeprowadzona powyżej analiza rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, jak również ustalenia wynikające z orzeczeń sądów administracyjnych wskazują jednoznacznie na to, że organ odwoławczy nie miał możliwości samodzielnego merytorycznego rozpoznania sprawy, Charakter uchybień jakie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie zezwalały wskazanemu organowi odwoławczemu jedynie na skorzystanie z decyzji kasacyjnej, tak aby prowadzone postepowanie spełniało przewidziane prawem wymogi.
W stanie prawnym i faktycznym występującym w rozpoznawanej sprawie podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Skoro wniesiony sprzeciw nie jest zasadny, zatem stosownie do postanowień art. 151 a § 2 ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym, sprzeciw należało oddalić
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło