II SA/Gl 1228/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg J.S., J.S. i B.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dowodu osobistego w zakresie wniosku J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości postanawia: oddalić wniosek Pismem z [...] J.S., J.S. i B.S. wnieśli skargi ma decyzję Wojewody [...] z [...]. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 1228/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargi jako wniesione po terminie. Pismem z dnia [...] skarżący zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia skarg. Wobec bezskutecznego upływu terminu do dokonania żądanego przez Sąd uzupełnienia wniosku, postanowieniem z dnia 25 czerwca 2009 r. WSA w Gliwicach odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skarg. Na postanowienie to skarżący wnieśli zażalenia, wobec czego zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 lipca 2009 r. zostali wezwani do uiszczenia wpisów od zażalenia w kwocie po 100 zł. Na zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu skarżący wnieśli zażalenia, a skarżący J.S. podniósł dodatkowo, że nie posiada żadnych dochodów i nie jest w stanie ponosić żadnych kosztów sądowych. Twierdzenie skarżącego J.S. zostało zakwalifikowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, wobec czego przesłano skarżącemu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Po wypełnieniu wniosek został odesłany. W złożonym wniosku skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i podał, że nie pobiera żadnych świadczeń i nie posiada żadnego majątku. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł miesięcznie brutto. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uprawdopodobnienia podanych we wniosku danych poprzez udokumentowanie wysokości emerytury pobieranej przez J.S., wykazania przeciętnych miesięcznych kosztów utrzymania, udokumentowania dochodów uzyskiwanych przez B.S. i D.S. W odpowiedzi skarżący podtrzymał, że nie pobiera żadnych świadczeń i powołał się na zaświadczenie ZUS z [...]. Podał, że rozliczenie kosztów utrzymania zostało przedstawione w sprawie o sygn. II SA/Gl 1075/07 i nie ma zamiaru go powtarzać. Zawnioskował o przeprowadzenie w tym zakresie dowodu z akt sprawy II SA/Gl 1075/07. Natomiast domaganie się ujawnienia dochodów dzieci uznał za nieuzasadnione, albowiem pozostają one na własnym utrzymaniu i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa ze skarżącym. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 26 listopada 2009 r. oddalił wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy, uznając że nie wykazał on aby sytuacja finansowa uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Na postanowienie to J.S., J.S. i B.S. wnieśli sprzeciwy. Podali, że nie wiadomo z jakiego powodu wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony. Skarżący wszak złożył oświadczenie i wykazał, że nie ma dochodów. W tej sytuacji to sąd jest obciążony ciężarem wykazania, że J.S. dochody posiada. Zanegowali, aby małżonkowie lub zstępni byli zobowiązani utrzymywać osobę, która posiada prawo do emerytury lecz nie może jej otrzymywać ze względu na działalność sądu i organów. Ponownie powołano się na aktualność zaświadczenia ZUS z [...] oraz podano, że dorosłe dzieci skarżącego, mimo wspólnego zamieszkiwania, nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Regulacja ta uzasadnia rozpoznanie przez Sąd wniosku Skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata. Zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ppsa). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Aby ocenić, czy sytuacja taka istnieje, Sąd musi dokonać porównania między dochodami i wydatkami strony, aby ustalić jej możliwości finansowe, a następnie rozważyć, czy możliwości te pozwalają na pokrycie wydatków bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Sąd musi zatem dysponować wiedzą w tym zakresie. Wykazanie dochodów i koniecznych dla utrzymania wydatków leży w interesie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy udzielane jest bowiem na wniosek i stanowi odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Sąd musi dysponować konkretnymi i aktualnymi danymi, zobowiązany jest bowiem ocenić, czy i w jakim zakresie skarżący może ponosić koszty postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Z tego względu nie może mieć znaczenia dokumentacja pochodząca z roku [...], nawet jeśli zawarte w niej dane w istocie nie odbiegają od stanu aktualnego. Uprawdopodobnienia bowiem wymaga co najmniej to, że dane zawarte w dokumentach sprzed kilku lat nadal odzwierciedlają stan faktyczny. Z danych dostarczonych przez skarżącego wynika poziom dochodów rodziny. Sąd nie poddaje w wątpliwość danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, dotyczących tych dochodów, jak też informacji dotyczących osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, kryterium możliwości finansowych strony są koszty utrzymania koniecznego dla strony i rodziny, stad istotne znaczenie ma poziom dochodów wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo. W przypadku małżonków, obowiązek wzajemnego dostarczania środków utrzymania wynika nadto z obowiązku pomocy (art. 23 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego, dochód rodziny stanowi kwota [...] zł brutto. Konieczne do poniesienia aktualnie koszty sądowe związane są z wezwaniem skarżącego i jego żony do uiszczenia kwoty wpisu od zażalenia w wysokości po 100 zł, co daje kwotę 200 zł. Nie są natomiast znane sądowi konieczne wydatki, jakie skarżący i jego żona muszą ponosić dla swego utrzymania, a skarżący odmawia ich ujawnienia, uważając że stanowi to niedopuszczalną ingerencję w jego życie rodzinne. Wobec braku możliwości oszacowania, czy koszty postępowania sądowego istotnie przewyższają możliwości finansowe skarżącego, Sąd nie mógł orzec o przyznaniu mu prawa pomocy i jego wniosek zmuszony był oddalić. Z udzielonych informacji nie można wnosić, że konieczne do poniesienia koszty zagrażają wydatkom związanym z bieżącym utrzymaniem.