II SA/Gl 1253/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, w kwocie 500 zł, M. S. nadała do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczyła, iż domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wywiodła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonkiem, posiada dom o powierzchni 100 m2 posadowiony na działce o powierzchni 16,9 ar, z kolei jej mąż jest właścicielem samochodu o wartości 3.000 zł. Nadto strona zadeklarowała, iż na dochód jej rodziny składają się wynagrodzenia pobierane przez nią, w kwocie 2.100 zł oraz przez jej małżonka, w wysokości 3.100 zł. Podkreśliła przy tym, że wspomniany dochód jest przeznaczany "w większości" na bieżące wydatki, w tym opłaty za media, zakup żywności, dojazdy do pracy, a także na zakup opału oraz pokrycie kosztów modernizacji i konserwacji starego budynku mieszkalnego. Następnie, to jest odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 7 listopada 2014 r.), skarżąca nadesłała plik dokumentów potwierdzających ponoszone przez nią koszty oraz pismo procesowe z dnia 7 grudnia 2014 r., w którym zaprezentowała szczegółową specyfikację tych wydatków. Przedłożyła nadto zaświadczenia potwierdzające wysokość wynagrodzeń pobieranych przez siebie (kwota brutto 2.578,48 zł) oraz męża (kwota brutto 3.966 zł, netto 2.779,81 zł). W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. S. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). Instytucja prawa pomocy przewidziana została bowiem celem zapewnienia realizacji prawa do sądu osobom ubogim. Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek trudno przyjąć, aby wnioskodawczyni do osób takich się zaliczała, skoro miesięczny dochód brutto jej rodziny wynosi 6.544,48 zł (vide: nadesłane zaświadczenia pracodawców). Skarżąca powoływała się wprawdzie na okoliczność ponoszenia relatywnie znacznych kosztów, które w znacznej części poparła stosownymi dokumentami, jednak podnoszona przez nią w tym zakresie argumentacja nie uzasadnia w sposób dostateczny zastosowania wobec niej prawa pomocy. Po pierwsze bowiem, nadesłane przez wyżej wymienioną faktury VAT, potwierdzające dokonanie znacznych wydatków na remont i modernizację domu, w kwocie ogółem ponad 9 tysięcy zł, nie obrazują aktualnie obciążających ją wydatków, gdyż większość z nich została wystawiona i opłacona w roku 2010, a trzy dotyczą lat 2011 i 2012. Po drugie, suma miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania obciążających tę rodzinę wynosi 1.308,27 zł (89,21 zł – odprowadzanie ścieków, 192,00 zł – podatek od nieruchomości, 141,08 zł – energia elektryczna, 66,00 zł – odpady, 100,00 zł – bilet miesięczny, 80,98 zł – usługi telekomunikacyjne, a nadto – zgodnie z deklaracjami strony: 385,00 zł – zakup opału, 105 zł – zakup wody oraz 149 zł – koszty paliwa i eksploatacji samochodu). Nawet zatem przyjąwszy, że do wydatków tych należy doliczyć konieczne koszty, jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem środków czystości oraz leków dla dwóch osób, nie budzi wątpliwości, że dysponując dochodem brutto wynoszącym ponad 6.500 zł (co daje orientacyjnie kwotę netto ponad 4.500 zł), są oni w stanie wygenerować środki konieczne na poniesienie kosztów sądowych, które sprowadzają się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi, w wysokości 500 zł. Uiszczenie takiej kwoty nie spowoduje uszczerbku w podstawowych potrzebach życiowych strony oraz jej męża. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskodawczyni i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych przezeń aktualnie na utrzymanie, nie sposób uznać, aby ona i jej mąż mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia kwoty 500 zł. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.