II SA/Gl 1233/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. L. i K. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego na skutek sprzeciwu skarżących od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2012 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia 11 października 2012 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek wskazali, że są osobami w podeszłym wieku, których stan zdrowia wymaga stałego leczenia oraz stosowania specyficznej diety. Wnioskodawcy podkreślili, że posiadane środki materialne z trudem wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania oraz bieżących związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Z treści formularza wynika, że skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 125 m2. W skład ich majątku wchodzi również samochód osobowy marki Renault [...] z 2007 r. Źródłem utrzymania się Z. i K. L. są świadczenia emerytalne uzyskiwane przez nich w łącznej kwocie 5865 zł brutto miesięcznie. Według informacji zawartych w druku nie posiadają oni żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawcy nadesłali szereg dokumentów obrazujących ich sytuację materialną, w tym wysokość osiąganych dochodów oraz rozmiar i strukturę wydatków. W oparciu o ich treść ustalono, że dochód skarżących wynosi 4778 zł netto miesięcznie, zaś stałe, udokumentowane wydatki kształtują się na poziomie około 750 zł miesięcznie (opłaty za dostawy energii elektrycznej, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne oraz uśredniony koszt zakupu lekarstw). Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2012 r. oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podnieśli przede wszystkim, że do niezbędnych kosztów utrzymania należy zaliczyć również koszty przeglądu samochodu w miejscu jego nabycia oraz obowiązkowe ubezpieczenia, a także koszty usług dentystycznych. Dodatkowo załączyli szczegółowe wyliczenie miesięcznych kosztów utrzymania się, które wynoszą około 4700 zł, podkreślając przy tym, że z uwagi na specyficzną dietę miesięcznie koszty wyżywienia oscylują wokół kwoty 2300 zł. W związku z powyższym wnoszą o ponowne rozpoznanie ich wniosku, bowiem nie są w stanie ponieść dodatkowych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku egzystencjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Zasadą wynikającą z art. 199 P.p.s.a. jest bowiem ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym strona musi wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Wobec powyższego zdaniem Sądu, że stan majątkowy skarżących nie pozwala uznać ich za osoby wymagające pomocy państwa, w postaci zwolnienia ich od kosztów sądowych i ustanowieniu fachowego pełnomocnika z urzędu. Przede wszystkim skarżący otrzymują świadczenia emerytalne w znacznej wysokości, tj. około 4800 zł netto miesięcznie. Tym samym trudno jest uznać ich za osoby rzeczywiście ubogie, które nie byłyby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Posiadają bowiem oni stabilną sytuację finansową, ponadto są właścicielami domu jednorodzinnego o pow. 125,5 m2, nieruchomości rolnej o pow. 0,2512 m2 oraz samochodu osobowego marki Renault [...] z 2007 r. Zdaniem Sądu wydatki przeznaczone na przegląd samochodu w autoryzowanej stacji obsługi, ubezpieczenie AC, jak również składki na ubezpieczenie na życie nie służą natomiast zaspokojeniu koniecznych potrzeb życiowych, stąd nie można ich zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 137/12). Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełniają określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania im prawa pomocy. Z osiąganych bowiem dochodów mają możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. Tym samym w ocenie Sądu odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie nie ograniczy skarżącym prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1, art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.