II SA/Gl 1245/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kubik po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie lasów na skutek sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 sierpnia 2011 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy R. K. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek ten strona umotywowała zmianą jej sytuacji rodzinnej, a mianowicie tym, że odszedł od niej małżonek, obecnie zamieszkuje samotnie utrzymując się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 1405 zł. Skarżąca podkreśliła, że wspomniany dochód jest przeznaczany przez nią na pokrycie bieżących kosztów utrzymania się, tj. czynszu, opłat za energię elektryczną, zakup opału oraz spłatę zaciągniętego wraz z małżonkiem kredytu. Do druku wniosku dołączona został kserokopia decyzji ZUS ustalającej wysokość świadczenia emerytalnego wypłacanego skarżącej, kopie rachunków za media oraz czynsz, a także kopię potwierdzenia wpłaty kwoty 509 zł na rzecz EUROBANK S.A. i kopie faktur VAT za sprzedaż lekarstw. Z pozostałych informacji wynika, że R. K. zamieszkuje w lokalu o pow. 37 m2 i że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 8 sierpnia 2011 r. oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 21 sierpnia 2011 r. R. K. wniosła od powyższego postanowienia sprzeciw. Skarżąca zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy, nieuwzględnienie ilości spraw i posiadania tylko jednego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy toczy się w rozpoznawanej sprawie po raz drugi. Poprzednie zakończyło się na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OZ 261/11, w którym to Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Należy przy tym zauważyć, że mimo dominującego w doktrynie i orzecznictwie poglądu, iż prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej (por. M. Bogusz, Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2004, z. 6, s. 87) i strona ma prawo złożyć ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy, nawet jeżeli jej poprzedni wniosek został załatwiony negatywnie, to jednak pewne ustalenia muszą być dla sądu wiążące. Sąd nie ma wprawdzie podstaw do odrzucenia takiego wniosku jako niedopuszczalnego, ale przyznanie prawa pomocy na podstawie ponownie złożonego wniosku będzie możliwe, jeżeli zmieniła się sytuacja majątkowa lub rodzinna strony i w nowym stanie faktycznym spełnione będą przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Stanowi o tym art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Z treści wniosku wynika, że jedyną nową okolicznością faktyczną, którą strona podniosła, jest to że sama prowadzi gospodarstwo domowe, małżonek "zostawił ją z długami" i że znajduje się "w okresie przedrozwodowym". Skarżąca powyższej okoliczności w żaden sposób nie uprawdopodobniła (np. przez złożenie odpisu pozwu o rozwód). Tymczasem bez względu na fakt istnienia separacji faktycznej między małżonkami - jak podaje skarżąca - i nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm., dalej: k.r.o.) skutkuje, tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Należy mieć również na względzie art. 23 k.r.o., który stanowi, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy małżonka skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego pozwoli rozstrzygnąć pozytywnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Tym samym podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może stanowić obowiązek spłaty prywatnych zobowiązań, zaciągniętych przez małzonka skarżącej. W związku z powyższym, skoro zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca nie uzasadniła prawidłowo zmiany swojej ciężkiej sytuacji rodzinnej i finansowej, a przez to nie wykazała dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 1, art. 254 § 1 w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.