II SA/Gl 1228/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie odmowy pobytu w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżone postanowienie Pismem z dnia 26 kwietnia 2021 r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., M. R. (dalej: "skarżący") złożył wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej odpowiedniego dla inwalidy, ponieważ po wypadku posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie ma gdzie mieszkać. Ostatnim miejscem jego zamieszkania był G. Jednocześnie wskazał źródła swojego utrzymania (zasiłek z MOPS oraz ZUS) oraz opisał trudną sytuację życiową i relacje z najbliższą rodziną. Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił przyznania skarżącemu pobytu w domu pomocy społecznej, bowiem może samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym przy wsparciu drugiej osoby, np. opiekunki, oraz pouczył o możliwości złożenia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji za pośrednictwem Wójta Gminy W. Skarżący w dniu 28 maja 2021 r. potwierdził odbiór powyższej decyzji. W odwołaniu z dnia 31 maja 2021 r. (karta bez numeru, wpływ w dniu 2 czerwca 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach) skarżący wyraził niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia i domagał się pozytywnego rozpatrzenia wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej w skrócie: "SKO"), po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] r., oraz pouczyło skarżącego o przysługującym mu prawie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem SKO. Skarżący odebrał decyzję SKO w dniu 19 lipca 2021 r. W piśmie z dnia 28 lipca 2021 r., skierowanym do SKO i oznaczonym przez skarżącego jako "Odwołuję się ...", podał numer decyzji SKO z dnia [...] r. oraz dzień jej wydania. Nadto, szczegółowo opisał warunki życia codziennego i związane z nim uciążliwości oraz ponowił wniosek o skierowanie do wskazanego przez siebie Domu Pomocy Społecznej znajdującego się w B. SKO postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j.: Dz. U. z 2021r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a."), stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącego od decyzji SKO z dnia [...] r. Akcentowało, że odwołanie zostało wniesione od ostatecznej decyzji i z tej przyczyny jest niedopuszczalne, bowiem od takiej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i skarżący został o tym prawidłowo pouczony. Pismem z dnia 27 sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego) skarżący złożył bezpośrednio do Sądu odwołanie od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] r. i decyzji SKO z dnia [...] r., oraz opisał sytuację rodzinną i zdrowotną, przedkładając między innymi kopię postanowienia SKO z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę z dnia 23 września 2021 r. SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo oraz czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania go zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że złożona w tej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności wskazać należy, że ocenie Sądu zostało poddane postanowienie SKO z dnia [...] r., nr [...], stwierdzające niedopuszczalność odwołania skarżącego od decyzji SKO z dnia [...] r., nr [...]. Skarga dotyczy więc aktu o charakterze procesowym, tj. postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania. Pismo skarżącego z dnia 28 lipca 2021 r., w którego treści na samym wstępie pojawiło się sformułowanie "Odwołuję się....", SKO uznało za odwołanie niedopuszczalne ze względów przedmiotowych. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, ukształtowanym na gruncie treści art. 134 k.p.a., wyróżnia się dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Za przyczyny przedmiotowe uznaje się brak przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt V SA 235/00 i wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 598/13). Zauważyć należy, że pismo skarżącego z dnia 28 lipca 2021 r., zostało złożone w ustawowym terminie do złożenia skargi do tut. Sądu. W ocenie Sądu, pismo to stanowiło w istocie rzeczy skargę na decyzję SKO z dnia [...] r. a nie odwołanie. W konsekwencji wydane w niniejszej sprawie postanowienie SKO z dnia [...] r. jest wadliwe, a działanie SKO pozbawiło skarżącego rozpoznania odwołania od merytorycznej decyzji wydanej w sprawie jego wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. Tymczasem, każdy organ administracyjny zapoznając się z treścią pism i oświadczeń do niego złożonych nie może wiernie podążać tylko i wyłącznie za literalnym oznaczeniem pisma, wniosku, odwołania, czy podania, ale musi dokonać analizy jego treści. W razie zaistnienia jakichkolwiek wątpliwości co do intencji strony, każdy organ administracyjny powinien skierować wezwanie do sprecyzowania żądania zawartego w treści pisma, wniosku, odwołania, oświadczenia, czy podania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 799/19). Zatem w pierwszej kolejności, zgodnie z zasadą informowania należało wyczerpująco poinformować skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mają wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków, w tym uprawnienia do skutecznego złożenia odwołania, skoro zaistniała wątpliwość co do złożenia odwołania, czy też skargi (art. 9 k.p.a.). Ze zdania drugiego tego przepisu wynika obowiązek organu do czuwania nad tym, aby strony nie ponosiły szkody z powodu nieznajomości prawa, dlatego w tym celu są zobowiązane do udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W tym miejscu należy podkreślić, że skarżący samodzielnie sporządza wszystkie pisma i nie korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Nadto, od dnia [...] r. jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r. znajdujące się w aktach administracyjnych, karta bez numeru). Sam podaje, że jest po rekonstrukcji [...], ma [...] i uszkodzenie [...] wraz z [...]. Zdaniem składu orzekającego, konieczne było uwzględnienie powyżej opisanego i znajdującego potwierdzenie w aktach administracyjnych stanu faktycznego. Bezspornie skarżący cały czas w swoich pismach odnosi się do wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej i zmierza do podważenia decyzji odmownej, a nawet konkretyzuje dom, w którym chciałby przebywać. W treści pisma z dnia 27 sierpnia 2021 r. (data stempla pocztowego) podał również, że odwołuje się od decyzji. Zdaniem składu orzekającego nadmierny formalizm oraz rygorystycznie postrzegana władczość przy rozstrzyganiu spraw administracyjnych powoduje, że w postępowaniach administracyjnych nie jest właściwie realizowana zasada zaufania obywateli do organów państwa oraz zasada przekonywania, skutkiem czego ustawodawca przeprowadził, ustawą z dnia 7 kwietnia 201 7r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), znaczną nowelizację przepisów prawa w szczególności przepisów k.p.a. Dokonane zmiany mają przyczynić się do bardziej partnerskiego podejścia administracji do obywateli przez wprowadzenie zasad i szczegółowych regulacji pozwalających na efektywniejszą realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Zasadniczą bowiem kwestią jest merytoryczne i sprawne załatwienie sprawy administracyjnej, z którą strony zwracają się do organów publicznych. W tym stanie sprawy, pismo skarżącego z dnia 28 lipca 2021 r., skierowane do SKO i oznaczone jako "Odwołuję się ..." od decyzji SKO z dnia [...] r. (odebranej w dniu 19 lipca 2021 r.) mimo, że nie zostało oznaczone jako skarga uznać należy, za skargę, dlatego też SKO uwzględni wskazane wyżej oceny oraz wytyczne dotyczące dalszego postępowania i zobowiązane będzie do przesłania skargi do tut. Sądu wraz z odpowiedzią oraz kompletem akt administracyjnych, celem jej rozpatrzenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a., orzekł jak w sentencji. W myśl art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie kończące postępowanie w postępowaniu administracyjnym. Powołane w wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.