II SA/Gl 1267/08
WyrokWSA w Gliwicach2010-02-05
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Iwona Bogucka, Ewa Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przydziale lokalu zamiennego, wydana w związku z wywłaszczeniem nieruchomości na cele inne niż mieszkalne, może zostać uznana za legalną, jeśli nieruchomość ta podlegała zwrotowi poprzednim właścicielom?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdzając, że decyzja o przydziale lokalu zamiennego była dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażące naruszenie prawa). Lokal zamienny znajdował się w budynku, który został wywłaszczony na cele inne niż mieszkalne i nie mógł być przeznaczony na cele mieszkaniowe bez zgody poprzedniego właściciela. Mimo że umowa najmu przekształciła się w stosunek cywilnoprawny, co uniemożliwiało stwierdzenie nieważności decyzji, sąd uznał, że decyzja naruszała prawo, co skutkowało jej uchyleniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku R. M. o stwierdzenie nieważności decyzji o przydziale lokalu zamiennego, wydanej w związku z wyburzeniem jego dotychczasowego lokalu. Skarżący zarzucił, że przydzielony lokal znajdował się w budynku, który został wywłaszczony na inne cele i podlegał zwrotowi poprzednim właścicielom, co było wiadome w momencie przydziału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Sąd administracyjny uchylił decyzję Kolegium, stwierdzając rażące naruszenie prawa przy przydziale lokalu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i orzekł, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej przydziału lokalu zamiennego w zamian za wywłaszczoną nieruchomość uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w Z. nakazał R. M. wraz z wszystkimi osobami prawa jego reprezentującymi opróżnienie lokalu mieszkalnego w budynku nr [...] przy ul. J. [...] w Z. i równocześnie przydzielił mu zamienny lokal mieszkalny w budynku nr [...] przy ul. [...]w Z., do zajmowania którego uprawnieni są R. M. i J. M. Jako podstawę prawną decyzji powołano przepis art. 6-7, art. 30, art. 48, art. 165 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe oraz § 1 ust. 1 pkt 1 rozp. Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych ( Dz. U. z 1985 r. Nr 40, poz. 196). W uzasadnieniu wskazano, że przekwaterowanie nastąpi w związku z wyburzeniem budynku pod inwestycje na osiedlu "A".
Poprzednio Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], stanowiącej współwłasność w ½ częściach R. M. i A. M. – za odszkodowaniem.
Wnioskiem z dnia[...]r. .R. M. i E. P. zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. o zbadanie legalności m.in. powyższej decyzji z dnia [...]r. Zarzucili, że przydzielony im budynek został na mocy decyzji Starosty Powiatu Z. z dnia[...]r. zwrócony poprzednim właścicielom, co skutkowało orzeczeniem ich eksmisji z lokalu zamiennego. Ich zdaniem, jednak już w czasie przydziału tego lokalu było wiadome, że będzie podlegał zwrotowi. Stąd też Prezydent Miasta Z. albo rozporządził wówczas cudzą własnością z rażącym naruszeniem prawa albo też miał podstawy prawne do przeznaczenia budynku na inne cele ( pod budowę szkoły ) zaś ustnie zapewnił ich, że budynek zamienny zostanie im odsprzedany jako rekompensata za wywłaszczoną nieruchomość.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu wniosku R.M. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 158 § 2 kpa, stwierdziło wydanie decyzji z dnia [...] r. [...]z naruszeniem prawa.
Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie doszło bowiem do przydziału lokalu mieszkalnego w sytuacji, gdy taki lokal nie przysługiwał w świetle przepisów rozp. RM z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych
( Dz. U. Nr 40, poz. 196), w myśl którego lokale mieszkalne nie mogły być przydzielane na rzecz osób, które zostały wywłaszczone z własnego domu za odszkodowaniem. Jednakże z uwagi na fakt przekształcenia się decyzji o przydziale w umowę najmu z mocy art. 56 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 105, poz. 509), a następnie wygaśnięcie tej umowy na skutek dokonanego zwrotu nieruchomości, w której położony był lokal zamienny, Kolegium uznało, że nastąpiły nieodwracalne skutki prawne. Stąd też należało orzec o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa.
Po rozpatrzeniu wniosku R. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji dotychczasowej.
Jednakże wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt SA/Gl 45/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskutek skargi R. M. uchylił obie decyzje Kolegium, odrzucając skargę E. P. jako wniesioną przez nieuprawniony podmiot.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wbrew poglądowi organu stan prawny obowiązujący w dacie wydania kwestionowanej decyzji, nie zakazywał przydzielenia osobom wywłaszczonym z nieruchomości za odszkodowaniem lokalu mieszkalnego zamiennego. Przepis § 1 ust. 3 rozp. RM z dnia [...] r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych ( w dacie wydania decyzji z dnia [...] r.), stanowił bowiem, że lokale mieszkalne nie mogą być takim osobom przydzielone, jeżeli otrzymują odszkodowanie ( cenę wykupu ) co najmniej w wysokości wkładu mieszkaniowego do Spółdzielni mieszkaniowej i zapewniono im przydział lokalu mieszkalnego. Skoro zaś R. M. nie zapewniono przydziału lokalu mieszkalnego spółdzielczego, powstało więc po jego stronie uprawnienie do chociażby lokalu zamiennego. Nadto, Sąd wskazał, że organ administracji nie dokonał należytej analizy przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania kwestionowanej decyzji i nie wyjaśnił kręgu stron, bowiem decyzja o przydziale opiewała na dwójkę najemców – małżonków.
Po ponownym rozpatrzeniu wniosku R. M. decyzją z dnia [...]r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia powołano przepisy art. 156 § 1 kpa oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. - Prawo lokalowe ( Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165) i § 1 ust. 1 pkt 1 rozp. Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali zamiennych ( Dz. U. z 1985 r. Nr 40, poz. 196). Powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia [...]r. sygn. akt II SA/Gl 45/05, Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie zasadne było przydzielenie R. i J. M. lokalu zamiennego. Odrębną kwestią jest jednak ocena przydziału tego lokalu w budynku, który następnie został zwrócony byłym właścicielom. Jednakże w ocenie Kolegium, skoro przydział lokalu miał miejsce w dniu [...] r., zaś zwrot budynku nastąpił na mocy decyzji, wydanej w dniu [...] r., to do tego czasu budynek nr [...] przy ul. [...] stanowił zasób mieszkaniowy gminy i organ w dacie podejmowania decyzji mógł tym lokalem dysponować. W tej sytuacji Kolegium nie dopatrzyło się podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]r., a w szczególności z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa, powołanych w tej decyzji.
Pismem z dnia [...] r. R. M. wniósł o uchylenie powyższej decyzji zarzucając naruszenie reguł procedury i nierozpoznanie istoty jego wniosku z dnia [...] r., w którym podniósł, że Prezydent rozporządził wówczas nie swoją własnością. Jego zdaniem, budynek przy ul. [...] nigdy nie stanowił zasobu mieszkaniowego gminy Z.. Po odkupieniu go w [...] r. byli właściciele nadal tam mieszkali do [...]r., kiedy to zostali usunięci i umieszczono tam rodziny P. i M. W kolejnym piśmie z daty [...]r. R.M. wniósł o "umorzenie" decyzji na podstawie art. 105 § 2 kpa.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...]r. W pierwszym rzędzie Kolegium uznało, że z treści pism R. M. nie wynika wola wycofania wniosku, zaś procedura administracyjna nie przewiduje "umarzania" decyzji. Stąd też sprawa podlegać winna merytorycznemu powtórnemu rozpoznaniu. Jednakże Kolegium podzieliło stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale lokalu zamiennego w sytuacji przeznaczenia dotychczas zajmowanego lokalu do wyburzenia.
Następnie R. M. wniósł o uzupełnienie i wyjaśnienie treści tejże decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odmówiło uzupełnienia i wyjaśnienia decyzji z dnia [...] r.
W skardze do sądu administracyjnego R. M. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] r. i poprzedzającej decyzji z dnia [...] r. Skarżący zarzucił, że obydwie decyzje zostały wydane w innej sprawie, niż objętej wnioskiem z dnia [...]r. i bez wniosku strony. Postępowanie w tej sprawie kontynuowano zaś wbrew żądaniom strony, a decyzja stała się bezprzedmiotowa, bowiem Prezydent Miasta Z. w dniu [...]. wydał już w tej sprawie decyzję w kwestii wznowienia postępowania. Wreszcie, obie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego. Skarżący ponowił nadto dotychczasowe zarzuty co do naruszenia prawa przez przydzielenie lokalu w budynku, którym Gmina nie miała prawa dysponować, jako że został wykupiony przed budową basenu, której to inwestycji nie zrealizowano, zaś następnie budynek zwrócono byłym właścicielom.
Jego zdaniem, nie wyjaśniono też kręgu uczestników postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej odrzucenie z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia.
Postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt II SA/Gl 84/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę. Skarga kasacyjna od tegoż postanowienia została zaś odrzucona na mocy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1232/07. Jednakże wskutek skargi R.M. o wznowienie postępowania sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt II SA/Gl 1267/08 uchylił postanowienie z dnia [...] r. sygn. akt II SA/Gl 84/07, stwierdzając brak podstaw prawnych do odrzucenia skargi z powodu uchybienia terminowi do jej wniesienia.
Z kolei R. M. w kolejnych pismach z dnia [...]r., [...] r. i [...]r. podtrzymując skargę, zarzucił nierozeznanie sprawy w kwestii umieszczenia, w zamian za pozbawienie własnej nieruchomości, w budynku, którym gmina w tym zakresie nie mogła dysponować. Skarżący podniósł nadto, że decyzja z dnia [...]r. jest nieważna, bowiem wydał ją Kierownik Wydziału Spraw Lokalowych, nie mając do tego legitymacji.
Wreszcie, w piśmie z daty 28 stycznia 2010 r. skarżący zaakcentował, że w myśl art. 50 ust. 5 i art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kwestionowanej decyzji – nieruchomość wywłaszczona nie mogła być użyta na inne cele niż uzasadniające wywłaszczenie, chyba, że nie mogła być zwrócona z braku zgody poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego. Stąd też albo zwrot tej nieruchomości nastąpił z rażącym naruszeniem prawa, albo jej przeznaczenie na najem nastąpiło bezprawnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić.
Działając z urzędu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny stwierdził bowiem, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przesłanką wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 3 kpa, co obligowało do jej uchylenia bez badania wpływu tego naruszenia prawa na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy).
Jak orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. akt
P 57/07 (Dz. U. Nr 229 poz. 1539), art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 kpa, w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji RP. Wyroki Trybunału Konstytucyjnego mają zaś walor wiążący. Skład orzekający w niniejszej sprawie zobligowany był zatem do jego uwzględnienia, mimo faktu, że zapadł on już po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Tymczasem zaskarżona decyzja zapadła z udziałem członka Kolegium ( Z. Z. ), która brała udział w wydaniu decyzji z dnia [...]r., objętej wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Już z tych względów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać przyjdzie, iż z żadnego z pism skarżącego nie wynikała wola cofnięcia wniosku z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Zresztą, nawet w sytuacji, gdyby taki wniosek cofnięto, to brak byłoby podstaw do umorzenia niniejszego postępowania. Sprawa mogła być bowiem wszczęta z urzędu i w interesie społecznym leży zbadanie, czy kwestionowana decyzja o nakazie eksmisji i przydziale lokalu zamiennego, dotknięta jest wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 kpa. Zatem skarżący nie mógł rozporządzać wszczętym na jego żądanie postępowaniem zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 105 § 2 kpa.
Inną kwestią jest stwierdzenie, czy zaistniały inne okoliczności, skutkujące bezprzedmiotowością niniejszego postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Mianowicie, z treści pism skarżącego wynikało, że równolegle toczyła się sprawa o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, objętą wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności. Oba tryby nadzwyczajne oparte są jednak na innych przesłankach i nie są konkurencyjne. Nadto, z akt postępowania administracyjnego wynika, że postępowanie wznowieniowe umorzono na podstawie decyzji SKO w C. z dnia [...] r. nr [...]. Kolejne postępowania zmierzały zaś do wzruszenia tej decyzji w trybie stwierdzenia nieważności ( vide: decyzja SKO z dnia [...]r. nr [...]). Oznacza to, że w dacie wydania obydwu decyzji Kolegium w niniejszym postępowaniu kwestionowana decyzja pozostawała w obrocie prawnym.
Odmienna sytuacja miałaby miejsce wówczas, gdyby w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję z dnia [...] r. Jedynie wówczas postępowanie o stwierdzenie jej nieważności byłoby bezprzedmiotowe wobec wyeliminowania aktu z obrotu prawnego w innym trybie. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.
Rozważenia wymaga też dalsza kwestia, a mianowicie, czy decyzja z dnia [...] r. dotknięta jest wadami kwalifikowanymi, wymienionymi w art. 156
§ 1 kpa. Jak już przesądzono w motywach prawomocnego wyroku tut. sądu w sprawie II SA/Gl 45/05, skarżący był uprawniony do uzyskania lokalu zamiennego,
zaś miarodajny dla oceny decyzji w aspekcie tej zgodności z prawem jest stan z daty jej wydania.
Sedno sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy przydzielony tą decyzją lokal spełniał wymogi lokalu mieszkalnego zamiennego. Jak bowiem zarzucił skarżący, budynek nr [...] przy ul. [...]w Z. ( poprzednio – ul. [...]), nie mógł być przeznaczony na cele mieszkalne, gdyż został wywłaszczony na inne cele ( pod budowę basenu ) i w sytuacji jego niewykorzystania zgodnie z celem wywłaszczenia, podlegał zwrotowi, co było wiadome już w dacie jego przydziału skarżącemu. Ze znajdującego się w aktach postępowania administracyjnego odpisu wyroku NSA z dnia 15 października 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 1558/01, który skarżący dołączył do poprzedniego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wynika że aktem notarialnym z dnia [...] r. nabyto na rzecz Skarbu Państwa od A. K. i W. S. część dawnej nieruchomości przy ul. [...], zabudowanej budynkiem mieszkalnym w celu rozbudowy osiedla "A" w Z. Celu tego jednak nie zrealizowano, a budynku nie wyburzono, przydzielając go rodzinom M. i P. na podstawie dwóch decyzji o przydziale lokali. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzednich właścicieli ( ich spadkobierców) nastąpił na mocy decyzji Starosty Powiatu Z. z dnia [...]r., utrzymanej w mocy przez Wojewodę [...] na podstawie decyzji z dnia [...] r. Skargę R. M.na decyzję ostateczną oddalono na mocy przywołanego wyżej wyroku z dnia[...]r. sygn. akt II SA/Ka 1558/01.
Zdaniem sądu administracyjnego, podzielić należy argumentację skarżącego, że budynek położony w nieruchomości, wywłaszczonej na inne cele ( rozbudowę osiedla "A"), nie stanowił lokalu mieszkalnego zamiennego w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. – Prawo lokalowe ( Dz. U. z 1987 r. Nr 30, poz. 165), obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji o przydziale. Z istoty wywłaszczony na inne cele budynek mieszkalny ( a właściwie nieruchomość ), nie mógł być samodzielnym lokalem mieszkalnym ( art. 5 ust. 2 tej ustawy).
Już z tytułu Rozdziału 1 Rozp. Rady Ministrów z dnia 2 marca 1981 r. w sprawie zasad i trybu przydziału lokali mieszkalnych ( Dz. U. z 1985 r. Nr 40, poz. 196 ze zm.), wynikało że przydział na podstawie decyzji dotyczył lokali mieszkalnych w dyspozycji terenowych organów administracji państwowej. Tymczasem tego wymogu nie spełniał przydzielony skarżącemu lokal zamienny, położony na I i II piętrze budynku nr[...]przy ul. [...]w Z. Lokal ten, jak i cały budynek nie był bowiem w dyspozycji ówczesnego terenowego organu administracji. Nabycie nieruchomości zabudowanej tym budynkiem nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa w 1975 r. w trybie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. nr 10, poz. 64 ze zm.), która utraciła moc w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.).
Obowiązująca w dacie wydania kwestionowanej decyzji – ustawa z 1985 r. ( art. 50 ust. 5 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lipca 1988 r. Dz. U. Nr 24, poz. 170), jednoznacznie przewidywała, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inne cele niż cele uzasadniające wywłaszczenie, chyba że nie mogła być zwrócona w trybie określonym w art. 74 z braku zgody poprzedniego właściciela albo jego następcy prawnego. Taki reżim prawny dotyczył też nieruchomości nabytej w trybie art. 6 ustawy z 1958 r.
Wbrew stanowisku Kolegium, nie ma żadnego prawnego znaczenia fakt, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości nastąpił dopiero na podstawie decyzji, wydanej w [...] r. Już w dacie wydania decyzji o przydziale, nie była bowiem prawnie dopuszczalna zmiana celu wywłaszczenia bez zgody poprzedniego właściciela. Nadto, celem wywłaszczenia mogło być jedynie uspołecznione budownictwo mieszkaniowe bądź skoncentrowane budownictwo jednorodzinne ( art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z 1958 r. – w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 września 1988 r.
Oczywiste jest, że w niniejszej sprawie zgoda na zmianę celu nie została udzielona, bowiem doszło ostatecznie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), która to ustawa również uzależnia dopuszczalność zmiany celu wywłaszczenia od zgody poprzedniego właściciela ( art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy ).
Przyjęcie innego rozumowania, a mianowicie uznanie dopuszczalności zmiany celu wywłaszczenia bez zgody poprzedniego właściciela, podważałoby zasadność ostatecznej i prawomocnej decyzji o zwrocie tejże nieruchomości, niezależnie od daty jej wydania. Podkreślić należy, że zaspokojenie indywidualnych potrzeb mieszkaniowych nie stanowiło ustawowego celu wywłaszczenia.
Stąd też zdaniem sądu administracyjnego, przydzielony na mocy kwestionowanej decyzji lokal nie pozostawał w dyspozycji ówczesnego terenowego organu administracji i nie stanowił zamiennego lokalu mieszkalnego, bowiem nie był przeznaczony do zamieszkiwania w świetle celu uzasadniającego wywłaszczenie w ówczesnym stanie prawnym. Zatem kwestionowana decyzja z dnia [...]
r. zapadła z rażącym naruszeniem art. 6 i art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo lokalowe oraz § 1 ust. 1 pkt 1 rozp. RM – jako przepisów obowiązujących w dacie jej wydania. Taki stan rzeczy stanowi wadę kwalifikowaną decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Odnosząc się do zarzutu skargi, iż decyzja ta nie została wydana przez organ administracji wymieniony w ustawie z dnia 20 lipca 1983 r. o systemie rad narodowych i samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 41, poz. 185), wyjaśnić przyjdzie, iż przepis art. 137 st. 1 pkt 2 tej ustawy, stanowi o szczególnych organach administracji którymi w miastach powyżej 50 tys. mieszkańców byli kierownicy wydziałów urzędów miejskich. Przy niniejszej liczbie mieszkańców, prezydent miasta był uprawniony do upoważnienia pracowników do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych ( art. 137 ust. 4 tej ustawy ).
Stąd też zarzuty, że decyzja nie została wydana przez organ administracji, bowiem podpisał ją Kierownik Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Miejskiego w Z., jest chybiony, skoro przywołana ustawa przewidywała taką możliwość.
Jednakże jak już wyżej podano, decyzja z dnia[...]r. dotknięta jest wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Rozważenia wymaga więc, czy w niniejszej sprawie występuje negatywna przesłanka z § 2 tego przepisu w postaci wywołania nieodwracalnych skutków prawnych. Jak zasadnie zauważyło Kolegium w motywach decyzji z dnia [...] r., najem nawiązany na podstawie decyzji administracyjnych o przydziale, na mocy art. 56 ustawy z dnia 2 lipca 1984 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych ( tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 120 ) został przekształcony w umowę najmu.
Organ administracji nie jest zaś władny ingerować w stosunek cywilnoprawny. Stąd też nie ma przepisu, który mógłby stanowić dla organu administracji podjęcie działań, mających na celu cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych spowodowanych przez kwestionowaną decyzję. Taki stan rzeczy stanowi zaś przeszkodę prawną do stwierdzenia nieważności decyzji, co winno prowadzić do wydania orzeczenia o jej niezgodności z prawem ( art. 156 § 2 Kpa). W takiej zaś sytuacji skarżący będzie uprawniony do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od organu administracji w trybie procesu cywilnego.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku oparto na przepisie art. 152 tej ustawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając w innym składzie, niż orzekającym przy wydaniu decyzji z dnia[...] r., objętej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy winno zatem zgodnie z powyższym poglądem sądu wydać decyzję kasacyjną z art. 138 § 1 pkt 2 kpa – poprzez uchylenie poprzedzającej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z § 2 kpa ( stwierdzenie wydania decyzji z dnia [...] r. z naruszeniem prawa).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło