II SA/Gl 1230/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 6 lipca 2022 r. nr SKO.IV/424/739/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia 20 czerwca 2022r. nr: [...] odmówił D. C. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną. Opieka ta polega na pomocy w czynnościach dnia codziennego, jak sprzątanie, gotowanie, pomoc przy przemieszczaniu się. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zakres sprawowanej opieki przez stronę nie wyklucza podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczona przez pomoc może być wykonywana o różnych porach i nie jest wymagane, aby wnioskodawca z tego powodu rezygnował z zatrudnienia bądź go nie podejmował. W sprawowaniu opieki nad żoną może pomóc córka. Ponadto zdaniem organu wnioskowane świadczenie nie przysługuje, z uwagi na niespełnienie warunku określonego w art. 17 ust. 1b i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat nie formułując jednak żadnych zarzutów. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku Białej utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że przesłanka przewidziana w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (wieku powstania niepełnosprawności żony strony) nie może stanowić przesłanki odmowy przyznania świadczenia. Uznał jednak, że zakres sprawowanej przez wnioskodawcę nad żoną opieki nie uniemożliwia mu podjęcia, choćby w niepełnym wymiarze czasu, zatrudnienia. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzucił SKO w Bielsku-Białej naruszenie: 1) art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki jakiej wymaga podopieczna nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, 2) art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17, ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że skarżący nie jest uprawniony do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż nie ma związku między niepodejmowaniem przez niego z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów tj. karty informacyjnej z leczenia szpitalnego z dnia [...] lipca 2022 r., informacji dla lekarza kierującego z dnia [...] lipca 2022 r. oraz pisemnego oświadczenia strony na okoliczność ustalenia stanu zdrowia jego żony, braku rokowań co do powrotu do zdrowia i konieczności zapewnienia jej stałej opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej i wreszcie innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Pierwszą czynnością, które powinien dokonać organ administracji rozpatrując wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winno być ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie takiego świadczenia faktycznie opiekę sprawuje oraz, czy sprawowanie tej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, ewentualnie zmusiło do rezygnacji z pracy. Negatywna odpowiedź na to pytanie zwalnia z obowiązku dokonywania dalszych ustaleń, w tym odnośnie "kolejności" osób zobowiązanych do opieki nad osobą niepełnosprawną. Na początku należy wspomnieć, że skarżący nie zrezygnował z pracy w związku z niepełnosprawnością żony – umowa o pracę została wypowiedziana przez pracodawcę. Bezsporne jest, że żona skarżącego jest niepełnosprawną w stopniu znacznym i nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego stan ten istniał na dzień 1 grudnia 2019 r. a okres niepełnosprawności ustalono do dnia 30 kwietnia 2024 r. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (dnia 24 maja 2022 r.) żona skarżącego samodzielnie się porusza, myje, ubiera, je i wykonuje podstawowe czynności higieniczne. Jednocześnie z tego wywiadu wynika, że opieka nad żoną przez skarżącego polega na pomocy jej w codziennych obowiązkach (sprzątanie gotowanie, towarzyszenie w wyjściach, zakupy). Z powyższego wynika, że zakres świadczonej przez wnioskodawcę pomocy nie odbiega od powszechnie przyjętych reguł współżycia społecznego pomiędzy małżonkami. Co więcej, jak to wynika z wywiadu, to żona skarżącego gotuje i sprząta, a wnioskodawca jej tylko w tym pomaga. Miały zatem rację organy administracji odmawiając świadczenia, gdy wskazały, iż zakres opieki (niezbędnych czynności wykonywanych przez stronę) nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia. Zarzuty skargi w znacznej części odnoszą się do stanu zdrowia żony skarżącego. Faktycznie jest on bardzo poważny i poświadcza go znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie lekarskie. Ale jednak bezsprzecznie wykazano, żona wnioskodawcy jest osobą "samoobsługową". Nie wymaga pomocy w sprawach życia codziennego. Co więcej, nadal wykonuje "obowiązki" związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego a mąż jej tylko w tym pomaga. Nie została zatem spełniona przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd uznał, iż przeprowadzenie dowodów wskazanych przez stronę jest zbędne. Stan zdrowia, w tym niepełnosprawność, jego żony nie budzi bowiem żadnych wątpliwości i nie jest sporny. W rozstrzyganej sprawie organy nie badały tych kwestii tylko zakres opieki sprawowanej przez skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.