II SA/Gl 1315/25

WyrokWSA w Gliwicach2026-02-09

Skład orzekający: Grzegorz Dobrowolski, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr [...]?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie zinterpretowało wyrok tut. Sądu i przedwcześnie uchyliło decyzję organu I instancji w pkt 2. SKO błędnie uznało, że Wójt Gminy M. nie jest organem właściwym do rozpatrzenia sprawy naruszenia stosunków wodnych, ignorując jednocześnie stanowisko biegłej i możliwość zastosowania art. 234 ust. 4 Prawa wodnego. Brak dostatecznych ustaleń faktycznych i nierozpatrzenie sprawy należycie stanowi naruszenie przepisów k.p.a., co uzasadnia uchylenie decyzji SKO w tej części.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji nakazującą W. G. wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (muldy) oraz uchyliła decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazu przywrócenia stanu poprzedniego dla Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP). Skarżący M. J. i W. G. domagali się przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom z powodu zmian stosunków wodnych spowodowanych przez sąsiadów. Po wieloletnim postępowaniu administracyjnym, w tym uchyleniach decyzji i ponownych rozpatrywaniu sprawy, SKO uchyliło decyzję organu I instancji w części dotyczącej PGW WP, uznając Wójta Gminy za niewłaściwy organ. WSA w Gliwicach oddalił skargę W. G. w części dotyczącej pkt 1 decyzji SKO, ale uchylił decyzję SKO w pkt 2, uznając ją za przedwczesną i błędnie zinterpretowaną.
Rozstrzygnięcie
1) oddala skargę w zakresie pkt 1 zaskarżonej decyzji, 2) uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz M. J. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Starszy referent Renata Pacewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. sprawy ze skarg W. G. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr SKO.OS/41.9/643/2025/11569/AK w przedmiocie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1) oddala skargę w zakresie pkt 1 zaskarżonej decyzji, 2) uchyla zaskarżoną decyzję w pkt 2, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz M. J. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, SKO) decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr SKO.OS/41.9/643/2025/11569/AK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania W. G.i Skarbu Państwa- Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP) od decyzji Wójta Gminy M. (organ I instancji) z dnia 27 czerwca 2025 r. 1) utrzymało zaskarżoną decyzję Wójta Gminy M. w zakresie pkt 1 sentencji tej decyzji, którą nakazano W. G. właścicielowi gruntu oznaczonego numerem działki [...], obręb [...], wykonanie w terminie do 31 grudnia 2025 r. urządzeń zapobiegających szkodom, polegających na wykonaniu na działce nr [...] obręb [...] tzw, muldy tj. płytkiego rowu o głębokości 20 i szer. 30 cm wzdłuż granic działki [...] i [...]. Muldę należy wykonać od wysokości obiektów gospodarczych na działce [...], aż do granicy z działką [...], w całości: 2) uchyliło zaskarżoną decyzję Wójta Gminy M. w zakresie pkt 2 sentencji tej decyzji, którą nakazano Skarbowi Państwa - Państwowemu Gospodarstwu Wodnemu Wody Polskie, właścicielowi gruntu oznaczonego numerem działki nr [...] obręb [...], w terminie do 31 grudnia 2025 r., przywrócenie stanu poprzedniego na części działki nr [...], poprzez usunięcie nasypu wraz z zabudowaną rurą betonową, na całej szerokości działek nr [...] i [...], do rzędnych sprzed zabudowania rury i ułożenia nasypu. Wyrównane koryto należy pozostawić do naturalnej sukcesji roślinnej i w tym zakresie umorzyło postępowanie organu I instancji w całości jako bezprzedmiotowe. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Współwłaściciele działek oznaczonych numerami ewidencyjnym [...] i [...] położonymi w [...]– M. J. i R. J. - w dniu 24 marca 2021 r. złożyli w Urzędzie Gminy w M. wniosek o rozpatrzenie sprawy zmiany stanu wody na gruncie nr [...],[...] i [...], które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie o nr [...] i [...], poprzez przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Wnioskodawcy wskazali, że zmianę stosunków wodnych na gruncie spowodowali właściciele nieruchomości sąsiednich, poprzez zasypanie cieku wodnego i wykonanie nasypów tj. podniesienie terenu działek. Podniesienie terenu zostało dokonane na całej szerokości działek nr [...] (ciek wodny), [...] i [...] położonych w [...], co spowodowało zmiany stanu wody na gruncie przez co szkodliwie wpływają na grunty oznaczone działkami nr [...] i [...] obręb [...], na okoliczność czego przedłożono dokumentację zdjęciową. Organ I instancji ustalił strony postępowania w sprawie, przy czym wyjaśnił, że działka oznaczona numerem [...] stanowi własność Skarbu Państwa, w imieniu którego działa PGW WP. Stwierdził, że z ewidencji gruntów wynika, że działka oznaczona numerem [...] stanowi własność Skarbu Państwa, w trwałym zarządzie Wojewódzkiego Zarządu Inwestycji Rolniczych w K. Dla przedmiotowej działki brak wpisu w zakresie numeru Księgi Wieczystej. Podmiot widniejący w ewidencji gruntów jako zarządca przedmiotowej działki już nie istnieje. Organ I instancji przeanalizował pisma PGW WP RZGW w G. z dnia 19 sierpnia 2022 r. oraz informację PGW WP Zarząd Zlewni w K. będącego odpowiedzią na pismo organu I instancji z dnia 8 lipca 2022 r., z którego wynika, że na terenie działki nr [...] obręb [...], gmina M., pow. [...] znajduje się koryto cieku Dopływ z[...] mających atrybut w MPHP 10: ciek naturalny. Wskazano także, że wskazany ciek posiada własną zlewnię oraz atrybuty klasyfikacji zgodne z art. 16 pkt. 5 p.w. Dalej organ I instancji wskazał na brzmienie art. 212 ust. 1 pkt 1 p.w. oraz pismo Starosty [...] Biuro Gospodarki Nieruchomościami z dnia 11 stycznia 2022 r. informujące, że przedmiotową nieruchomością gospodarują Wody Polskie. Następnie po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie organ I instancji decyzją z dnia 27 czerwca 2025 r. nr [...] orzekł, co następuje - w punkcie 1 - nakazał W. G. właścicielowi gruntu oznaczonego numerem działki[...] obręb[...], wykonanie w terminie do 31 grudnia 2025 r. urządzeń zapobiegających szkodom polegających na wykonaniu na działce nr [...] obręb [...] tzw. muldy tj. płytkiego rowu o głębokości 20 cm i szerokości 30 cm wzdłuż granic działki [...] i [...]. Muldę należy wykonać od wysokości obiektów gospodarczych na działce[...], aż do granicy z działką [...]; w punkcie 2 - nakazał Skarbowi Państwa – PGW WP, właścicielowi gruntu oznaczonego numerem działki nr [...] obręb [...] , w terminie do 31 grudnia 2025 r.. przywrócenie stanu poprzedniego na części działki nr [...], poprzez usunięcie nasypu wraz z zabudowaną przepustu betonowego, na całej szerokości działek nr [...] i [...], do rzędnych sprzed zabudowania rury i ułożenia nasypu. Wyrównane koryto należy pozostawić do naturalnej sukcesji roślinnej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zaznaczył, że z opinii biegłej I. M. wynika, że na działkach[...],[...] i [...] został wykonany nasyp, przy czym na działce [...] w nasypie umieszczono rurę betonową. Nasyp powstał na kierunku grawitacyjnego spływu wód z terenu działek [...] i [...] oraz działek leżących po stronie zachodniej od działek [...] i[...], co powoduje, że w czasie opadów powstały nasyp powodować będzie zmiany natężenia odpływu wód. W czasie wizji terenowej stwierdzono również, iż rura betonowa mająca gwarantować przepływ wód została ułożona powyżej dna cieku, co z kolei powoduje zaburzenia w przepływie, a woda zamiast odpływać, stagnuje i wsiąka w grunt powodując poszerzanie się terenów podmokłych w granicach działek [...] i [...]. Biegła zaproponowała wykonanie na działce nr [...] tzw. muldy wzdłuż granicy z działką nr [...] od wysokości budynku gospodarczego do granicy z działką nr [...], a także usunięcie nasypu wraz z przepustem z działki nr [...] obręb [...], lub wykonanie zarurowania cieku w sposób niepowodujący zaburzeń w przepływie wody. Zdaniem organu I instancji - zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powyższymi zmianami na gruncie a szkodami na działkach wnioskodawców. Dlatego też nałożono obowiązek wykonania prac, które zaproponowane zostały przez biegłą w sporządzonej przez niego opinii. Właściciel działki nr [...] i właściciel działki nr [...]złożyli pisemne uwagi i wnioski odnoszące się do poszczególnych zapisów opinii biegłej. Do złożonych uwag biegła się odniosła. W dniu 22 listopada 2021 r. pełnomocnik właściciela działki nr [...] i właściciela działki nr [...], złożył pismo w sprawie domagając się wydania decyzji o odmowie nakazania przywrócenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...] względnie zawieszenia postępowania w sprawie. Organ I instancji stwierdził, że autorzy uwag skierowanych do opinii biegłej nie okazali dokumentu na okoliczność posiadanych uprawnień hydrogeologicznych, nie przedłożyli również dokumentu w postaci opinii innego biegłego, który dokonałby odmiennej analizy rozpatrywanej sprawy. Wobec powyższego organ nie znalazł podstawy do odrzucenia opinii biegłej i uznania jej za niewartościowy materiał w sprawie. Natomiast postanowieniem z dnia 26 stycznia 2022 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...]. SKO, po rozpatrzeniu odwołań W. G., A. S. oraz Skarbu Państwa – PGW WP od decyzji organu I instancji decyzją z dnia 10 czerwca 2022 r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ I instancji ponownie przeprowadził postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie uwzględniając w wskazania określone w decyzji SKO oraz rozpatrzył zebrany materiał dowodowy. Dokonał ponownego ustalenia kręgu stron postępowania, mając zwłaszcza na uwadze zarzuty odwołania Skarbu Państwa – PGW WP, wskazujące, iż w jego ocenie nie jest on stroną postępowania z uwagi na status cieku wodnego znajdującego się na działce nr [...] położonej w [...]. Stwierdził, że podniesione przez pełnomocnika PGW WP zarzuty w zakresie reprezentowania Skarbu Państwa wobec działki nr [...] obręb [...], nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym, a zarzut organu odwoławczego, co do niewłaściwego ustalenia stron postępowania jest bezzasadny. Organ I instancji wyjaśnił nadto, że z pisma wnioskodawców z sierpnia 2022 r. wynika, że ponoszą oni straty ponieważ nie mogą korzystać z działek w sposób dotychczasowy. W wyniku zalewania tych działek nie można użytkować ich rolniczo, utrudnia to również dostanie się do dalszej części działki, a innej drogi dojazdowej do niej nie ma. Uprzednio działki były wykorzystywane jako łąka i były koszone. W oparciu o wskazania SKO, organ zawiadomił strony postępowania, w jakiej konkretnie sprawie administracyjnej prowadzone jest postępowanie oraz jakie mogą być ewentualne konsekwencje prowadzonego postępowania. Jednocześnie organ zastosował art. 62 k.p.a i zawiadomił strony postępowania, że przedmiotowe postępowanie jako jedno obejmuje działki[...], [...], [...],[...] i [...]położone w [...]. Wobec wskazówek SKO organ I instancji wystąpił do biegłej o dokonanie uzupełnienia opinii sporządzonej w czerwcu 2021 r. w zakresie: ustaleń dotyczących ostatniego stanu wody na gruncie działek nr [...] i [...] obręb [...], tj. przed nasypem dokonanym na działkach sąsiednich; wskazanie czy zmiany dokonane na działkach nr [...],[...] i [...] mają wpływ na działki wnioskodawców tj. nr [...] i [...] oraz czy wpływ ten niesie za sobą wystąpienie szkody na tych działkach i kiedy ta szkoda wystąpiła; podanie jasnych i precyzyjnych obowiązków w przedmiotowej sprawie, o których mowa w art. 234 ust. 3 p.w. - w taki sposób, aby możliwe było ich wykonanie na działach nr[...],[...] i ewentualnie na działce nr [...] położonych w [...]; wyjaśnienie czy wskazane rozwiązania są wystarczające i możliwe do realizacji dla zabezpieczenia gruntu sąsiedniego tj. działek nr [...] i [...], przed szkodą. Biegła uzupełniła opinię wskazując, że przedmiotowe działki to grunty zielone, spływ wód następuje zgodnie z kierunkiem nachylenia terenu bezpośrednio po opadach. Natomiast tam, gdzie w naturalnych warunkach następował spływ powierzchniowy w kierunku północno- wschodnim aktualnie przy intensywnych deszczach zamiast spływu powierzchniowego w kierunku północno - wschodnim występuje spływ liniowy w kierunku północnym w postaci strugi wody erodującej powierzchnię działki [...]. Pas działki o szerokości ok. 0,5 m nie nadaje się do użytkowania. Odnosząc się do ułożenia rury powyżej dna cieku organ w ślad za biegłą stwierdził, iż takie ułożenie powoduje zaburzenie w przepływie - woda zamiast odpływać, stagnuje i wsiąka w grunt powodując poszerzenie się terenów podmokłych w granicach działek [...] i [...]. Szkoda powstała po wykonaniu nasypu w 2020 r. Niewłaściwe zarurowanie cieku i utworzenie nasypu na działce nr [...] na wysokości działek nr ew. [...] i [...] to główny powód zakłócenia przepływu wód w cieku. Opinię biegłej potwierdzają również ustalenia PGW WP Zarząd Zlewni K. zawarte w piśmie z dnia 23 listopada 2022 r. i treść odwołania pełnomocnika PGW WP od decyzji organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2022 r. Biorąc pod uwagę obowiązujące ustawodawstwo to na właścicielu gruntu, w tym przypadku - cieku (działka nr [...]) leży obowiązek należytego utrzymania kierunku spływu wód. Zatem w ocenie organu I instancji zobowiązanie do usunięcia przeszkód tj. przywrócenia stanu poprzedniego należy wydać na PGW WP. Organ I instancji zgodnie ze wskazaniami SKO ustalił od kiedy nastąpiło zalewanie nieruchomości wnioskodawców i kiedy na działkach nr [...] i [...] wystąpiła szkoda oraz czy pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym z zachowaniem właścicieli działek nr[...], [...]na tych działkach i działce nr [...]. W tym celu uzupełniono materiał dowodowy. Wskazał, że prace polegające na podniesieniu terenu przez sąsiada zostały wykonane w sierpniu 2020 r. na dowód czego przedstawił zdjęcia zrobione przed powstawaniem zastoisk. Ponadto organ I instancji ustalił, że wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym oddziałaniu na swoim gruncie w 2020 r., a zatem został zachowany termin z art. 234 ust. 5 p.w. SKO decyzją z dnia 20 października 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji w pkt. 1 i 2 sentencji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. SKO wyraziło opinię, że organ I instancji winien był rozważyć przekazanie sprawy w części dotyczącej działki [...] Dyrektorowi Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. Postępowanie w tym zakresie dotyczy bowiem okoliczności wskazanych w przepisie art. 190 ust. 1, art. 190 ust. 13 bądź art. 190 ust. 14 p.w. , a Wójt Gminy M. nie jest właściwy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 234 p.w. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1869/23 oddalił sprzeciw M. J. od decyzji SKO z dnia 20 października 2023 r. W dniu 22 lutego 2024 r. PGW WP zawiadomieniem z dnia 13 lutego 2024 r. poinformowało organ I instancji o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek osoby fizycznej w sprawie legalizacji istniejącego urządzenia wodnego na działce [...] obręb [...]. Postanowieniem z dnia 14 marca 2024 r. organ I instancji zawiesił postępowanie w sprawie nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom właścicielom gruntów oznaczonych działkami nr [...] i [...] do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ – PGW WP Zarząd Zlewni w K. SKO, po rozpatrzeniu zażalenia W. G., postanowieniem z dnia 10 maja 2024 r. orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpatrzeniu skargi, wyrokiem o sygn. akt II SA/GI 877/24 z dnia 27 listopada 2024 r. uchylił postanowienie SKO z dnia 10 maja 2024 r. oraz postanowienie organu I instancji z dnia 14 marca 2024 r. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem SKO, co do konieczności przekazania sprawy w części dotyczącej zarurowania odcinka działki nr [...] innemu organowi. Wskazał, że postępowania na podstawie art. 190 ust. 1 p.w. i art. 234 ust. 3 p.w. nie są względem siebie konkurencyjne. W piśmie z dnia 13 marca 2025 r. skarżący właściciele działek nr [...] i [...]wyjaśnili, że urządzenie wodne istniejące na działce nr [...] , obręb [...] , nie zostało zalegalizowane, a postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone z uwagi na potrzebę dokonania nieznacznej korekty technicznej zarurowania oraz zawarcia przez strony umowy na użytkowanie gruntów z jednostką Wód Polskich. Wyrazili opinieę że postępowanie prowadzone na podstawie art. 234 p.w. winno zostać umorzone. Na wezwanie organu I instancji W. G. i A. S. wyjaśnili, że w korekcie technicznej zarurowania chodzi głównie o potrzebę nieznacznego obniżenia poziomu ułożenia obecnego zarurowania, w stosunku do aktualnego naturalnego ułożenia terenu. Natomiast nasyp na działkach nr[...], [...] oraz [...] kształtował się sukcesywnie, jednak już w marcu 2018 r. był ukształtowany w znaczny sposób, zbliżony do stanu obecnego. Wskazali w okolicach roku 2020 dokonali jedynie wymiany zarurowania, wyrównania i nieznacznego podniesienia poziomu działki [...], ponieważ planowali zagospodarowanie działki nr [...] na potrzeby powiększenia gospodarstwa hodowlanego. Ponadto wnieśli o dopuszczenie dowodów z akt sprawy i dowodów zgromadzonych w postępowaniu w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania prowadzonego przez organ I instancji. Odnosząc się do powyższego wniosku organ i instancji stwierdził, że dokumentacja sprawy dotycząca postępowania w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania była na bieżąco kopiowana do akt przedmiotowej sprawy. Ponadto postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r. organ I instancji dopuścił jako dowód "Opinię biegłego sporządzoną w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, położonych na działkach m- [...] i [...] obręb[...]" sporządzoną przez biegłego sądowego dr M. G. do niniejszego postępowania. Dalej wyjaśnił, że wskazany w art. 234 ust. 5 p.w. termin liczy się od momentu uzyskania przez właściciela działki sąsiedniej informacji o występowaniu szkód na skutek naruszenia stosunków wodnych. Natomiast ustalenia biegłych w oparciu o zdjęcia ortofotomap potwierdzają wykonanie części nasypu na działce [...] oraz nasypu i zarurowania na działce nr [...] w latach ok. 2020 r. i 2021 r. Organ I instancji wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, na podstawie stanu faktycznego oraz w oparciu o wykonaną przez biegłego opinię wraz z uzupełnieniami, biorąc pod uwagę przytoczone przepisy prawa ustalono, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 234 ust. 3 p.w., ponieważ zostały spełnione wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie prawa. Po pierwsze doszło do zachowania powodującego zmianę stosunków wodnych na gruncie w wyniku wykonania na terenach działek nr [...] i [...] nasypów z materiałów kamienisto - gliniastych. Nasyp został wykonany na kierunku grawitacyjnego spływu wód z terenu działek [...] i [...], a w czasie opadów powstały nasyp powoduje zmiany natężania odpływu wód. Zmiana kierunku natężenia odpływu wód nastąpiła w północnej części działki [...] w wyniku powstania nasypu w północnej części działki nr [...] i zamontowania przepustu (rury betonowej) i nasypu na działce nr [...]. Po drugie wystąpiła szkoda na gruntach sąsiednich - powstają zalewiska wody utrudniające korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy. Wykonana na działce nr [...] rura betonowa mająca gwarantować przepływ wód została ułożona powyżej dna cieku, a takie jej ułożenie powoduje zaburzenia w przepływie, woda zamiast odpływać stagnuje i wsiąka w grunt powoduj ąe poszerzenie się terenów podmokłych w granicach działek nr [...] i [...]. Wystąpienie szkody zostało udowodnione podczas prowadzonego postępowania i udokumentowane w postaci dokumentacji fotograficznej dołączonej do wniosku z dnia 24 marca 2021 r oraz sporządzonej podczas oględzin w dniu 28 kwietnia 2021 r., a także w piśmie złożonym do organu w dniu 28 marca 2022 r., pismach właścicieli działek nr [...] i [...] z dnia 12 marca 2025 r., 25 marca 2025 r., a także dokumentacji zdjęciowej i nagrań video przekazanych przez współwłaścicieli wymienionych działek. Po trzecie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem, a szkodą - w warunkach naturalnych podstawą drenażu dla spływających powierzchniowo wód opadowych i roztopowych z terenu działek nr[...], [...],[...]i [...] był ciek - Dopływ z [...] zlokalizowany na działce nr[...]. Właściciele działek o nr [...] i [...] przeprowadzili makroniwelację terenu, poprzez utworzenie nasypu. Nasyp kamienisto gliniasty został utworzony również na działce nr[...], która jest własnością Skarbu Państwa – PGW WP, będącej wydzieloną działką cieku. W śladzie przepływu cieku ułożone zostały rury betonowe - przepust, powyżej naturalnego dna cieku. Przed wykonaniem nasypu i zarurowaniem cieku, zalewiska nie występowały. Spowodowane zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie - niewłaściwe zarurowanie cieku (ułożenie rury powyżej naturalnego dna cieku) i utworzenie nasypu na działce nr [...] na wysokości działek nr ew. [...] i [...] to główny powód zakłócenia przepływu wód w cieku. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożyli: 1) W. G. (skarżący 1) zaskarżając decyzję w całości oraz 2) Skarb Państwa – PGW WP, reprezentowany przez pełnomocnika w zakresie punktu 2 sentencji tej decyzji. Skarżący 1 zaskarżył decyzję organu I instancji w zakresie pkt. 1 i 2 sentencji decyzji wnosząc uchylenie decyzji w tym zakresie i rozpoznanie sprawy co do istoty, tj. umorzenie postępowania, bądź zmianę decyzji w zaskarżonej części poprzez odmowę przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działkach oznaczonych geodezyjnie nr [...] i [...], ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów procedury administracyjnej w szczególności w zakresie zasad przeprowadzenia postępowania dowodowego. Zdaniem skarżącego 1 postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło, że doszło do zaistnienia materialnych przesłanek zastosowania art. 234 ust. 3 p.w. W uzasadnieniu odwołania strona rozwinęła powyższe zarzuty i przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Skarbu Państwa – PGW WP zaskarżył decyzję organu I instancji w zakresie dotyczącym nałożenia na niego obowiązku, t j. decyzję zawartą w pkt. 2 sentencji decyzji organu I instancji, zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisów procedury administracyjnej tj. art. 105 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, jak i przepisów prawa materialnego, tj. ustawy Prawo wodne i art. 234 ust. 3 w związku art. 190 ust. 13 w związku z art. 16 pkt. 65 p.w. poprzez jego pominięcie w sprawie. Zdaniem pełnomocnika zakres wytworzonych prac na działce oznaczonej nr [...] w T. doprowadził do wykonania urządzenia wodnego, którego usunięcie może jedynie nakazać organ władny do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Z drugiej strony podniósł, że gdy chodzi o spełnienie przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w., to obowiązek wynikający z tego przepisu winien być nałożony na W. G. gdyż to on wykonał bezprawnie przepust oraz nasyp na działce [...], obręb [...] i przez to doprowadzi do zmiany stanu wody na gruncie i szkody na działkach o nr [...] i [...]. W związku z tym wniósł o uchylenie decyzji w części dotyczącej pkt. 2 sentencji decyzji i umorzenie postępowania w sprawie w stosunku do niego i nałożenie nakazu z art. 234 ust. 3 p.w. na skarżącego 1. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik rozwinął zarzuty i przedstawił swoje stanowisko w sprawie. Postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r., SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącego 1 - wniesionego w zakresie pkt. 2 sentencji Na skutek wniesionych odwołań od decyzji organu I instancji, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w zakresie pkt 1 oraz uchyliło i umorzyło postępowanie w zakresie pkt 2 przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń oraz przytoczyło brzmienie art. 234 ust 3 p.w. Wyjaśniło, że w sprawie zawarto dwa oddzielne rozstrzygnięcia w stosunku do skarżącego 1 zawarte w punkcie 1 sentencji zaskarżonej decyzji oraz w stosunku do Skarbu Państwa – PGW WP zawarte w punkcie 2 sentencji zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do odwołania, o którym w punkcie 1 zaskarżonej decyzji, SKO wskazało, że organ I instancji przeprowadził postępowanie zgodnie z przepisami k.p.a. w sposób prawidłowy i zebrał cały materiał dowodowy niezbędny do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, wypełnił przy tym obowiązki płynące z art. 10 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. oraz prawidłowo sporządził uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia, uwzględnił przy tym wytyczne z uprzednio wydanej decyzji z 20 października 2023 r. Podzieliło stanowisko organu I instancji, nie znajdując podstaw do podważenia ustaleń poczynionych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, w tym nie dopatrzyło się naruszeń wskazanych przez skarżącego 1. W ocenie SKO wydana przez organ I instancji decyzja zawarta w punkcie 1 sentencji została poparta prawidłowo zgromadzonym materiałem dowodowym, nie budzącym wątpliwości i wystarczającym do podjęcia tego rozstrzygnięcia, wykazującym łączne wystąpienie przesłanek z art. 234 ust. 3 p.w. Odnosząc się natomiast do sprawy z odwołania strony - Skarbu Państwa – PGW WP SKO stwierdziło, że w uprzednio wydanej decyzji SKO zwróciło uwagę organowi I instancji, że winien rozważyć przekazanie sprawy w tej części innemu organowi, to jest Dyrektorowi Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. Postępowanie w tym zakresie dotyczy bowiem okoliczności wskazanych w przepisie art. 190 ust. 1, art. 190 ust. 13 bądź art. 190 ust. 14 p.w. W ocenie SKO Wójt Gminy M. nie jest właściwy do wydania orzeczenia w oparciu art. 234 p.w. W sytuacji gdy spełnione są przesłanki określone w art. 190 ust. 1, bądź art. 190 ust. 13, bądź też w art. 190 ust. 14 p.w. to wówczas znajdzie zastosowanie ten przepis, a nie regulacja wynikająca z art. 234 ustawy. Stwierdził, że oświadczenia Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. - zakres wytworzonych prac na działce nr [...] w T. doprowadził do wykonania urządzenia wodnoprawnego, którego usunięcie może jedynie nakazać organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. SKO powołało się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/GI 877/24 zapadłym w sprawie. SKO podkreśliło, że przepis art. 190 ust. 1 p.w. stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich. SKO zwróciło uwagę na racjonalność prowadzenia równolegle dwóch postępowań, w których i jednej strony na Skarb Państwa – PGW WP nałożony byłby obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego na części działki nr [...], poprzez usunięcie nasypu wraz z zabudowaną rurą betonową, na całej szerokości działek nr [...] i [...], do rzędnych sprzed zabudowania rury i ułożenia nasypu, a z drugiej strony organ właściwy Wód Polskich prowadzi postępowanie, w celu legalizacji urządzenia wodnego wykonanego na tej działce. Zdaniem SKO postępowania te wzajemnie się wykluczają. Wobec powyższego decyzja organu I instancji w punkcie 2 sentencji tej decyzji musiała zostać uchylona w całości, a postępowanie organu I instancji umorzone jako bezprzedmiotowe w całości. Odnosząc się do wniosku sformułowanego w odwołaniu wskazującym na nieważności decyzji organu I instancji w punkcie 2 sentencji, wskazało, że wniesione do organu odwoławczego przed upływem terminu do złożenia odwołania pismo zawierające wniosek o stwierdzenie nieważność decyzji, winno zostać rozpatrzone jako odwołanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO skarżący 1 reprezentowany przez pełnomocnika zaskarżył ją w części dotyczącej pkt 1 zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 234 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 p.w., art. 234 ust. 5 p.w., a także przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107§1 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części oraz uchylenie decyzji organu I Instancji z 27 czerwca 2025 r. w zakresie pkt 1, z jednoczesnym umorzeniem postępowania administracyjnego w sprawie jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy, w tej części, do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, wraz ze wskazaniem organowi wytycznych do właściwego toku postępowania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zasadniczo powielił stanowisko zawarte w odwołaniu wskazując, że organ, jedynie pozornie właściwie zinterpretował przepisy prawa materialnego, tj. art. 234 ust 1 i 3 p.w., a zaskarżona decyzja opiera się na mylnie zrekonstruowanym stanie faktycznym. W szczegółowym uzasadnieniu przedstawił swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję SKO wniosła również M. J. zaskarżając ją w części dotyczącej pkt 2 zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a., art. 107 § 1 pkt 4, § 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 234 ust. 3 p.w. oraz art. 234 ust. 3 w związku z art. 190 p.w. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu przedstawiła argumenty na poparcie swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentacje prawną. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2025 r. o sygn. akt II SA/Gl 1316/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach połączył sprawy o sygn. akt II SA/Gl 1315/25 i II SA/Gl 1316/25 celem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W piśmie z dnia 19 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącego 1 podtrzymał jego skargę i wniósł o oddalenie skargi skarżącej 2 wskazując, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Na rozprawie w dniu 30 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącego 1 oraz pełnomocnik Skarbu Państwa – PGW WP podtrzymali dotychczas prezentowane stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do jej załatwienia. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę Sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w ramach tak zakreślonej kognicji sądów administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona w pkt 1 decyzja SKO została wydana zgodnie z prawem, a w zakresie pkt 2 wydana została z naruszeniem prawa w sposób określony w powołanych przepisach, co uzasadnia ich uchylenie w całości. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja SKO utrzymująca w pkt 1 decyzję organu I instancji z dnia 27 czerwca 2025 r., a uchylająca decyzję organu I instancji w pkt 2 oraz umarzająca postępowanie w zakresie pkt 2.. Podstawą prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j Dz.U. z 2025 r., poz. 960 – dalej "p.w.").Zgodnie z art. 234 ust. 1 p.w. właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Natomiast w myśl art. 234 ust. 2 p.w. jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Z kolei zgodnie z art. 234 ust. 3 p.w. jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 4. Przy czym zgodnie z art. 234 ust. 4 p.w. nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane. .Stosownie do treści art. 234 ust. 5 p.w. postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Należy wyjaśnić, że zmiana stanu wody na gruncie, to każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Przy czym nie ma znaczenia, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego (vide: wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2017 r., sygn. II SAB/Kr 191/16; wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 maja 2017 r., sygn. II SA/Lu 1134/16). W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody. Zwrócić również należy uwagę, że hipoteza przepisu art. 234 ust. 1 pkt 1 p. w. odnosi się do rzeczywistego szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie, a nie hipotetycznego (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. II OSK 1002/20). Zastosowanie cytowanego przepisu uzależnione jest od wystąpienia skutku w postaci szkody, zatem pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo skutkowy. Wydanie decyzji, o której mowa w art. 234 ust. 3 p.w. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego istniejącego przed badaną zmianą, charakteru i sposobu dokonanej zmiany i jej szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie. Nie jest możliwe stwierdzenie takiego wpływu bez uprzedniego, wyraźnego ustalenia, że przed zmianą stan na gruntach sąsiednich był korzystniejszy. W razie ustalenia, że nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie organ zwolniony jest od badania pozostałej przesłanki, czyli szkodliwego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie. Nadto, zwrócić należy uwagę, że przepis art. 234 p.w. nie zobowiązuje organu orzekającego w sprawie do ustalenia wszelkich przyczyn danego stanu wody na gruncie zgłaszającego roszczenie, ale nakazuje organowi wyjaśnienie, czy powstałe szkody mogą być następstwem zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim, co do którego zgłoszono roszczenie. Innymi słowy, postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 234 p.w. ma wykazać jedynie zasadność nakazania właścicielowi danego gruntu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, o których mowa w tym przepisie. Wskazać należy, że sprawy z zakresu stosunków wodnych, co do zasady, wymagają dla stosowania art. 234 ust. 1 p.w. wiadomości specjalnych, przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodno-prawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nie posiadających fachowej wiedzy nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy pozwalających na ustalenie czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz czy istnieje związek przyczynowo skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda oraz czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy zmianą, a szkodą (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. II OSK 1495/16; wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. II SA/Kr 407/15; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Bk 138/14; wyrok WSA w Kielcach z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Ke 373/14). Odnosząc się do zarzutów skargi skarżącego 1 uznać należało, że niezasadny jest zarzut naruszenia art. 234 ust. 5 p.w. bowiem organy ustalił, iż do mikroniwelacji między działkami [...] a [...] oraz utworzenia nasypu na działce [...] doszło w 2020 r., a wniosek o rozpatrzenie sprawy zmiany stanu wody na gruncie nr[...],[...] i [...], które szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie o nr [...] i [...] został złożony w 2021 r., a więc przed upływem 5 letniego terminu wskazanego w tym przepisie. Jeśli chodzi o zarzuty merytoryczne do opinii biegłej zaakcentować należy, że stanowią one wyłącznie polemikę ze stanowiskiem biegłej. Zdaniem skarżącego 1 ustalenie kierunku nachylenia terenu, naturalnego kierunku spływu wód oraz umiejscowienia nasypu oraz postępu prac związanych z jego tworzeniem powinno nastąpić na podstawie przedłożonych przez skarżącego 1 dokumentów. Opisane zarzuty w istocie stanowią powtórzenie wcześniejszego stanowiska skarżącego 1, przedstawianego w toku postępowania administracyjnego. Do zarzutów skarżącego biegła się odniosła, stanowisko biegłej zostało potwierdzone w opinii sporządzonej przez przez biegłego sądowego, zaś organ I instancji w uzasadnieniach wydanych decyzji. Należy także wskazać, że opinia biegłego jest dowodem (art. 84 k.p.a.), który podlega ocenie tak jak każdy inny dowód w sprawie. Organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy Zauważyć przyjdzie, że podważenie dowodu w postaci opinii biegłego jest generalnie możliwe poprzez sformułowanie racjonalnych, uzasadnionych zasadami wiedzy merytorycznych argumentów, bądź poprzez przedłożenie innej opinii - dotyczącej tego samego zakresu ustaleń - sporządzonej przez osobę dysponującą stosownymi kwalifikacjami. Zarzuty skarżącego nie zostały natomiast poparte wiedzą specjalistyczną. W toku postępowania skarżący nie przedstawił przeciwdowodów w postaci np. kontropinii, która wyrażałaby inny pogląd na temat spornych stosunków wodnych. Wobec tego opinia biegłego nie została w sposób skuteczny podważona przez skarżącego. Zauważyć przy tym należy, że stanowisko biegłego nie pozostaje w sprzeczności z innymi dowodami uzyskanymi w sprawie. Natomiast decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga sprawy co do istoty, jest więc orzeczeniem formalnym kończącym sprawę bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednocześnie postrzegać ją trzeba jako wyjątek, który należy traktować jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Jej wydanie wymaga więc dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten spoczywa na organie orzekającym. Stosownie bowiem do art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, odpowiednio w całości albo w części. Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania, a co za tym idzie, czy została ona podjęta z zachowaniem przepisów z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy przede wszystkim na podstawie opinii biegłego, którą organy obu instancji uznały za rzetelną zatem taką, która może stanowić podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem Sądu wskazane stanowisko jest uzasadnione jednakże w sprawie istnieją kwestie wymagające wyjaśnienia. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji w zakresie pkt 1. W ocenie Sądu za niezasadne należy uznać zarzuty 1 dotyczące naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego. Zdaniem Sądu organy przeprowadziły postępowanie w sposób zgodny z regułami wynikającymi z przepisów k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. W konsekwencji należy stwierdzić, że w zakresie pkt 1 decyzji organy prawidłowo oceniły, że zaistniałe w rozpoznawanej sprawie okoliczności wypełniają przesłanki z art. 234 ust. 3 p.w. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga skarżącego 1 jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Zdaniem Sądu stanowisko SKO w zakresie pkt 2 jest co najmniej przedwczesne. SKO błędnie zinterpretowało wyrok tut. Sądu w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 877/25 uznając, że Wójt Gminy M. nie jest organem właściwym w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce [...], a w sytuacji gdy spełnione są przesłanki określone w art. 190 ust. 1, bądź art. 190 ust. 13, bądź też w art. 190 ust. 14 p.w. to wówczas znajdzie zastosowanie ten przepis, a nie regulacja wynikająca z art. 234 ustawy. Stanowisko prezentowane przez SKO w tym zakresie powoduje, że zbędnym byłby przepis art. 234 ust. 4 p.w. Poza tym SKO nie uwzględniło stanowiska biegłej, która zaproponowała wykonanie na działce nr [...] tzw. muldy wzdłuż granicy z działką nr [...] od wysokości budynku gospodarczego do granicy z działką nr[...], a także usunięcie nasypu wraz z przepustem z działki nr [...] obręb[...], lub wykonanie zarurowania cieku w sposób niepowodujący zaburzeń w przepływie wody. Powyższe prowadzi do wniosku, że w zakresie pkt 2 zaskarżonej decyzji nie dokonano dostatecznych ustaleń faktycznych, w związku z czym sprawa nie została należycie rozpatrzona i oceniona, co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a. oraz art. 105 k.p.a.. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji nieprawidłowe i co najmniej przedwczesne zastosowanie wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego i procesowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w jej pkt 2 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit .a i c , jak w pkt 2 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z naprowadzonych rozważań. Powoływane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło