II SA/Gl 127/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K., A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę na skutek wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] r., nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą E. L. pozwolenia na rozbudowę i przebudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w B. przy ul. [...], na działce o nr geodezyjnym [...] (k.m. [...] obręb L.). Po rozpoznaniu zawartego w skardze oraz w kolejnych pismach procesowych skarżących T. K. i A. M. wniosku o wstrzymanie wykonania powołanego na wstępie rozstrzygnięcia organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 127/08 orzekł o wstrzymaniu jego wykonania. W wyniku wniesionego przez uczestników postępowania E. L. i A. B. zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt II OZ 962/08 uchylił zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji. Rozpoznając powtórnie wniosek skarżących Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył: Instytucja procesowa, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., stwarza prawną możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, będących przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, jeżeli zaistnieją szczególne okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zatem uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. i jest uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z określonych powyżej przesłanek (okoliczności faktycznych o charakterze nadzwyczajnym). Okoliczności te sąd winien ocenić zarówno w stosunku do strony skarżącej, jak i uczestników postępowania, bowiem konsekwencje wstrzymania bądź braku wstrzymania zaskarżonego aktu, mogą dotykać w takim samym stopniu wnioskodawcę, jak pozostałe strony postępowania, a w tym także inwestora. Dodać należy, iż wstrzymanie wykonania aktu lub czynności możliwe jest wyłącznie na wniosek skarżącego. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. ustawodawca co prawda nie nałożył na stronę skarżącą obowiązku wykazania, iż zachodzą przewidziane nim przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu lub czynności, to jednakże uprawdopodobnienie przez stronę skarżącą podstaw złożonego wniosku powinno być rozpatrywane w kategoriach podejmowania działań we własnym procesowym interesie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż warunkiem uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, LEX 261365). Podkreślić należy, że jest to jedynie obowiązek uprawdopodobnienia, nie zaś udowodnienia wystąpienia powołanych przesłanek. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy, czy też innej osoby, wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest w istocie zasadne (vide: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 168). Dokonując oceny złożonego wniosku, Sąd biorąc pod rozwagę zarówno okoliczności wskazane we wniosku, jak i te niepowołane, a badane z urzędu, doszedł do przekonania, że nie została spełniona żadna z ustawowych przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że przesłanką wstrzymania wykonania jest ocena zmiany sytuacji strony skarżącej, jak również osób przez nią wskazanych, na skutek wykonania zaskarżonego aktu. Zastosowanie zaś zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie nie zmieni w sposób istotny rzeczywistości. Wskazać należy, iż znaczna szkoda to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwa przez przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Powyższe wystąpi wówczas, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Jednakże taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Podkreślić należy, że pomimo sformułowanego przez stronę skarżącą zarzutu dalszego, w wyniku wykonania zaskarżonego aktu, uszkodzenia i degradacji ściany budynku mieszkalnego (i tak już zawilgoconej i osłabionej wskutek opierania się obiektu budowlanego, objętego planowaną rozbudową i przebudową) stanowiącego jej własność, co w konsekwencji cyt.: "może spowodować zagrożenie w bezpieczeństwie dla zdrowia i życia ludzi lub poważnej szkody majątkowej w substancji budowlanej" to nie wykazała ona i nie uprawdopodobniła powyższego. W doktrynie i orzecznictwie panuje pogląd, iż uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku co do wnioskodawcy. Przyjmuje się, iż twierdzenia takie powinny zostać poparte na przykład dokumentami źródłowymi (vide: J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188). Nie jest wystarczający bowiem sam wywód strony zwłaszcza, jeśli uczestnicy postępowania ustosunkowując się do wniosku o wstrzymanie wykonania stawiają przeciwne tezy. A mianowicie, iż przedmiotowa inwestycja znacznie poprawi stan techniczny budynku oraz wzmocni jego ochronę przeciwpożarową. Zwrócić należy uwagę, iż powołane twierdzenia poparte zostały kserokopią pisma z [...] r., kierowanego przez organ pierwszej instancji do skarżącej, z którego wynika, iż projektowane rozwiązanie nie powoduje pogorszenia stabilizacji budynku stanowiącego jej współwłasność, zaś zarzuty odnośnie oceny technicznej stanu istniejącego obiektu budowlanego i projektowanej inwestycji są całkowicie bezzasadne. Również pismo z dnia [...] r., przesłane na wezwanie Sądu, potwierdza dobry stan techniczny fundamentów i ścian budynku inwestora, które pozbawione są widocznych pęknięć i zarysowań, jak również śladów świadczących o degradacji biologicznej czy mechanicznej użytego materiału. Z przedmiotowego pisma nadto wynika, że zabezpieczenie przeciwpożarowe stanowi obustronny tynk cementowo-wapienny, zaś w skutek planowanej rozbudowy będzie nim dodatkowo nowa więźb dachowa pokryta blachodachówką. W świetle powyższego nie mógł się zatem ostać zarzut, iż wykonanie zaskarżonej decyzji zrodzi niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Również podnoszony argument, iż w przyszłości może dojść do powstania po stronie wnioskodawców i ich najbliższych szkody, na skutek zawalenia się planowanej inwestycji lub w wyniku jej zrealizowania przeciążenia budynku mieszkalnego skarżących, nie zasługuje na uwzględnienie. Spowodowanie bowiem przez sporną inwestycję znacznej szkody nie jest oczywiste. Także Sąd nie mógł podzielić wątpliwości strony skarżącej co do stanu technicznego budynku, wykonanego w całości z drewna, w związku z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego. Słusznym wydaje się być twierdzenie uczestników, iż ryzyko potencjonalnego wystąpienia pożaru w ich budynku, jest takie samo jak każdego innego budynku mieszkalnego. Fakt że drewno jest materiałem podatnym na ogień, nie oznacza jeszcze, oczywiście przy wyeliminowaniu źródeł zagrożenia przeciwpożarowego, spowodowania pożaru, a w konsekwencji powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może jedynie wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie chodzi bowiem o zjawisko losowe, na które człowiek nie ma wpływu, a o zagrożenie realne. Również formułowane twierdzenia, iż "zbudowana [...] lat temu ze starych bali pochodzących z [...]-letniego budynku i bez fundamentów przybudówka stanowi samowolę budowlaną", podobnie jak podkreślenie, iż parter budynku inwestorki stanowi samowolę budowlaną, nie mogły być brane pod uwagę w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczą oddzielnego postępowania w sprawie legalności budowy. Ocena dotycząca wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wobec prowadzonego postępowania w prawie samowoli budowlanej należy zatem do właściwego organu nadzoru budowlanego. Zwrócić należy także uwagę, iż w wyniku wyroku uchylającego decyzję o pozwoleniu na budowę, nawet w przypadku gdy ta jest poważnie zaawansowana lub ukończona, jak również mając na względzie prowadzone postępowanie legalizacyjne budynku mieszkalnego, którego dotyczy zaskarżona decyzja, organ nadzoru budowlanego może zostać zobowiązany do podjęcia postępowania w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Wówczas w toku takiego postępowania wskazany organ uprawniony będzie do wydawania szeregu nakazów mających na celu doprowadzenie zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodności z prawem. Zważyć wypada, iż podważenie wiarygodności sporządzonej oceny technicznej budynku mieszkalnego nie stanowi przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Podobnie zasadności wniosku nie można upatrywać w ewentualnej wadliwości zaskarżonego aktu. Nie jest to bowiem ustawowa przesłanka w oparciu o którą sąd może wstrzymać jego wykonanie. Nadto o naruszeniu prawa i skutkach prawnych tego naruszenia, o ile istnieją, sąd rozstrzyga w orzeczeniu kończącym postępowanie sądowe. W świetle powyższego, wnoszący o wstrzymanie wykonania powinni byli wykazać w jaki sposób planowana rozbudowa i przebudowa budynku mieszkalnego spowoduje okoliczności uzasadniające, według treści powołanego art. 61 § 3 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro twierdzenia zawarte we wniosku nie są wiarygodne, to wniosek taki nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie przywołanego wyżej art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji.