II SA/Gl 1242/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1242/16 w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2018 r. w ten sposób, że: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości; 2. ustanowić skarżącemu radcę prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 7 września 2017 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia Sąd postanowieniem z dnia 25 września 2017 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie referendarza. W toku postępowania skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w tożsamym zakresie jak powyższy, składając oświadczenie na druku urzędowego formularza. W związku ze wskazaniami zawartymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2018 r. sygn. akt I OZ 171/18 ten ostatni wniosek skarżącego został potraktowany jako żądanie zmiany wskazanego na wstępie postanowienia referendarza z dnia 7 września 2017 r. Postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r. referendarz wniosek ten oddalił. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując się na regulację art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej Ppsa), podniósł, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zmiany okoliczności. Porównując oba formularze wniosków (ten, w oparciu o który wydane zostało postanowienie z dnia 7 września 2017 r. oraz złożony obecnie) referendarz zauważył, że jedyną rzeczą, która uległa zmianie jest wysokość dochodu strony, który uległ zwiększeniu o około 40 zł. Referendarz podkreślił przy tym, że aktualność zachowują wszelkie poprzednie uwagi odnoszące się do stanu majątkowego skarżącego. Zwrócił uwagę, że sytuacja materialna skarżącego była już badana przez referendarza sądowego oraz przez Sąd kilkukrotnie i za każdym razem uchylał się on od nadesłania dokumentów potwierdzających podane przezeń informacje – w zakresie deklarowanej wysokości dochodów i ich źródła, miejsca zamieszkania oraz wydatków z tym związanych. W ocenie referendarza wyklucza to możliwość rzetelnej oceny jego stanu majątkowego. Referendarz podkreślił, że z wydanych w sprawie wielokrotnie postanowień w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, wynika jakich informacji Sąd oczekuje od skarżącego i jakie dokumenty należy nadesłać na poparcie powołanych okoliczności. Zdaniem referendarza, fakt, iż po raz kolejny skarżący tego nie uczynił wyklucza możliwość zmiany uprzednio zajętego stanowiska w kwestii przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza. Poinformował, że obecnie pozostaje bez pracy i nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych oraz wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Skarżący podkreślił, że z powodu zadłużenia komorniczego dotychczasowi pracodawcy nie przedłużają mu umów o pracę. Zwrócił uwagę, że nie wie, jakie dokumenty obowiązany jest nadesłać do Sądu, gdyż przesłał wszystko o co był wezwany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 Ppsa, sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednocześnie, jak wynika z treści art. 165 Ppsa, postanowienia niekończące postępowania w sprawie – do których niewątpliwie należy postanowienie referendarza z dnia 7 września 2017 r. – mogą być uchylane i zmienianie wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na mając na uwadze powyższą regulację należało zatem ocenić, czy sytuacja skarżącego w odniesieniu do złożonego przez niego uprzednio wniosku ulega obecnie zmianie w stopniu uzasadniającym uwzględnienie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w całkowitym. Wyjaśnić wymaga, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli w świetle art. 245 § 2 Ppsa, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, w tym oświadczenia wnioskodawcy złożone na etapie wniesienia sprzeciwu, umożliwiają uznanie, że sytuacja wnioskodawcy nie pozwala mu obecnie na poniesienie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie oraz na pokrycie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Przede wszystkim we wniesionym sprzeciwie, odmiennie niż we wcześniejszym wniosku, skarżący wskazał, że jest obecnie osobą bezrobotną, a jego dotychczasowe zadłużenie komornicze ulega zwiększeniu (fakt zadłużenia potwierdza złożony do akt dokument z dnia 25 maja 2018 r.). W licznych pismach procesowych skarżący zaś wielokrotnie podkreśla, że będąca przedmiotem jego skargi decyzja o odmowie wydania zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym uniemożliwia mu podjęcie dotychczasowego zatrudnienia, zgodnego z wyuczonym zawodem, a podejmowane prace o charakterze dorywczym, z uwagi czynności komornicze, uniemożliwiają stałość zatrudnienia i tym samym dochodu. Skarżący wnioskując o przyznanie prawa pomocy konsekwentnie podkreśla w jak trudniej sytuacji materialnej znajduje się i udziela wyjaśnień dotyczących m.in. miejsca pobytu i kosztów związanych z utrzymaniem. Co ważne, na postępujące pogorszenie sytuacji bytowej i życiowej skarżącego zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już na wstępie postanowieniu z dnia 2 marca 2018 r. sygn. akt I OZ 171/18, akcentując, że owa zmiana okoliczności może być właśnie podstawą wniosku skarżącego o zmianę postanowienia referendarza z dnia 7 września 2017 r. W postanowieniu tym Sąd drugiej instancji zauważył również, że z akt sprawy wynika, iż skarżący jest w pewnym stopniu nieporadny proceduralnie oraz że nie nadużywa on prawa do sądu. Mając na względzie przytoczoną argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 Ppsa w związku z art. 165 Ppsa, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji.