II SA/Gl 1234/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. L. i K. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego na skutek sprzeciwu skarżących od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2012 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczania wpisu, skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek wskazali, że są osobami w podeszłym wieku, których stan zdrowia wymaga stałego leczenia oraz stosowania specyficznej diety. Wnioskodawcy podkreślili, że posiadane środki materialne z trudem wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania oraz bieżących związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb egzystencjalnych wydatków. Z treści formularza wynika, że skarżący wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. [...] m2. W skład ich majątku wchodzi również samochód osobowy marki [...] z [...] r. Źródłem utrzymania się Z. i K. L. są świadczenia emerytalne uzyskiwane przez nich w łącznej kwocie [...] zł brutto miesięcznie. Według informacji zawartych w druku nie posiadają oni żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawcy nadesłali szereg dokumentów obrazujących ich sytuację materialną, w tym wysokość osiąganych dochodów oraz rozmiar i strukturę wydatków. W oparciu o ich treść ustalono, że dochód skarżących wynosi [...] zł netto miesięcznie, zaś stałe, udokumentowane wydatki kształtują się na poziomie około [...] zł miesięcznie (opłaty za dostawy energii elektrycznej, wywóz nieczystości, usługi telekomunikacyjne oraz uśredniony koszt zakupu lekarstw). Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 listopada 2012 r. oddalono wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli w ustawowym terminie sprzeciw. W jego uzasadnieniu podnieśli przede wszystkim, że do niezbędnych kosztów utrzymania należy zaliczyć również koszty przeglądu samochodu w miejscu jego nabycia oraz obowiązkowe ubezpieczenia, a także koszty usług dentystycznych. Dodatkowo załączyli szczegółowego wyliczenie miesięcznych kosztów utrzymania się, które wynoszą około [...] zł, podkreślając przy tym, że z uwagi na specyficzną dietę miesięcznie koszty wyżywienia oscylują wokół kwoty [...] zł. W związku z powyższym wnoszą o ponowne rozpoznanie ich wniosku, bowiem nie są w stanie ponieść dodatkowych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku egzystencjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać przede wszystkim należy, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Zasadą wynikającą z art. 199 P.p.s.a. jest bowiem ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym strona musi wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). W tych okolicznościach Sąd stwierdza, że stan majątkowy skarżących nie pozwala uznać ich za osoby wymagające pomocy państwa, polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych i ustanowieniu fachowego pełnomocnika z urzędu, mimo uzyskanych informacji na temat ich sytuacji zdrowotnej oraz stałych wydatkach. Przede wszystkim skarżący otrzymują świadczenia emerytalne w znacznej wysokości, tj. około [...] zł netto miesięcznie. Tym samym trudno jest uznać ich za osoby rzeczywiście ubogie, które nie byłyby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, skoro posiadają stabilną sytuację finansową, ponadto są właścicielami domu jednorodzinnego o pow. [...] m2, nieruchomości rolnej o pow. [...] m2 oraz samochodu osobowego marki [....] z [...] r. W ocenie Sądu wydatki przeznaczone na przegląd samochodu w autoryzowanej stacji obsługi, ubezpieczenie AC, jak również składki na ubezpieczenie na życie nie służą natomiast zaspokojeniu koniecznych potrzeb życiowych, stąd nie można ich zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania (zob. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 137/12). Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie spełniają określonych w art. 245 i art. 246 § 1 P.p.s.a. przesłanek przyznania im prawa pomocy. Z osiąganych bowiem dochodów mają możliwość zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na potrzeby związane z toczącym się postępowaniem. Tym samym w ocenie Sądu odmowa przyznania prawa pomocy w tym zakresie nie ograniczy skarżącym prawa do sądu. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1, art. 254 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 260 P.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.