II SA/Gl 1273/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia uprawnień do kierowania pojazdami w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2009 r. pozostawiono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wobec niezłożenia go na druku urzędowego formularza. Od powyższego zarządzenia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. Na podstawie zarządzenia z dnia 22 maja 2009 r. przesłano ponownie skarżącemu urzędowy druk PPF celem jego wypełnienia i nadesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania. Z nadesłanego formularza druku PPF wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, osiąga stały dochód w wysokości [...] zł netto miesięcznie z tytułu świadczenia rentowego. Żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, ma zobowiązania wobec instytucji finansowych na kwotę [...] tys. zł. Skarżący oświadczył, iż nie jest mu znany dochód jaki osiąga jego żona z prowadzonej działalności. W skład majątku skarżącego wchodzi budynek mieszkalny o powierzchni [...] m2 oraz działka rekreacyjna, nadto posiada oszczędności w wysokości [...] euro. Na podstawie zarządzenia z dnia 23 czerwca 2009 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie siedmiu dni wniosku o przyznanie prawa pomocy pod rygorem skutków dowodowych poprzez nadesłanie m.in. dokumentów obrazujących miesięczne koszty utrzymania budynku mieszkalnego, przedłożenie odpisu zaświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego przez małżonkę w [...]r., a także dokumentów obrazujących aktualną kondycję finansową prowadzonego przez małżonkę przedsiębiorstwa, jak również przedłożenie jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt istnienia zobowiązania finansowego. W piśmie z dnia [...]r. skarżący oświadczył, iż żona nie informuje go o swoich dochodach i rozliczeniach z Urzędem Skarbowym. Wskazał ponadto, iż dla dobra pożycia nie chce angażować żony w swoje problemy z "nadgorliwymi urzędnikami", gdyż nie chce znowu narazić jej na zarzut ujawnienia tajemnicy handlowej. Do pisma tego dołączył fakturę VAT wystawioną w dniu [...]r. przez "A" w R. opiewająca na kwotę [...] zł, fakturę VAT wystawioną przez "B" Sp. z o.o. w R. na kwotę [...] zł oraz polecenie przelewu wystawione przez "C" Sp. z o.o. w G. na kwotę [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, iż zasadą wynikającą z art. 199 ustawy p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Odnosząc przywołaną wyżej regulację do realiów rozpatrywanej sprawy w ocenie Sądu brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Sądu złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Tymczasem wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. To strona winna wykazać, iż znajduje się w takim położeniu, iż nie jest w stanie wyłożyć niezbędnych kosztów postępowania i że w tej mierze uzasadniona jest pomoc Państwa (zob. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 651/09). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku (urzędowym formularzu) okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu treść oświadczeń złożonych przez skarżącego oraz kserokopie przedstawionych przez niego rachunków za gaz, wodę i prąd nie są wystarczające do rozpoznania jego wniosku i nie przekonują o jego zasadności. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie uiszczenie przez niego wpisu od skargi, bądź poniesienie przez niego innych kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można zaś zdaniem Sądu jednoznacznie stwierdzić, iż jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Nie umożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej, stanowiącej przesłankę przyznania takiej pomocy. Podobne stanowisko co do przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy zajął tutejszy Sąd w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 819/08 (zażalenie oddalone postanowieniem NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 674/09). Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, iż skarżący nie spełnia określonych w art. 245 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania mu prawa pomocy, nie uzasadnił bowiem dostatecznie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1 i art. 254 § 1 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.