II SA/Gl 1330/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. zatytułowanym "skarga" A. C., wskazując na art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 oraz § 2 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267), dalej zwanej k.p.a., wniósł o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] r., nr [...] o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce przy ul. [...] w C., wydaną przez Prezydenta Miasta C., a podpisaną przez Architekta Miejskiego w C. Decyzji tej zarzucił: niewłaściwy symbol klasyfikacyjny przeznaczony dla decyzji dot. remontów i rozbiórek, złożenie na niej podpisu przez osobę nieuprawnioną do jej wydania, niezgodność z obowiązującym w tym okresie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz bezprawną korektę numeru działki z [...] na [...]. Z inicjatywy A. C. toczyło się już postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, zakończone prawomocną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności tego aktu. Rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania organ zwrócił się do stron postępowania o przedłożenie posiadanych przez nie dokumentów wydanych w sprawie zakończonej z dnia [...] r., nr [...], w związku z brakiem w archiwum akt tej sprawy. Nadto, organ zwrócił się do Wojewody [...] o udostępnienie akt sprawy zainicjowanej wnioskiem A. C. o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 149 § 3 i § 4 i art. 148 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podniósł, że wskazany w art. 148 § 1 k.p.a. termin do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania nie został przez A. C. zachowany. Jak wynika bowiem ze znajdującego się w aktach jego pisma z dnia [...] r., tego dnia zapoznał się on z materiałem dowodowym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...], zatem już wówczas dowiedział się o okolicznościach wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania. W zażaleniu na to postanowienie A. C. wskazał na naruszenie przez organ art. 19 k.p.a., gdyż zadania dotyczące m.in. zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego należą do kompetencji organów nadzoru budowlanego. Zarzucił bezprawne zniszczenie dokumentacji dotyczącej sprawy, w której wydano decyzję z dnia [...] r., nr [...]. Odniósł się również do wskazanego na wstępie postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz do kolejnych decyzji wydanych w procesie inwestycyjnym w odniesieniu do tej samej nieruchomości. Nadto, podniósł zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wojewoda [...] zażalenia tego nie uwzględnił i postanowieniem z dnia [...] r. , nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania obliguje organ do zbadania w pierwszej kolejności terminowości wniosku (art. 148 § 1 i 2 k.p.a.) oraz czy żądanie oparte jest na jednej z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 k.p.a. Dopiero łączne spełnienie w/w warunków uprawnia organ do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a), w przeciwnym przypadku organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a). Zdaniem Wojewody [...] A. C. nie wskazał daty, w której dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem z akt sprawy wynika, że powziął on informację w tym zakresie w dniu [...] r. Nadto, organ odwoławczy zauważył, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Organem tym w rozumieniu art. 71 ustawy – Prawo budowlane jest, zgodnie z art. 82 ust. 1 i 2 tej ustawy, organ administracji architektoniczno- budowlanej I instancji, czyli w niniejszej sprawie Prezydent Miasta C. Jedynie samowolna zmiana sposobu użytkowania należy do zdań organu nadzoru budowlanego. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. C. domagając się oceny działań organów obu instancji oraz zgodności z prawem zaskarżonych postanowień. Jako podstawę prawną swojego wniosku o wznowienie postępowania wskazał art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. oraz art. 145 § 2 i § 3 k.p.a. Podał, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w dniach [...] i [...] r., zapoznając się z aktami, w tym aktami w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r., nr [...]. Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie mu zapoznania się z aktami w I instancji po wydaniu decyzji. Ponownie wskazał na zniszczenie przez Urząd Miejski dokumentacji w sprawie bez zgody Archiwum Państwowego oraz zakwestionował ustalenia organu w zakresie zmiany numeracji działki [...]. Stwierdził, że sporny budynek został wybudowany bez zezwolenia, a wydane decyzji z dnia [...] r., nr [...] było niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Podniósł, że z uwagi na występującą w sprawie samowolę budowlaną postępowanie winno być prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli pozostaje legalność postanowienia Wojewody [...] z dnia [...]. Nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r., w którym odmówił on wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją podpisaną przez Architekta Miejskiego w C. z dnia [...] r. znak: [...] udzielającą S. N. pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny na działce przy ul. [...] w C. Rozważając zarzuty podniesione w skardze Sąd stwierdził, iż nie zasługują one na uwzględnienie bowiem, w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Na wstępie należy zaznaczyć, iż postępowanie administracyjne, będące przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, toczyło się w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, jakim jest wznowienie postępowania administracyjnego. W punkcie wyjścia rozważań wskazać należy, iż w myśl utrwalonych w doktrynie i judykaturze poglądów wznowienie postępowania stanowi instytucję procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji zachodzi w sytuacjach, kiedy to po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania dowodowego, na którym oparto ostateczne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Zakamycze, 2005 r., s. 295 i nast. wraz z cytowaną tam literaturą). Należy jednak zastrzec, co istotne w przedmiotowej sprawie, iż samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez stronę nie wszczyna automatycznie postępowania. O wznowieniu bądź odmowie wznowienia postępowania rozstrzyga bowiem, stosownie do art. 149 k.p.a., właściwy organ. Podanie takie uruchamia jedynie fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe, bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości podania. Organ po otrzymaniu podania jest zatem zobligowany do ustalenia, czy wniesione ono zostało przez uprawniony podmiot, czy strona domaga się wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji istniejącej w obrocie prawnym oraz czy strona przywołała w podaniu którąś z podstaw wznowieniowych. Oprócz ustalenia czy nie zachodzi niedopuszczalność wznowienia w owej wstępnej fazie rozpatrywania podania organ administracji ma obowiązek badać również kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu do złożenia podania. Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 września 2000 r. sygn. akt III SA 2304/99, ONSA 2001/4/179. Wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, o jakim mowa w art. 149 § 3 k.p.a. może zatem nastąpić z trzech następujących przyczyn: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną; podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu; w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 k.p.a. Podkreślić jednak należy, iż wskazanie podstawy wznowienia postępowania nie polega wyłącznie na wskazaniu odpowiedniego przepisu, lecz na przywołaniu okoliczności faktycznych odpowiadających wskazanej podstawie wznowienia. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 k.p.a. termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania liczy się od dnia w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych ( por. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1585/11, LEX nr 1367334). To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Zachowanie terminu musi być udowodnione przez stronę. Nie zwalnia to jednak organu administracji, stosownie do art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. od podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii. W rozpoznawanej sprawie pozostają ze sobą sprzeczne dwa stanowiska. Stanowisko skarżącego, według którego wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania powziął dopiero w dniach [...] i [...] r. w trakcie zapoznawania się z aktami sprawy, w tym również aktami postępowania w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Natomiast zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy obstają przy stanowisku, że skarżący o okolicznościach na które powołuje się we wniosku dowiedział się w dniu [...] r. kiedy to zapoznał się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. Zatem miarodajnym dla rozpoczęcia biegu miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania jest moment powzięcia obiektywnej wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Zauważyć należy, że z pisma skarżącego z dnia [...] r. wynika, że w dniu [...] r. dokonał oględzin materiału dowodowego zebranego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] r. w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek mieszkalny. Skarżący w toku tego postępowania podnosił zarzuty, które w swojej treści były tożsame z zarzutami podnoszonymi w podaniu o wznowienie postępowania. Nadto wniosek o wznowienie postępowania zawierający wskazanie okoliczności mających stanowić podstawę jego wznowienia złożył w dniu [...] r., podczas gdy w skardze wskazuje, że dopiero w dniach [...] i [...] r. powziął wiadomość o okolicznościach wskazanych we wniosku, co w oczywisty sposób pozostaje w sprzeczności z jego twierdzeniami. Mając na uwadze powyższe Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie skarżący posiadał wiedzę o istnieniu okoliczności wskazanych we wniosku już w [...] r. Świadczy o tym ewidentnie pismo skarżącego oraz treść pozostałej korespondencji, którą prowadził z organem w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] r. Przyjąć zatem należy, że skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] r. uczynił to z przekroczeniem terminu jednego miesiąca liczonego od daty, w której dowiedział się okolicznościach na które powołuje się we wniosku. W świetle powyższego wszelkie podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty dotyczące okoliczności mających stanowić podstawę do wznowienia postępowania nie zasługują na uwzględnienie z uwagi na niedopuszczalność ich merytorycznego rozpoznania. Niezrozumiały jest również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. w sytuacji, gdy sam skarżący przyznaje , że został zawiadomiony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i skorzystał z tego uprawnienia. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.