II SA/Gl 1257/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.),, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Protokolant specjalista Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 lipca 2024 r. nr SKO-PS-41.5/598/2024/11821/ w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 21 maja 2024 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia 18 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 21 maja 2024 r. o ustaleniu opłaty skarżącej za pobyt dziecka – K. O. w pieczy zastępczej w wysokości 1189,00 zł miesięcznie za okres od 1.10.2022 r. do 28.02.2023 r. i 115,06 zł za okres od 1.03.2023 r. do 3.03.2023 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 193 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 49 ) – za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości określonej w tym przepisie. Opłatę tę rodzice ponoszą od dnia umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej. Ponadto organ podkreślił, że decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. odmówiono skarżącej odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt wyżej wymienionego dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej i decyzja ta jest ostateczna. Organ dodał, że z przedłożonych akt sprawy wynika, iż skarżąca nie spełniała warunków formalno – prawnych do całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, co powoduje konieczność wydania decyzji w zakresie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Ustosunkowując się do odwołania organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do treści uchwały Rady Miasta G. z dnia [...] r., Nr [...], w sprawie określenia szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części, łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub opłaty za wyżywienie i zakwaterowanie dziecka umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej (zwanej dalej również Uchwałą), strona jest zobowiązana podjąć współpracę z organem I instancji w zakresie rozwiązywania swojej trudnej sytuacji życiowej. Organ dodał, że okoliczności podniesione przez opiekuna prawnego w odwołaniu, powinny być wzięte pod uwagę przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie ustalonej opłaty. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez opiekuna prawnego – podniosła zarzut naruszenia przy jej wydaniu - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegającego na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy skarżąca jest w stanie ponosić opłaty. Zarzuciła również naruszenie przez organ prawa poprzez niezastosowanie § 1 uchwały Rady Miasta G. z dnia [...] r. Nr [...] przez brak odstąpienia od ustalenia opłaty pomimo wystąpienia dwóch przesłanek i uznanie, że strona jest w stanie płacić opłatę. W związku z podniesionymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji oraz umorzenie postępowania, alternatywnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto według art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o ustaleniu opłaty skarżącej za pobyt dziecka w pieczy zastępczej w wysokości 1189,00 zł miesięcznie za okres od 1.10.2022 r. do 28.02.2023 r. i 115,06 zł za okres od 1.03.2023 r. do 3.03.2023 r. Podkreślenia zatem wymagało, że na podstawie art. 193 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 49, dalej jako u.w.r.) – za pobyt dziecka w pieczy zastępczej rodzice ponoszą miesięczną opłatę w wysokości: przyznanych świadczeń oraz dodatków, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 - w przypadku umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej spokrewnionej, rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Zgodnie zaś z art. 193 ust. 6 tej ustawy, opłatę, o której mowa w ust. 1, ponoszą także rodzice pozbawieni władzy rodzicielskiej lub którym władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, wśród istotnych podstaw rozstrzygnięcia wskazał, że decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. odmówiono skarżącej odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt wyżej wymienionego dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej i decyzja ta stała się ostateczna. Organ dodał, że z przedłożonych akt sprawy wynika, iż skarżąca nie spełniała warunków formalno – prawnych do całkowitego odstąpienia od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, co powoduje konieczność wydania decyzji w zakresie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W powyższym zakresie podnieść zatem należało, że prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 października 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 422/24, uchylona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 lutego 2024 r. nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 11 grudnia 2023 r., wymieniona w cytowanym wyżej fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W wyroku tym Sąd stwierdził, że w kontrolowanej sprawie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego, gdyż analiza zebranego materiału dowodowego sprowadzała się wyłącznie do matematycznego wyliczenia kwoty dochodów skarżącej i wydatków, jakie ponosi na swoje utrzymanie. Z uzasadnienia żadnej z decyzji nie wynika, dlaczego pomimo wystąpienia po stronie skarżącej dwóch przesłanek z § 1 pkt 5 i 6 Uchwały i niewielkiej kwotowo różnicy pomiędzy jej dochodami a wydatkami, organy uznały, że powinna ona ponosić opłatę za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. W ocenie Sądu przesłanka ubezwłasnowolnienia osoby lub znacznego stopnia jej niepełnosprawności stwarza niezwykle silne podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od pobierania opłaty. Odmowa odstąpienia w przypadku wystąpienia tych przesłanek z Uchwały powinna być szczegółowo wyjaśniona i umotywowana (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 października 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 422/24, dostępny w CBOSA). Decyzja o odmowie odstąpienia od ustalenia skarżącej opłaty za pobyt dziecka w rodzinnej pieczy zastępczej, której uprzednie wydanie spowodowało – jak podkreślił organ w zaskarżonej decyzji - konieczność wydania rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej, została zatem uchylona prawomocnym wyrokiem Sądu. W związku z tym, że niezbędne jest ponowne rozstrzygnięcie w kwestii odstąpienia od ustalenia wymienionej opłaty - wydane w niniejszym postępowaniu administracyjnym - decyzje w przedmiocie ustalenia tej opłaty, podlegały uchyleniu. W wyniku przeprowadzonej w określonych wyżej ramach, kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, stwierdzić zatem należało, że wystąpiły przesłanki zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. Wobec tego, należało orzec jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące konieczności uzupełnienia ustaleń i przeprowadzenia analizy okoliczności faktycznych we wskazanym wyżej zakresie i na tej podstawie wyda rozstrzygnięcie.