II SA/Gl 1324/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2022r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , działając w trybie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej k.p.a.) oraz na podstawie art. 3 ust. 11, art. 20 ust. 3, art. 16, art. 24 i in. ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) przyznał A.L. (dalej: strona, skarżący) zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złote miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 września 2018 r. W uzasadnieniu podano m. in., że strona została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym, a niepełnosprawność datuje się od urodzenia. Zostały spełnione przesłanki przyznania zasiłku jw. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożył A.L. wyrażając swoje niezadowolenie. Wniósł również o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wniósł o zmianę rozstrzygnięcia, poprzez przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej SKO) postanowieniem z dnia [...] r., znak [...] , wydanym na podstawie art. 59 §1 k.p.a., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji. W uzasadnieniu podano m. in., że decyzja organu I instancji odebrana została przez stronę w dniu 28 maja 2020 r. Odwołanie strony wpłynęło do organu I instancji dopiero w marcu 2021 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia. W niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przede wszystkim strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Strona miała wiedzę i świadomość, że nie składała odwołania od ww. decyzji, a złożyła zażalenie na postanowienie podejmujące uprzednio zawieszone postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Skargę na powyższe postanowienie złożyła strona, kwestionując rozstrzygnięcie. Skarżący wskazał, że został w sposób nieprawidłowy i niejasny pouczony o środku odwoławczym. Pouczenie o terminach, podstawie do złożenia odwołania oraz inne wskazówki, powinny być jasno przekazane. Organ, który dysponuje fachową wiedzą robi to jednak w taki sposób, który może powodować, że strona nieprawidłowo, czy nieterminowo, złoży odwołanie lub zażalenie. SKO nie wyjaśniło wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności tego, czy strona była prawidłowo pouczona i czy prawidłowo zrozumiała przekazane jej przepisy. Z tych powodów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 roku, poz. 329 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej wniesienia odwołania jest zatem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Złożenie odwołania po terminie powodować może różne skutki procesowe w zależności od tego, czy odwołujący się złożył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 1 i 2 k.p.a.), czy też z prośbą taką nie wystąpił. W niniejszej sprawie prośba tego rodzaju została złożona. Brak było jednak podstaw do przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego. Procesowa instytucja przywracania terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Instytucja ta została unormowana co do zasady w art. 58 i 59 k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu następuje na prośbę zainteresowanego, a przesłanką podjęcia takiego rozstrzygnięcia jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Ponadto, skuteczność prośby uzależniona jest od jej wniesienia w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz od jednoczesnego dopełnienia uchybionej czynności (§ 2). Z kolei zgodnie z art. 58 § 3 k.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Pewną modyfikację przewiduje obecnie art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm). Zgodnie z nim "W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu." Dotyczy to przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych tam terminów. Art. 15zzzzzn2 dodany został przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255), zmieniającej ustawę dopiero jednak z dniem 16 grudnia 2020 r. Tym samym należy uznać, że zarzuty skargi nie mogą zostać podzielone. Decyzja organu I instancji odebrana została przez stronę w dniu 28 maja 2020 r. Zatem bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się 29 maja 2020 r. Odwołanie strony z wnioskiem o przywrócenie terminu wpłynęło do organu I instancji dopiero 30 marca 2021 r., a więc znacznie po upływie terminu do jego wniesienia. Zgodnie z wyrokiem WSA w Olsztynie z 20 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Ol 1119/14, stosownie do regulacji prawnej art. 58 k.p.a. warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy osoba nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podobnie orzeczono w wyroku NSA z 31 stycznia 2012 r., sygn. II OSK 2175/10, gdzie analizując art. 58 k.p.a., stwierdzono: "Wykładnia gramatyczna tego przepisu (wraz z jego § 2) prowadzi do wniosku, że jedną z przesłanek, od zaistnienia której uzależnione jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że uchybienie to nastąpiło bez winy zainteresowanego. Zgodnie z poglądami prezentowanymi w doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku, wiąże się z obowiązkiem strony dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji o braku winy można mówić tylko w sytuacji, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (...)." Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia ww. środka odwoławczego. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu złożenia wniosku o przywrócenie terminu (tak wyrok WSA w Łodzi z 23 października 2014 r., II SA/Łd 573/14). Ciężaru postępowania w omawianym zakresie na pewno nie można przerzucać na organ, bowiem byłoby to sprzeczne z treścią art. 58 k.p.a. Organ słusznie uznał, że dokumentacja zgromadzona w aktach i przedłożona przez stronę jest wystarczająca do wydania rozstrzygnięcia. Strona powinna zatem bardziej starannie zadbać o swoje interesy i w sposób należyty prowadzić własne sprawy, a nie przerzucać odpowiedzialność na organ. W decyzji znalazło się wyraźne pouczenie: "Od decyzji niniejszej przysługuje odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach za pośrednictwem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. w terminie 14 dni od daty jej otrzymania." SKO miało więc podstawy faktyczne, by uznać, że strona miała wiedzę i świadomość, że nie składała odwołania od decyzji, a złożyła zażalenie na postanowienie podejmujące uprzednio zawieszone postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Na marginesie wskazać można, że preferowany obecnie jest pogląd (choć istnieją również stanowiska przeciwne), że organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania w sytuacjach jak niniejsza dwóch postanowień, tj. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a następnie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, zamiast jednego tylko postanowienia (o odmowie przywrócenia terminu – zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 134 k.p.a., Lex-el., teza 20 i podane tam orzecznictwo). Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 8, art. 58, 59 k.p.a., ani też innych przepisów, w tym wyżej przywołanych, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.