II SA/Gl 1328/08
WyrokWSA w Gliwicach2009-06-19
Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Iwona Bogucka, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej mogą nakazać przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom w przypadku zmiany stosunków wodnych na gruncie, jeśli zmiany te są wynikiem postępującej urbanizacji i obiekty, które mogły je spowodować, powstały wiele lat temu?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie mogą nakazać przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, jeśli zmiany stosunków wodnych na gruncie są naturalną konsekwencją urbanizacji terenu, a obiekty, które mogły wpłynąć na te zmiany, powstały wiele lat temu i nie można jednoznacznie przypisać odpowiedzialności ich właścicielom. Ponadto, nakazanie odprowadzania wód na grunty sąsiednie byłoby sprzeczne z przepisami prawa wodnego.Stan faktyczny
H. W. wniosła o nakazanie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, twierdząc, że inwestycje budowlane na sąsiedniej działce zablokowały naturalny spływ wód opadowych, powodując zalewanie jej nieruchomości. Organy administracji, po przeprowadzeniu postępowania, odmówiły wydania nakazu, uznając, że zmiany stosunków wodnych są wynikiem urbanizacji terenu i powstały wiele lat temu, a obiekty budowlane nie spowodowały zmiany kierunku spływu wód na grunty sąsiednie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. H. W. zaskarżyła decyzję do sądu, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę H. W.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant Magdalena Matuszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę.
Pismem z dnia [...] r. H. W. zwróciła się do Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miasta w C. o interwencję w sprawie zmiany stanu wody na jej działce położonej przy ulicy [...], poprzez zablokowanie naturalnego spływu wód opadowych, co powoduje częste zalewanie południowo-wschodniej częściej jej działki. Dodała, że w jej ocenie zmiana odpływu wód spowodowana została nielegalnymi inwestycjami budowlanymi na działce przylegającej, a mianowicie wykonaniem uszczelnionej podmurówki na płot ze sztachet, wybudowaniem budynku gospodarczego oraz postawieniem w granicy muru o wysokości [...]m. Z tego powodu systematyczne zalewanie ok. [...] jej działki spowodowało liczne zniszczenia, a fetor z prowadzonej na sąsiedniej działce hodowli drobiu jest dodatkowym utrudnieniem, podobnie jak wypalanie śmieci przez sąsiadkę S. W.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, przeprowadzenia oględzin zarówno działki wnioskodawczyni, jak również działki sąsiadki postanowieniem z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego zawiesił postępowanie w sprawie z uwagi na skierowanie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. pisma z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli w zakresie legalności wskazanych przeszkód naturalnego spływu wód opadowych, a mianowicie wybudowanych nielegalnie ogrodzenia na podmurówce, muru w granicy oraz budynku gospodarczego.
Odrębne postępowania w sprawie legalności wskazanych obiektów budowlanych prowadziły organy nadzoru budowlanego.
Postanowieniem z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. odmówił podjęcia zwieszonego postępowania, wskazując, że nie ustąpiły przesłanki zawieszenia, a mianowicie nie zostało rozstrzygnięte zagadnienia wstępne – postępowania w zakresie legalności obiektów budowlanych na działce przy ulicy [...], w granicy z działką przy ulicy [...], jednakże wskutek wniesienia przez H. W. zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w dniu [...]r. wydało dwa postanowienia. Postanowieniem Nr [...] uchyliło wymienione postanowienie Prezydenta Miasta
C. z dnia [...]r., a postanowieniem Nr [...] stwierdziło nieważność postanowienia z dnia [...]r., stwierdzając w uzasadnieniach, że rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego w przedmiocie legalności obiektów budowlanych nie jest konieczne dla rozpoznania sprawy w zakresie objętym wnioskiem H. W. - a dotyczącym zmiany stosunków wodnych. W ocenie Kolegium wpływ istniejących budynków na stosunki wodne na terenie nieruchomości ocenić powinien organ, a w przypadku stwierdzenia szkodliwego wpływu na grunty, nakazać przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. To ostatnie postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Kolegium z dnia [...]r.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wielokrotnych oględzin terenu, rozprawy administracyjnej z udziałem zainteresowanych stron, przesłuchaniu sąsiadów oraz analizie kolejnych pism wnioskodawczyni i jej bezpośredniej sąsiadki decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta C. odmówił wydania nakazu, współwłaścicielkom nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...], tj. S. W., M. T., B. W. i K. W., przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Stwierdzając, że obiekty budowlane na działce przy ulicy [...] nie spowodowały zmiany spływu wód opadowych lecz ich zatrzymanie, a w szczególności nie nastąpiło ich odprowadzanie ich na grunty sąsiedzkie.
W wyniku rozpatrzenia odwołania H. W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jego ocenie organ nie dość dokładnie rozeznał okoliczności sprawy, a w szczególności nie wykazał, czy tylko obiekty budowlane zlokalizowane na działce przy ulicy [...] miały wpływ na zatrzymanie wód opadowych. Nie zostało rozważone, czy ogrodzenie działki przy ulicy [...] nie przyczyniło się do tego faktu. Nadto organ ustalając rzeźbę terenu, nie porównał tego z innymi obszarami. Z uwagi na charakter sprawy Kolegium wskazało na możliwość skorzystania z opinii biegłych w tym zakresie .
Po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego, ustaleniu stanu faktycznego na podstawie kolejnych oględzin terenu oraz dołączeniu do akt
sprawy opinii "A" Sp. z o.o. w C., decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.jedn. Dz.U. z 2005, Nr 239, poz. 2019), odmówił wydania nakazu, współwłaścicielom nieruchomości położonej w C. przy ulicy [...] – S. W., M. T., B. W. i K. W., przywrócenie stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W uzasadnieniu opierając się na przedłożonej w sprawie opinii biegłych stwierdził, że przedmiotowe nieruchomości znajdują się w zachodniej części miasta, na terenach dawnych pól uprawnych, co wobec spadku terenu od północy ku południowi ułatwiało taki właśnie przepływ wód. Obecnie teren jest zurbanizowany, co stworzyło naturalne przeszkody w swobodnym odpływie wód. Zarówno działka przy ulicy [...], jak również działka bezpośrednio z nią sąsiadująca przy ulicy [...] są ogrodzone ogrodzeniem na podmurówce, ta ostania działka dodatkowo w granicy posiada budynek gospodarczy oraz mur. Przy uwzględnieniu naturalnego ukształtowania terenu wody opadowe spływają od ulicy [...] przez rabatkę i chodnik, potem przez trawniki w formie kaskady w kierunku południowym po linię podmurówki płotu nieruchomości przy [...]. Z przeprowadzonych ustaleń wynika, że ogrodzenie na betonowej podmurówce zostało wykonane w latach [...]-tych ubiegłego stulecia i nie potwierdzono powstania nowych obiektów budowlanych, które mogłyby mieć wpływ na zmianę stanu wód po roku [...]. Ustalono bezspornie, że zagospodarowanie terenu graniczącego z działką wnioskującej nie uległo zmianie od wielu lat, a legalność powstania konkretnych obiektów badały w odrębnych postępowaniach organy nadzoru budowlanego.
Biegli w swej ocenie stwierdzili, że odprowadzanie wody, gromadzącej się w południowej części działki przy [...], mogłoby być wykonalne z wykorzystaniem kanalizacji deszczowej (po uzyskaniu zgody jej administratora), przy czym kanalizacji takiej ulica [...] nie posiada. Natomiast wariant grawitacyjnego odprowadzania wody w kierunku ulicy [...] wymagałoby dodatkowo wykonania m.in. otwartego rowu lub położenia rury kanalizacyjnej wzdłuż granicy z działką przy ulicy [...] oraz uzyskania zgody właściciela działki przy ulicy [...] lub [...] na przeprowadzenie tego typu urządzeń przez te działki. Innym jeszcze rozwiązaniem problemu mogłoby być wykonanie komory zbiorczej, do której będzie włączony drenaż i pompa. Pomimo przedstawienia tych możliwości i próby rozwiązania problemu w sposób polubowny w trakcie rozprawy administracyjnej, nie udało się rozstrzygnąć tego problemu. Organ uznał, że mając na uwadze treść art. 29 Prawa wodnego brak jest podstaw do zaakceptowania któregokolwiek z zaproponowanych rozwiązań i wydania orzeczenia, które na drodze postępowania administracyjnego umożliwiłoby rozwiązanie konfliktu sąsiedzkiego. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, że zmiany kierunku spływu wód nastąpiły wraz z postępem urbanizacji, nie stwierdzono zaś, by właściciele posesji przy ulicy [...] wykonali obiekty, które zmieniły kierunek spływu wód. Usunięcie wskazywanych przez wnioskującą przeszkód w spływie wód nie może być uzasadnione, gdyż dotyczy to obiektów powstałych przed laty i musiałoby praktycznie dotknąć wszystkich właścicieli nieruchomości na kierunku spływu wód na południe.
Organ poinformował jednocześnie, że każda ze stron może wystąpić z roszczeniem w drodze powództwa cywilnego, wykazując zakłócenia korzystania z nieruchomości ponad przeciętną miarę wskutek działania sąsiadów (art.222 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu cywilnego). Zagadnienia te nie pozostając w kompetencji organów administracyjnych, nie mogą być załatwione decyzją administracyjną .
W odwołaniu od powyższej decyzji H. W. wniosła o jej uchylenie. W jej ocenie samowolnie postawione budynki w granicy południowej jej działki przez właścicieli działki przy ulicy [...], spowodowały zaporę dla naturalnego przepływu wód gruntowych. Wskazując na bliżej nie sprecyzowane uzgodnienia organów nadzoru budowlanego i ochrony środowiska, podniosła że naturalny przepływ wód miała spowodować likwidacja podmurówki ogrodzenia na około [...] wspólnej granicy. Brak jednoznacznego rozwiązania tej kwestii jest, w jej ocenie, wynikiem "urzędniczych przepychanek". Wskazała, że njeprawdą jest, iż nie powstały nowe obiekty we wspólnej granicy, gdyż w [...]r. sąsiedzi przystąpili do budowy wiaty, która to budowa znacznie pogorszyła dotychczasowy stan rzeczy. Dodając, ze budynek gospodarczy posiada fundamenty głębsze niż podmurówka pod ogrodzenie, a to skutecznie uniemożliwia naturalne przesiąkanie wód, zwłaszcza, że sąsiadka podniosła również teren na swojej działce. Nie godząc się ze stwierdzeniem organu, iż "zmiana kierunku spływu wód nastąpiła wraz z postępem urbanizacji" stwierdziła, że nastąpiło to wskutek samowoli budowlanych właścicieli sąsiedniej działki, na którą organy przymykają oczy. Podkreśliła, że orzeczenie odmawiające wydania nakazu przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom jest akceptacją łamania prawa, dodatkowo dając gwarancję bezkarności osobie łamiącej to prawo. Dodała, że pomimo wskazania w przygotowanej ekspertyzie sposobu odprowadzania wód, organ nie uwzględniły jej wydając kwestionowane rozstrzygnięcie, a nadto wydając orzeczenie o wskazanej treści całkowicie zmienił treść jej żądania. We wniosku bowiem domagała się przywrócenia stosunków wodnych na gruncie, podczas, gdy organ orzeka, iż nie może wydać zgodny na odprowadzenie wód opadowych z jej działki na grunty sąsiednie. Wyjaśniła, że przecież naturalny spływ wód jest w kierunku południowym i został on zmieniony w wyniku ustawienia konkretnych przeszkód. Dodała, że zalewanie jej działki ma miejsce nie tylko w czasie wiosennych roztopów, ale także po każdej większej ulewie.
Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy po przedstawieniu dotychczasowego postępowania w sprawie i treści art. 29 Prawa wodnego stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zgodne jest z obowiązującym prawem. Bezsporne w sprawie pozostaje ustalenie, że naturalny spływ wód na przedmiotowym terenie następuje z kierunku północnego ku południowemu, czyli powinny swobodnie wpływać na działkę S. W. W rzeczywistości, wobec budowli w granicy działek, wody te zatrzymują się na działce wnioskującej. Stan taki w ocenie biegłego jest wypadkową wielu czynników, przede wszystkich naturalnego procesu urbanizacji terenu. Odpowiedzialnością za taki stan rzeczy, w ocenie Kolegium, nie można obciążyć właścicieli działki przy ulicy [...]. Zmiany w zakresie zabudowy działki przy ulicy [...] miały miejsce kilkanaście lat temu, i trudno jednoznacznie uznać, że w ich wyniku spowodowane zostały zmiany na działce H. W. W ocenie biegłego – zmiany stosunków wodnych są wynikiem zagospodarowania terenu przez ludzi i nie można przypisać odpowiedzialności za ich zmianę właścicielom posesji przy [...]. Skomplikowany charakter sprawy został potwierdzony przedłożoną opinią, gdzie wyraźnie stwierdzono, że umożliwienie przepływu wód powierzchniowych przez nieruchomość Pani W. nie rozwiąże problemu. Doprowadzi to bowiem w konsekwencji do podtapiania tej nieruchomości i nieruchomości sąsiedniej. Pomimo zatem, że na drodze naturalnego spływu wód znajduje się kilka nieruchomości posadowionych w jednym ciągu, to, zdaniem Kolegium, nie można przyjąć za poprawne rozwiązania w postaci wykonania wypustów w podmurówce ogrodzenia i skierowania wody przez nieruchomość sąsiadki na ulicę [...], gdyż takie rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 29 ust. 1 Prawa wodnego. Ulica [...] nie posiada kanalizacji deszczowej, stąd takie odprowadzanie wód doprowadziłoby w konsekwencji do zalewania tych terenów. Organom administracji nie można działać w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa. Dotyczy to zarówno organów ochrony środowiska, jak również organów nadzoru budowlanego. W przypadku więc stwierdzenia samowoli budowlanej te ostanie organy zmuszone będą orzec rozbiórkę i opinia Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miasta C. nie może być w tym zakresie ani miarodajna, ani zobowiązująca.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H. W. zarzucając decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. naruszenie szeregu przepisów proceduralnych, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego a także przepisu art. 29 ust.1 ustawy Prawo wodne, wniosła o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu podniosła, ze nie zgadza się z twierdzeniem Kolegium, że zmiana stosunków wodnych jest naturalną konsekwencją urbanizacji terenu. Wszystkie bowiem obiekty, które powstały zgodnie z prawem nie powodują szkód na nieruchomościach sąsiednich, a jedynie nielegalnie wybudowane obiekty przez S. W. doprowadziły do blokowania naturalnego spływu wód opadowych z jej nieruchomości. Nie byłoby, w jej ocenie, tego problemu, gdyby nielegalne budynki wybudowane zostały w odległości co najmniej [...] m. od granicy, a fakt, że stan ten istnieje od dłuższego czasu nie może być powodem odmowy wydania rozstrzygnięcia zgodnego z prawem. Zarzuciła, że Kolegium wzięło pod uwagę tylko treść art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego, pomijając całkowicie treść pkt 1 tego artykułu, a twierdzenie, że wykonanie przekłuć przez betonową podmurówkę ogrodzenia, nie rozwiąże problemu, mija się z prawdą, gdyż ulica [...] położoną jest najniżej i naturalnie wody spływają właśnie na nią. Dodała, że tylko jej działka jest ciągle podtapiana, ponieważ inne ogrodzenia mają płytsze fundamenty nie blokują wolnego, naturalnego przesiąkania wody. Dodała, że wykonana w przyszłości kanalizacji deszczowej ulic [...] i [...] nie rozwiąże problemu, gdyż do ulicy [...] jej działka posiada dostęp z najwyższej części, a do ulicy [...] takiego dostępu nie posiada. Powtórzyła zarzuty niedopuszczalnego współdziałania organów nadzoru budowlanego z organami orzekającymi w sprawie, prowadzącymi do zalegalizowania budowli wykonanych w granicy z jej działką. W jej odczuciu jest to niedopuszczalne, dające gwarancje bezkarności osobom łamiącym prawo a konsekwencji pozbawia ją możliwości wykorzystywania ok. ¼ powierzchni swej działki.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...]r. swoje stanowisko w sprawie wyraziły uczestniczki postępowania współwłaścicielki nieruchomości położonej przy ulicy [...], bezpośrednio graniczącej z działką skarżącej. Wyjaśniły, że na wspólnej granicy działek przy ulicy [...] i [...] istnieje jedynie podmurówka ogrodzenia oraz przylegający do ogrodzenia budynek gospodarczy. Stwierdziły, że proponowanie rozwiązania przedstawione w opinii biegłego poprzez skierowanie wody z zastoin na jej działkę, to niszczenie jej własności. Przywołały na tę okoliczność przepisy art. 28 i art. 29 Prawa wodnego, podkreślając, że dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Dodały, że twierdzenie skarżącej, iż została pozbawiona możliwości korzystania z wlanego terenu (ok. ¼ części działki) jest kłamstwem, gdyż na wskazanym ternie jest wybudowany budynek gospodarczy oraz został on zadrzewiony młodymi sadzonkami leśnymi.
W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżąca powtórzyła swoje stanowisko, że rozstrzygnięcie Kolegium nierówno traktuje obywateli, całkowicie pomijając jej interes, a chroniąc interesy naruszających prawo współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ulicy [...]. Ponownie wskazała, że to z uwagi na nielegalnie posadowiony w granicy budynek gospodarczy, zmienione zostały stosunki wodne na jej działce. Wskazała, że zgodnie z art. 37 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien on podlegać rozbiórce, ale wskutek porozumienia organów nie doszło do przyjęcia takiego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje :
Skarga w niniejszej sprawie nie mogła odnieść skutku, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
.Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.jedn.Dz.U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019 ze zm.). Zgodnie z tą regulacją właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:
- zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu wody znajdującej się na jego gruncie ani kierunku odpływu ze źródeł- ze szkodą dla gruntów sąsiednich
-ani odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiedzkie.
Na właścicielu gruntu ciąży ponadto obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom.
Z brzemienia tego przepisu wynika zatem ogólny zakaz dokonywania przez właściciela działki jakichkolwiek zmian stanu wody na gruncie oraz kierunku jej spływu, ze szkodą dla gruntów sąsiednich, oraz obowiązek prawny usunięcia wszelkich przeszkód oraz zmian powstałych na jego działce.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazując na okresowe zalewanie terenu jej działki, podaje, iż przyczyną tego stanu jest stworzenie przeszkody w swobodnym przepływie wody z kierunku północnego ku południowemu. Przeszkodą tą jest, zdaniem skarżącej, szereg obiektów budowlanych wybudowanych przez właścicieli działki od ulicy [...] w granicy z jej działką, a mianowicie podmurówka ogrodzenia oraz budynek gospodarczy i mur. Składając wniosek o zbadanie sprawy w [...]r., stwierdziła, że przyczyną okresowego zalewania jej działki jest istnienie na trasie naturalnego spływu wód płotu na betonowanej podmurówce oraz budynku gospodarczego, a od [...]r. – po wybudowaniu muru na około [...] m wspólnej granicy, na całej szerokości wspólnej granicy tworzy się rozlewisko wody. Organy rozpatrujące niniejszą sprawę po dokładnym ustaleniu stanu faktycznego, w tym potwierdzeniu wskazywanej we wniosku zabudowy na granicy działek, ustaliły, że betonowa podmurówka ogrodzenia między działkami zbudowana została w latach siedemdziesiątych i dotyczy nie tylko kwestionowanej granicy pomiędzy działkami przy ulicy [...] i [...], ale także i granic z innymi działkami. Taka podmurówka dotyczy całego ogrodzenia działki skarżącej, jak też innych działek na tym terenie. Inne wskazane przez skarżącą obiekty budowlane, pozostając w granicy działek, częściowo opierają się na wskazanej podmurówce. Niewątpliwie takie ogrodzenie na podmurówce stworzyło swoistą zaporę w swobodnym przepływie wód opadowych. Jak wskazano jednak w przygotowanej dla potrzeb niniejszego postępowania opinii spółki "A" przyczyny takiego stanu rzeczy jest złożony. Naturalne ukształtowanie terenu decyduje, że spływ wody następuje od strony północnej ku południowej, a zatem wszystkie ogrodzenia i budynki leżące po zachodniej stronie ulicy Uczniowskiej leżą na kierunku spływu wód niewątpliwie go utrudniając. Zagospodarowanie terenu, dawnej otwartego, przez wykonanie budynków, ogrodzeń zmienia stosunki wodne ale jest to naturalna konsekwencja urbanizacji terenu. W ocenie biegłych w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego zagospodarowania takiego nie traktuje się jako zaburzenia w odpływie wód. Dodatkowo, co podkreślono także w opinii, a ustalono w postępowaniu, wskazane przez skarżącą obiekty budowlane powstały kilkanaście lat temu (w latach siedemdziesiątych). Z tego też powodu nie można uznać, by okresowe zastoiny wody na działce skarżącej, (zarówno w ocenie biegłych, jak i prowadzących sprawę organów) były wynikiem działania sąsiadów. Zarówno ukształtowanie terenu, jak również słaba przepuszczalność terenu oraz także zagospodarowanie przedmiotowej działki (utwardzenie powierzchni od ulicy [...] powierzchnią betonową i odprowadzenie wód z tego terenu betonowymi korytkami w kierunku ulicy [...]) wpływają na tworzenie się wskazywanych zastoin wodnych. Mając na uwadze fakt, że podmurówka pod ogrodzenie istniała już w latach [...], stanowiąc niewątpliwie przeszkodę dla naturalnego spływu wód, a legalność innych wskazywanych obiektów budowlanych podlega kontroli przez organy nadzoru budowlanego, które działały odrębnie, niezależnie od prowadzonego obecnie postępowania, trzeba podzielić stanowisko zaprezentowane przez orzekające w sprawie organy, że trudno odpowiedzialnością za stwierdzony stan faktyczny obarczyć właścicieli działki przy ulicy [...].
Uwzględniając brzmienie ust. 3 art. 29 Prawa wodnego w przypadku stwierdzenia szkodliwego działania zmian stanu wody na grunty, prezydent miasta może w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W rozpatrywanej sprawie skarżąca, jako sposób załatwienia sprawy wskazywała możliwość wykonania wypustów w podmurówce ogrodzenia i wypuszczenia wody przez działkę sąsiadów w kierunku ulicy [...]. Wypada podzielić stanowisko orzekających organów, że przyjęcie takiego rozwiązania nie jest możliwe. Zobowiązanie właścicieli działki przy ulicy [...] do wykonanie owych wypustów, byłoby bowiem sprzeczne z cytowanym artykułem, który w pkt 2 ust. 1 wyraźnie wskazuje, iż zabrania się odprowadzać wód i ścieków na grunty sąsiedzkie. Rozwiązanie takie nie tylko byłoby zatem sprzeczne z prawem, ale także nie rozwiązałoby problemu, prawdopodobnie doprowadzając do podobnego stanu nieruchomość sąsiednią oraz ulicę Uczniowską, która nie ma kanalizacji deszczowej.
Proponowane rozwiązanie zalewania tej działki zostało przedstawione w przygotowanej opinii, tym niemniej strony postępowania nie wyraziły zgody na jego przyjęcie, natomiast organ nie stwierdził okoliczności uzasadniających do zobowiązania do takich czynności wskazywanych przez skarżącą współwłaścicieli sąsiedniej działki.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło