II SA/Gl 132/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Protokolant Magdalena Matuszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie składowania odpadów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. nakazał firmie [...] Sp. z o. o. z siedzibą w C. [...], [...] C. natychmiastowe usunięcie wszystkich odpadów nie przeznaczonych do składowania i nie wymienionych w decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] r. zezwalającej spółce na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów na terenie rekultywowanego wyrobiska dawnej [...] S. A. w Z. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż na terenie wyrobiska stwierdzono obecność beczek zawierających substancje niebezpieczne. Decyzja, jak wynika z jej części nagłówkowej, wydana została na podstawie art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (t.j.: Dz. U. 2007, Nr 39, poz. 251 z późn. zm.). W wyniku rozpoznania wniesionego przez Spółkę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją nr [...] z dnia [...] r. uchyliło ww. decyzję Prezydenta Miasta Z. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło naruszenie przez organ ten art. 10 i 61 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z., działając na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie składowania odpadów niebezpiecznych w postaci zawierających niebezpieczne substancje beczek na terenie pogórniczym po byłej [...] S.A. w Z. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Prezes Zarządu [...] Sp. z o. o. powiadomił Urząd pismami z dnia [...] i [...] r., że ujawnione beczki zostały usunięte i poddane utylizacji. Do pism załączono kopie 7 kart przekazania odpadu. W związku z faktem, że ujawnione beczki zostały usunięte, a oględziny przeprowadzane na terenie prowadzonej rekultywacji nie ujawniły widocznych beczek, przedmiotowe postępowanie stało się bezprzedmiotowe Odwołanie od otrzymanej decyzji wniosła [...] Sp. z o. o. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu Spółka podała, iż nie była posiadaczem odpadów przywołanych w decyzji Prezydenta Z. z dnia [...] roku. Firma zawarła umowę z dostawcą firmą A, która działając w imieniu B Sp. z o.o. jako dostawcą materiału do rekultywacji, dokonała nielegalnego zrzutu beczek w celu ich zakopania bez wiedzy i zgody właściciela. Tym samym Prezydent Miasta Z. zbyt pochopnie wydał decyzję, która naruszała dobra osobiste cyt. "wielu osób, oraz podmiotów Prawa Handlowego przez co doprowadził ich do niekorzystnego rozporządzania mieniem. Wydając decyzję określającą w świetle posiadanych dokumentów rzeczywistego posiadacza odpadów, uniknięto by niepotrzebnych działań prawnych i uproszczono by procedurę obciążenia rzeczywistych winnych za działalność na szkodę środowiska, jak i lokalnej społeczności, oraz rzeczywistych poszkodowanych jakimi, są właściciele nieruchomości, oraz firma [...] prowadząca proces rekultywacji". W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i określenia w decyzji nowo wydanej jako posiadacza odpadów zobowiązanego do ich usunięcia Sp. z o.o. B. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu wskazało, iż postępowanie sprawie wszczęte zostało z urzędu w trybie art. 34 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. Przedmiotem tego rodzaju postępowania jest nakazanie posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Przyczyną wszczęcia postępowania jest ustalenie, iż podmiot dopuścił się składowania lub magazynowania odpadów w miejscu, gdzie jest to niedozwolone. Natomiast jego celem jest zobowiązanie posiadacza odpadów do ich usunięcia i zagospodarowania zgodnego z obowiązującymi przepisami. Bezspornym jest, że na terenie po byłej [...] S.A. w Z. złożone zostały w beczkach odpady niebezpieczne. Bezspornym jest także fakt usunięcia odpadów. Tym samym przestał istnieć przedmiot niniejszego postępowania. W konsekwencji, zdaniem Kolegium, zasadnie umorzono postępowanie w przedmiotowej sprawie. Usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania uniemożliwia bowiem wydanie decyzji zobowiązującej do usunięcia czegoś co już zostało usunięte, a jedynie to jest celem postępowania prowadzonego w oparciu o art. 34 ustawy o odpadach. Pismem z dnia [...] r. [...] Sp. z o. o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji domagając się jej uchylenia w całości. W niejasno zredagowanym uzasadnieniu Spółka zacytowała swą argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej dodając, iż cyt. "Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznaje, że ustała przyczyna, ale skutek błędnie wydanej decyzji doprowadził do wielkich strat materialnych, nie naprawienie ewidentnego błędu i pochopnego działania urzędniczego, powoduje jedynie bezkarność sprawcy, a odpowiedzialność spada na wydającego decyzję. Oczywiście rozumowanie kolegium zapewne ogranicza się do twierdzenia, że i tak za ewentualne szkody odpowie skarb Państwa". Jak stwierdza dalej Spółka wydanie nowej decyzji, bądź dokonanie jej korekty co do osoby zobowiązanej, umożliwi poszkodowanemu dochodzenie roszczeń od sprawcy i wycofanie powództwa odszkodowawczego w stosunku do wystawcy błędnej decyzji. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał, iż organ pierwszoinstancyjny prowadzi odrębne postępowanie w trybie art. 34 ustawy o odpadach w przedmiocie usunięcia odpadów w postaci [...] z terenu pogórniczego po byłej [...] S.A. w Z. Natomiast odpady niebezpieczne, których dotyczy decyzja, na którą została wniesiona skarga do WSA, zostały złożone przez nieustalony podmiot. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., I OSK 967/05, LEX nr 201507). Bezprzedmiotowym może być zatem postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 stycznia 2006 r., II SA 428/01, LEX nr 137801). W konsekwencji postępowanie można zakwalifikować jako bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Niedopuszczalnym jest zatem umorzenie postępowania o ile przedmiot w odniesieniu, do którego postępowanie zostało wszczęte istnieje, a sprawa może zostać załatwiona drodze decyzji lub postanowienia. Zważyć w tym miejscu należy, iż prowadzone w sprawie postępowanie wszczęte zostało z urzędu, a podstawę wydanej decyzji pierwszoinstancyjnej stanowił art. 34 ustawy o odpadach. Przepis ten obliguje wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do wydania z urzędu decyzji nakazującej posiadaczowi odpadów usunięcie ich z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, wskazując sposób wykonania tej decyzji. Przywołana norma winna zatem znaleźć zastosowanie w sytuacji gdy stwierdzono obecność odpadów w miejscach nieprzeznaczonych do ich składowania lub magazynowania, nie może natomiast stanowić podstawy merytorycznego rozstrzygania w sytuacji gdy odpady takie w miejscach nieprzeznaczonych nie występują. W konsekwencji zatem ustalenia, iż odpady zostały już usunięte orzekające w sprawie organy uznały, że prowadzone na podstawie art. 34 ustawy o odpadach postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno zostać umorzone. Skład orzekający podziela w całej rozciągłości przekonanie orzekających w sprawie organów o konieczności umorzenia prowadzonego postępowania w przedmiocie usunięcia odpadów w sytuacji gdy brak materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, jak to podkreślono w zaskarżonej decyzji, iż bezspornym w sprawie jest, że na terenie po byłej [...] S.A. w Z. złożone zostały w beczkach odpady niebezpieczne. Fakt ten potwierdziły niezależne kontrole przeprowadzone przez pracowników Starostwa Powiatowego w Z. oraz Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w K. Delegatury w C. Okoliczność ta została również potwierdzona przez Spółkę m.in. w złożonym odwołaniu. Bezspornym jest także fakt usunięcia odpadów. Przedstawione zostały karty przekazania odpadów niebezpiecznych firmie C, a pracownicy WIO[...] Delegatury w C. podczas oględzin terenu byłej [...] S.A. w [...] r. nie stwierdzili obecności beczek zawierających odpady niebezpieczne. Tym samym przestał istnieć przedmiot niniejszego postępowania, a w konsekwencji, wobec pełnego usunięcia odpadów postępowanie istotnie uznać należy za bezprzedmiotowe. Żaden bowiem przepis nie zezwala na wydanie wówczas decyzji deklaratoryjnej potwierdzającej fakt składowania odpadów w przeszłości i ustalającej ówczesnego posiadacza. Za nietrafne uznać należy tym samym żądanie skarżącej aby decyzja jednoznacznie stwierdzała kto był posiadaczem odpadów w okresie kiedy znajdowały się one jeszcze na terenie wyrobiska. Okoliczność ta jest bowiem elementem stanu faktycznego, którego ustalenie ani nie kończy sprawy, ani nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty (art. 104 § 2 k.p.a.). Żaden przepis prawa materialnego nie przewiduje ustalenia takiej okoliczności decyzją administracyjną bądź postanowieniem. Z kolei poruszone przez skarżącą Spółkę w uzasadnieniu skargi kwestie ewentualnych roszczeń odszkodowawczych wykraczają poza zakres kognicji sądu administracyjnego. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.