II SA/Gl 1286/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-12-11
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Włodzimierz Kubik, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny jest uprawniony do rozróżniania dróg publicznych od dróg wewnętrznych (prywatnych) przy wprowadzaniu zmian w ewidencji gruntów i budynków?Ratio decidendi
Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do rozróżniania dróg publicznych od dróg wewnętrznych (prywatnych) w ewidencji gruntów i budynków, ponieważ przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków nie przewidują takiej możliwości. Wpis "drogi publiczne" jako podmiotu władającego działką został usunięty z operatu ewidencyjnego z uwagi na brak podstaw prawnych do jego utrzymania, zwłaszcza gdy znani są właściciele nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. Z. i P. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. o wykreśleniu z ewidencji gruntów wpisu "drogi publiczne" jako użytkownika działki nr 1 oraz odmowie wpisania w jej miejsce "drogi prywatnej wewnętrznej gruntowej o gruncie rodzimym". Skarżący kwestionowali ustalenia faktyczne organów i zarzucali naruszenie przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa geodezyjnego i kartograficznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.),, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant referent Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. r., znak: [...], Prezydent Miasta Z. wprowadził zmianę w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta Z. polegającą na wykreśleniu wpisu użytkownika – "drogi publiczne" dla działki nr "1" o pow. [...] ha położonej w Z. przy ul. [...], km. [...], obręb [...], zapisanej w rejestrze gruntów pod pozycją [...]. Dla nieruchomości tej urządzona została prowadzona przez Sąd Rejonowy w Z. księga wieczysta nr [...]a stanowiła ona własność w ½ części P. Z. oraz w ½ części B. Z. Jednocześnie decyzją tą organ odmówił umieszczenia w prowadzonym przez siebie rejestrze gruntów w pozycji dotyczącej władającego przedmiotową działką wpisu – "droga prywatna wewnętrzna gruntowa o gruncie rodzimym". W podstawie prawnej decyzji Prezydent podał przepisy art. 104 k.p.a., art. 7d, art. 20 ust. 1 i ust. 2 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) oraz § 12, § 44, § 45, § 46 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U Nr 38, poz. 454) i wreszcie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2001 r., Nr 1422, poz. 1591 ze zm.). W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte z urzędu w związku z wnioskiem P. Z. i B. Z., którzy w pismach z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. domagali się zmiany wpisów w ewidencji gruntów polegającej na zastąpieniu wpisu "użytkowanie - DROGI PUBLICZNE" na wpis " droga prywatna wewnętrzna gruntowa o gruncie rodzimym". Organ stwierdził dalej, że kwestionowany przez właścicieli wpis dotyczy wydzielonej w [...] r. działki stanowiącej użytek gruntowy oznaczony jako droga. Z rejestru zmian gruntowych wynika, że w [...] r. działka ta została wpisana do książkowego rejestru gruntów pod pozycją [...], a jako osobę władającą tą działką wpisano DROGI PUBLICZNE. Wpis ten – wedle twierdzeń organu – został oparty nas przepisach art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. nr 6, poz. 32) oraz § 17, § 23 i § 24 zarządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów ( Mon. Pol. Nr 11, poz. 98). Prezydent Zabrza stwierdził następnie, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami § 10 ust. 1 i ust. 2 oraz § 12 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właściciela nieruchomości, a w przypadku braku danych dotyczących właścicieli wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają, przy czym o wykazaniu tych podmiotów w ewidencji orzeka starosta w drodze decyzji. Wobec tego, że wpisane do ewidencji gruntów dane dotyczące właścicieli działki nr "1" są zgodne ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej brak było tym samym uzasadnienia do ujawnienia podmiotu władającego tą działką. Organ stwierdził też, że przepisy prawa nie przewidują zamieszczania w tej sytuacji dodatkowych wpisów "dla podmiotów drogi publiczne bądź drogi wewnętrzne". Powołał się także na przepis § 44 pkt 2 cytowanego rozporządzenia nakazujący mu utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dokumentami i materiałami źródłowymi.
Odnosząc się do żądania właścicieli dotyczącego umieszczenia w ewidencji żądanego przez nich wpisu w miejsce wpisu usuniętego Prezydent Miasta Z. wskazał, że nie mógł uwzględnić tego wniosku. W tej mierze powołał się on na brzmienie art. 22 ust. 3 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy § 46 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia. Dodał także, że wpisy w ewidencji gruntów mają charakter jedynie techniczno-deklaratoryjny, a organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii dotyczących uprawnień przysługujących wnioskodawcom do gruntu lub budynku. Stwierdził wreszcie, że na podstawie wpisów do ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością.
W konsekwencji w ocenie organu I instancji w przedmiotowej sprawie należało z operatu usunąć wpis "użytkowanie – Drogi Publiczne", nie można było natomiast w jego miejsce wprowadzić wpisu jakiego domagali się właściciele działki, bowiem tego rodzaju informacje nie są objęte katalogiem danych umieszczanych w ewidencji gruntów i budynków, a ponadto organ ewidencyjny nie jest uprawniony do ustalania rodzaju i kategorii dróg.
W odwołaniu wniesionym do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. (dalej [...]WINGiK) przez P. Z. oraz B. Z. zakwestionowano ustalenia faktyczne na jakich oparta została decyzja organu I instancji. Wskazali oni, że działka nr "1" powstała nie w [...] roku, jak podał organ, ale istniała już przed II wojną światową. Wnoszący odwołalnie zarzucili także oparcie się przez Prezydenta Miasta Z. na błędnie sporządzonym w [...] r. książkowym wykazie gruntów, w którym pod pozycją [...] wpisano działkę nr "1", a jako osobę władającą tą działką wpisano drogi publiczne. Zauważyli także, że w wykazie tym błędnie oznaczono również właściciela tej działki wpisując J. C. mieszkającą przy ul. [...]. W piśmie z dnia [...]r. (wpłynęło do organu II instancji już po wydania przez ten organ decyzji) B. Z. wskazał, że w [...] roku kiedy powstał książkowy wykaz gruntów właścicielem działki nr "1" była A. M.
Decyzją z dnia [...]r. [...]WINGiK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Z. W uzasadnieniu organ nie odniósł się do kwestii daty powstania działki nr "1" ograniczając się do stwierdzenia, że z dokumentacji archiwalnej znajdującej się w ewidencji gruntów wynika, że działka ta istniała już w [...] r. Ustalając przedmiot postępowania organ II instancji stwierdził, że "zakwestionowane przez wnioskodawców dane ewidencyjne dotyczą pierwotnych ustaleń dokonanych w [...] r., przy zakładaniu ewidencji gruntów i budynków na podstawie dekretu z dnia [...]r. (...) , które odzwierciedlały faktyczny stan użytkowania gruntów stwierdzony wówczas bezpośrednim pomiarem w terenie, wg wskazań zainteresowanych właścicieli lub władających gruntami". Podkreślił, że ewidencję gruntów zakładano według stanu władania, a nie stanu prawnego nieruchomości. Zasady te odnosiły się także do istniejących wówczas dróg, które ujawniano w odrębnych jednostkach rejestrowych jako władanie właściwego zarządu dróg publicznych lub lokalnych. Organ stwierdził następnie, że właściciele gruntów mogli weryfikować w dowolnym czasie ustalone w opisany sposób dane ewidencyjne poprzez dostarczenie organowi sporządzonych na własny koszt stosownych opracowań geodezyjnych lub kartograficznych "utożsamiających grunty opisane w posiadanych tytułach własności z danymi z ewidencji gruntów i budynków". W [...] r. w prowadzonej ewidencji ujawniono w trybie czynności materialno-technicznej P. I B. Z. jako współwłaścicieli działek nr "2" i "1", w rubryce użytkowanie pozostawiono jednak wpis drogi publiczne. Odnosząc się do aktualnie obowiązujących przepisów prawa regulujących prowadzenie ewidencji gruntów i budynków organ wskazał, że rejestr gruntów i budynków zawiera zamknięty katalog obiektów bazy danych ewidencyjnych i ich atrybutów wpisywanych do tej bazy. Następnie powołując się na treść załącznika nr 4 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków organ wskazał, że jako wartość dopuszczalną atrybutu "rodzaj władania" dopuszczono formę "użytkowanie" obiektem wskazywanym jest jednak wyłącznie podmiot ewidencyjny lub inny władający, tj. osoba fizyczna, instytucja, małżeństwo, lub inny podmiot grupowy. Podmioty te zostały szczegółowo opisane w punktach 9-12 załącznika nr 4. Oznacza to, że w obowiązującej ewidencji w atrybucie użytkowanie nie może figurować wpis "drogi publiczne" podobnie jak nie może w niej figurować wpis "droga prywatna wewnętrzna gruntowa o gruncie rodzimym", bowiem organ ewidencyjny nie może w sposób dowolny rozszerzać bądź zmieniać dopuszczalnego zakresu wpisów w bazie danych ewidencyjnych.
Odnosząc się do oceny czy działka nr "1" stanowi część drogi publicznej czy też jest drogą wewnętrzną prywatną organ wskazał, że kwestia ta zostanie rozstrzygnięta w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 73 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) przez Wojewodę [...] z wniosku Prezydenta Miasta Z.
Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących rzetelności przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji [...]WINGiK stwierdził, że wydana decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa i wydana została bez naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Analizując stwierdzenia zawarte w tej decyzji, które dotyczyły danych pierwotnych ewidencji gruntów i budynków oraz danych z okresu przed powstaniem tej ewidencji organ II instancji stwierdził, że " mają one charakter jedynie informacyjny i zostały oparte na posiadanych przez ten organ dokumentach geodezyjnych i kartograficznych". Dane te nie miały także bezpośredniego wpływu na orzeczenia organów obu instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. Z. oraz P. Z. zarzucili oparcie decyzji [...]WINGiK na błędnych ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść tego orzeczenia, które doprowadziły do wydania niekorzystnej dla nich decyzji. W ocenie skarżących decyzja organu II instancji zapadła także z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 7, art. 9, art. 10, art. 14 § 2 art. 73 § 1 oraz art. 126 k.p.a. Ponadto w przekonaniu skarżących decyzję tę wydano z naruszeniem art. 20 § 1 i § 2 oraz art. 24 § 1 - § 5 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, art. 2, art. 4 i art. 5 dekretu z 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków, a także przepisów § 10 ust. 1 i 2, § 12. § 44 pkt 2 i 6 oraz § 46 ust. 1 ( błędnie oznaczonych jako artykuły) rozporządzenia z 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W oparciu o te zarzuty skarżący domagali się zmiany zaskarżonej decyzji "poprzez dokonanie wpisu w opisie do operatu ewidencyjnego oraz w samym operacie ewidencyjnym w rubryce " oraz zasądzenia kosztów postępowania. Ponadto skarżący domagali się przesłuchania ich na okoliczność ustalenia stanu faktycznego oraz wykazania interesu prawnego, jaki mają oni w dokonaniu wnioskowanej zmiany w ewidencji gruntów. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżący stwierdzili, że w trakcie postępowania orzekające w sprawie organy dopuściły się szeregu zaniedbań oraz naruszeń, co doprowadziło w efekcie do wydania wadliwych decyzji. W szczególności w toku postępowania nie zanalizowano w sposób właściwy oraz nie zweryfikowano zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżących organy pozbawiły ich także możliwości zapoznania się z "operatami ewidencyjnymi przedmiotowej działki". Organy na podstawie nierzetelnych materiałów sporządziły także wypisy z rejestrów gruntów dla działki nr "1" na dzień [...] r oraz na dzień [...]r., które wykorzystane zostały jako dowód w sprawie uregulowania stanu prawnego drogi gminnej ( ul. [...]).
Skarżący zarzucili także pozbawienie ich możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu, w tym możliwości wypowiedzenie się co wszystkich przeprowadzonych dowodów. W szczególności uniemożliwiono im przedstawienie swojego stanowiska w postępowaniu przed organem II instancji, bowiem organ ten wydał swoją decyzję w dniu [...]r. mimo wcześniejszej zapowiedzi, że zostanie ona wydana w dniu [...]r.
W odpowiedzi na skargę [...]WINGiK wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do treści wniesionej skargi organ uznał za nieuzasadnione podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przeprowadzonym postepowaniu wnikliwie zbadana została bowiem dokumentacja geodezyjna i kartograficzna. Przeanalizowano także obowiązujące aktualnie przepisy oraz umożliwiono stronom zapoznanie się z materiałem dowodowym. Ostatnie stwierdzenie potwierdza protokół z dnia [...]r. spisany na okoliczność zaznajomienia strony z materiałem dowodowym sprawy. Z protokołu tego nie wynikało, że skarżący mają zamiar złożyć w formie pisemnej dodatkowe uwagi i zastrzeżenia do tego materiału. Organ wyjaśnił także, że zarówno pismo z dnia [...]r., jak i dołączone do niego kopie dokumentów, które wpłynęły do organu już po wydaniu decyzji nie miałyby wpływu na sposób rozstrzygnięcia wniesionego odwołania.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. zatytułowanym "Oświadczenie", które złożono na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 r. w formie załącznika do protokołu, skarżący B. Z. podtrzymał swoje stanowisko dotyczące odmowy zapewnienia mu wglądu do dokumentów i materiałów źródłowych mających ścisły związek ze sprawą. W pozostałej części tego pisma skarżący odniósł się do kwestii mających związek z toczącym się postępowaniem w sprawie stwierdzenia przejścia na rzecz gminy Z. prawa własności działki nr "1" oraz jej zajęcia pod drogę publiczną. Wskazał m.in., że w dniu [...]r. we władaniu gminy pozostawał tylko niewielki fragment tej działki samowolnie zajęty pod chodnik. Do pisma tego dołączona została kopia mapy ewidencyjnej, na której kolorem czerwonym oznaczono działkę nr "1" i zilustrowano jej położenie względem pasa drogowego ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie mogła odnieść skutku bowiem zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego nie narusza prawa, a tylko w takim przypadku sąd administracyjny mógł ją usunąć z obrotu prawnego.
Skarżącym działającym w sprawie bez fachowego pełnomocnika przyjdzie na wstępie wyjaśnić, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2). W ramach swojej kognicji sąd bada zatem czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego.
Dodać należy, że uwzględniając skargę na decyzję, Sąd uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy sąd stwierdza także nieważność całości lub części decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach bądź zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą ku temu przyczyny określone w k.p.a. lub innych przepisach.
Uprawnienia sądu administracyjnego mają zatem przede wszystkim charakter kasacyjny, co oznacza, że sąd ten nie ma uprawnień do zastępowania organów administracyjnych w załatwianiu spraw w szczególności poprzez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia. Tym samym żądanie skarżących domagających się w skardze rozstrzygnięcia przez sąd sprawy administracyjnej poprzez dokonanie zmiany wpisu w opisie operacie ewidencyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta Z. nie mogło zostać uwzględnione.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W związku z tym wskazać przyjdzie, że poza granicami rozpatrywanej sprawy mieściła się ocena materiałów dowodowych, w oparciu o które gmina Zabrze wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie przejścia na jej własność działki nr "1", a także twierdzeń zawartych w tym wniosku oraz w dołączonym do niego oświadczeniu dotyczącym zajęcia przedmiotowej działki pod drogę gminną. Stronę pouczyć natomiast przyjdzie, że wniosek ten winien zostać rozstrzygnięty w drodze decyzji administracyjnej, od której stronom, a zatem także skarżącym, przysługiwać będzie prawo wniesienia wpierw odwołania, a na zapadłą w tej sprawie decyzję organu II instancji będą mogli wnieść skargę do WSA w Warszawie. Poza granicami kontrolowanej sprawy znalazła się wreszcie kwestia zatwierdzenia czy też odmowy zatwierdzenia podziału działki nr "1", na co wskazywali skarżący w postępowaniu przed organem II instancji (por. protokół zapoznania stron z aktami sprawy z dnia [...]r. – s. 20 akt administracyjnych [...]WINGiK), a także w toku rozprawy.
Przechodząc po tych koniecznych uwagach do analizy prawnej zaskarżonej decyzji stwierdzić należy na wstępie, że z art. 7 ust. 1 pkt 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego wynika, że jednym z zadań służby geodezyjnej i kartograficznej, w skład której wchodzą także starostowie oraz prezydenci miast na prawach powiatu, jest administrowanie państwowym zasobem geodezyjnym i kartograficznym i jego aktualizacja. Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzaju użytków, ich klas gleboznawczych i oznaczenia założonych ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów. Użytki gruntowe znajdujące się na gruntach zabudowanych i zurbanizowanych, które stanowią tereny komunikacyjne: drogi winny być, zgodnie z danymi zwartymi w tabeli zamieszczonej w pkt 22 załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 38, poz. 454) oznaczane symbolem "dr". Z powołanej regulacji dotyczącej wpisywanych w operacie ewidencyjnym atrybutów odnoszących się do oznaczania użytków gruntowych nie wynika aby określając rodzaj użytku gruntowego organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków organ był uprawniony do rozróżniania dróg publicznych od dróg wewnętrznych (prywatnych), na co zasadnie zwrócił uwagę [...]WINGiK w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Z powołanych powodów należy uznać, że na wpisanie do operatu geodezyjnego informacji, że działka nr "1" stanowi "wewnętrzną prywatną drogę gruntową na gruncie rodzimym" nie pozwalały przepisy zamieszczone w rozdziale 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, jak i wskazane wyżej unormowanie zamieszczone w załączniku do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Prawidłowo zatem orzekające w sprawie organy odmówiły zamieszczenia w operacie ewidencyjnym informacji wskazanych przez skarżących.
Zasadnie orzekające w sprawie organy uznały jednocześnie za konieczne usunięcie z operatu ewidencyjnego zapisu odnoszącego się do działki nr "1", a dotyczącego podmiotu, w którego władaniu ( użytkowaniu) znajdować się miała ta działka określonego mianem "DROGI PUBLICZNE". Podzielić w tej mierze należy zarówno stanowisko skarżących jak i organów o braku podstaw prawnych do pozostawienia tego zapisu w operacie ewidencyjnym, a to chociażby z uwagi na ciążący na Prezydencie Miasta Z. obowiązek utrzymywania tego operatu w stanie aktualności, tj. w zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi ( por. § 44 pkt 2, § 45 ust. 1 oraz § 46 ust. 1 rozporządzenia z 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków).
Stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy w części podmiotowej ewidencji gruntów i budynków wykazuje się bowiem właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych – inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty lub budynki lub ich części. Zapis dotyczący umieszczania w operacie ewidencyjnym danych dotyczących właścicieli nieruchomości został powtórzony w § 10 ust. 1 pkt 2, stosownie zaś do ust. 2 tego paragrafu dopiero w przypadku braku danych, o których jest mowa w ust. 1 pkt 2, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, w sytuacji gdy znane są podmioty, którym przysługuje prawo własności nieruchomości, brak jest zatem podstaw prawnych do zamieszczania, bądź utrzymywania w operacie ewidencyjnym danych podmiotów władających nieruchomością na podstawie innych tytułów prawnych. W świetle § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji natomiast na podstawie:
1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
2) prawomocnych orzeczeń sądowych,
3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub
przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów
dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,
4) ostatecznych decyzji administracyjnych,
5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,
6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Z przedłożonych przez skarżących odpisów ksiąg wieczystych założonych dla ich nieruchomości nie wynikało aby przedmiotową działką od czasu założenia dla niej księgi wieczystej [...] władały inne podmioty niż jej właściciele ujawnieni w tej księdze, a to: A. M., K. M. czy od [...]r. P. Z. i B. Z.
Z punktu widzenia kontrolowanego rozstrzygnięcia pozbawiona znaczenia prawnego była natomiast kwestia czy istniała podstawa prawna do zamieszczenia w operacie ewidencyjnym kwestionowanego przez skarżących zapisu dotyczącego użytkowania działki nr "1" przez "drogi publiczne". Zaskarżona decyzją przedmiotowy zapis został bowiem usunięty z operatu ewidencyjnego. Z tych też powodów za nie mające wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. . 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uznać należy zarzuty skargi dotyczące pozbawienia skarżących możliwości "zapoznania się z operatami ewidencyjnymi" czy pozbawienie ich czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym przez uniemożliwienie złożenia dodatkowych dowodów w związku z wydaniem decyzji na kilka dni przed wskazanym wcześniej terminem.
Na marginesie przyjdzie jednak przychylić się do stanowiska [...]WINGiK, że ewidencja gruntów była zakładana w latach 60 –ych ub. wieku nie według stanu prawnego lecz według stanu władania. W trakcie zakładania tej ewidencji nie były także ustalane granice prawne poszczególnych działek. Zakwestionować trzeba jednocześnie pogląd organu I instancji, który podstaw umieszczenia w operacie ewidencyjnym zapisu o tym, że przedmiotowa działka znajdowała się "w użytkowaniu dróg publicznych" upatrywał w przepisie art. art. 2 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków ( Dz. U. Nr 6, poz. 32). Pogląd ten jest z pewnością chybiony, bowiem powołany przepis nie odnosił się do gruntów lecz do budynków. Wydaje się natomiast, uwzględniając okoliczności w jakich tworzony był w pierwszej fazie operat ewidencji gruntów i budynków, że podstawy do zamieszczenia takiego wpisu można upatrywać w przepisie art. 2 ust. 2 tego dekretu, który dopuszczał w części podmiotowej operatu wpisanie obok osoby właściciela także innych osób, w których władaniu znajdowała się całość lub część gruntu. Pamiętać bowiem trzeba, że w okresie tym nierzadkie były sytuacje władania przez podmioty publiczne nieruchomościami, do których nie przysługiwało im prawo własności ( przykładowo można tu wskazać sytuacje powstałe na gruncie stosowania przepisu art. 6 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych < j.t. Dz. U. z 1952 r. , Nr 4, poz. 31> czy sytuacje mające miejsce na gruncie stosowania przepisów dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 r. ). Za kompletnie niezrozumiałe uznać należało natomiast powołanie się przez Prezydenta Miasta Z. w kwestii zapisu dotyczącego użytkowania przedmiotowej działki przez drogi publiczne na przepisy zarządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów ( Mon. Pol . nr 11, poz. 98), bowiem zarządzenie to weszło w życie dopiero kilka lat po powstaniu książkowego rejestru gruntów, w którym jak podał organ pod pozycja [...] wpisano w [...] roku przedmiotowa działkę. Podkreślenia w końcu wymaga, że przeprowadzona analiza okoliczności, w jakich doszło do zamieszczenia w operacie ewidencji gruntów kwestionowanego zapisu dotyczącego użytkowania działki "1" przez "drogi publiczne" nie przesądza czy działanie takie miało oparcie w istniejącym stanie faktycznym i prawnym.
W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło