II SA/Gl 1242/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. na skutek sprzeciwu skarżącego zmieniono postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2018 r. i zwolniono skarżącego od kosztów sądowych, ustanawiając mu radcę prawnego, którym wyznaczony został radca prawny W. K. Nastąpiło to już po odrzuceniu skargi – postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. Wyznaczony pełnomocnik dnia 2 sierpnia 2018 r. zapoznał się z aktami i pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. uzupełnił skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz przedstawiając argumentację mającą przemawiać na rzecz takiego rozstrzygnięcia. Pismo to zawierało wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Niezależnie od tego odrębnym pismem z dnia 8 sierpnia 2018 r. pełnomocnik wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wraz z oświadczeniem, że nie zostały one zapłacone w całości. Mając powyższe na względzie, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej P.p.s.a.) wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wynagrodzenie to nie stanowi zatem elementu kosztów postępowania zwracanych stronie skarżącej reprezentowanej przez takiego pełnomocnika w razie uwzględnienia skargi na zasadzie art. 200 P.p.s.a. Oznacza to, że żądanie zasądzenia tych kosztów, wyrażone przez pełnomocnika w piśmie uzupełniającym skargę, pozostawało w sprzeczności po pierwsze z przytoczoną regulacją prawną i po drugie z odrębnym wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia – pełnomocnik w istocie w dwóch pismach z dnia 8 sierpnia 2018 r. domaga się niejako "podwójnie" zarówno zwrotu skarżącemu kosztów postępowania obejmujących koszty udzielonej mu pomocy prawnej, jak i przyznania wynagrodzenia za udzielenie tej pomocy. Oba te wnioski są jednak całkowicie bezzasadne. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że pełnomocnik uzupełnił i podtrzymał skargę, która została odrzucona jeszcze przed jego ustanowieniem – postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. Zdaje się tego faktu nie dostrzegać, mimo iż zapoznał się z aktami sprawy. W tym kontekście zaakcentowania wymaga, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu należy się za pomoc prawną faktycznie udzieloną stronie, a za taką można uznać tylko takie działania, które zmierzają bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji strony (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13, LEX nr 1318936). Innymi słowy aktywność pełnomocnika powinna bądź przynieść stronie wymierne korzyści procesowe, bądź przynajmniej nie przyczynić się bezpośrednio do pogorszenia jej położenia, i obejmować takie czynności, które są usprawiedliwione i potrzebne w danej fazie postępowania. Czynności podjęte przez pełnomocnika ustanowionego w niniejszej sprawie nie odpowiadają powyższym kryteriom, niezależnie od czasu i nakładu pracy, których wymagały. Pełnomocnik wprawdzie zapoznał się z aktami sprawy, lecz nie pozwoliło mu to na zorientowanie się, na jakim etapie znajduje się postępowanie, a co za tym idzie na podjęcie takich działań, które byłyby adekwatne do sytuacji procesowej reprezentowanej przez niego strony. Niewątpliwie w sytuacji tej żadnego znaczenia nie mógł mieć zaś wywód, nawet rozbudowany i przekonujący, mający wspierać skargę, skoro skarga ta została odrzucona i jako taka nie mogła być rozpoznana. Merytoryczne ustosunkowanie się do skargi wchodziłoby w rachubę jedynie w razie obalenia skutków spowodowanych przez postanowienie z dnia 28 maja 2018 r., którego wszelako pełnomocnik nie zaskarżył, przez co wręcz pozbawił skarżącego wszelkich możliwości zakończenia postępowania w korzystny dla niego sposób. W związku z tym przywołać wypada orzecznictwo, w myśl którego pomoc prawna udzielona z urzędu musi spełniać określone standardy profesjonalizmu i staranności, co nie pozwala przyznać wynagrodzenia za czynności nieodpowiadające tym wymogom, w szczególności za sporządzenie środków zaskarżenia nieskutecznych wyłącznie z przyczyn leżących po stronie pełnomocnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt II FSK 865/08, LEX nr 571639 oraz postanowienie tego Sądu z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10, LEX nr 643591). Pogląd ten tym bardziej wypada odnieść do pełnomocnika, który w opisanych wyżej okolicznościach nawet tego rodzaju środka nie sporządził. Rozwijając tę ostatnią myśl, warto zwrócić uwagę, że w § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715 ze zm.), do którego odsyła przytoczony art. 250 § 1 P.p.s.a., przewidziano wynagrodzenie (opłatę) za postępowanie przed sądami administracyjnym w instancji pierwszej (pkt 1) oraz w drugiej (pkt 2). Pełnomocnik w niniejszej sprawie został ustanowiony po wydaniu postanowienia kończącego instancję pierwszą, nie dokonał natomiast żadnej czynności, za którą przysługiwałoby wynagrodzenie za instancję drugą, w szczególności nie zainicjował postępowania zażaleniowego wspomnianego w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia z 3 października 2016 r. Także z tego powodu nie można więc uwzględnić jego wniosku. Wobec powyższego na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.