II SA/Gl 1343/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2026 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/641/2025/9219 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 7 sierpnia 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/641/2025/9219 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej "Prezydent" lub "Organ I instancji") z 7 maja 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Organ I instancji odmówił K. M. (dalej "Skarżąca") przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podstawę prawną decyzji Organu I instancji z 7 maja 2025 r. stanowiły w szczególności przepisy art. 20 ust. 3 w związku z art. 3, art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm.; dalej "u.ś.r.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."). Uzasadniając decyzję Organ I instancji wskazał, że 9 marca 2025 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączyła orzeczenie o niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. z [...] r., z którego wynika, że została zaliczona do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane na okres do 31 stycznia 2026 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 września 2024 r. W orzeczeniu tym wskazano, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. W toku postępowania Skarżąca oświadczyła, że nie posiada dokumentów stwierdzających powstanie niepełnosprawności przed ukończeniem 21-go roku życia. Zdaniem Organu I instancji brak było zatem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. W odwołaniu od decyzji Skarżąca zarzuciła, że organ pominął jej wyjaśnienia, w tym okoliczność braku wiedzy co do znaczenia ustaleń orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i co do możliwości odwołania się od orzeczenia. Organ odwoławczy zaskarżoną obecnie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło zasady przyznawania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podkreśliło, że jako organ administracji publicznej nie jest uprawnione do samodzielnego ustalania stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Zaś ustalenia zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są dla organu wiążące. Skarżąca nie przedstawiła dowodu na to, że niepełnosprawność powstała przed osiągnięciem przez nią 21 roku życia. Skarżąca miała możliwość zaskarżenia orzeczenia o niepełnosprawności, z której nie skorzystała. W skardze Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z wydanym w jej sprawie rozstrzygnięciem Kolegium. Wyjaśniła swoją sytuację osobistą i zdrowotną. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Organu I instancji nie naruszają bowiem prawa materialnego, nie są dotknięte kwalifikowanymi wadami skutkującymi wznowieniem postępowania bądź stwierdzeniem nieważności ani nie uchybiają regułom procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Przechodząc do oceny merytorycznej wydanych w sprawie decyzji przypomnieć należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (art. 16 ust. 3 u.ś.r.). Z przedłożonego przez Skarżącą orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] r., [...] wynika, że Skarżąca została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W V orzeczenia wskazano, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 września 2024 r. W pkt IV orzeczenia wskazano zaś, że nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje. W toku postępowania Prezydent wezwał Skarżącą do dostarczenia orzeczenia potwierdzającego powstanie niepełnosprawności do ukończenia 21. roku życia (wezwanie z 13 marca 2025 r.). W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca oświadczyła, że orzeczenie z 22 stycznia 2025 r. jest jedynym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, jakim dysponuje. Pismem z 11 kwietnia 2025 r., Organ I instancji - realizując obowiązki wynikające z art. 10 § 1 oraz art. 79a § 1 i 2 k.p.a. - powiadomił Skarżącą o przesłankach przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i o niespełnianiu przez nią warunków ustawowych do przyznania wnioskowanego świadczenia, tj. z przedłożonego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie wynika, że niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Skarżąca została także poinformowana o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz uprawnieniu do przedłożenia dodatkowych dowodów. W piśmie z 5 maja 2025 r. Skarżąca wyjaśniła swoją sytuację zdrowotną i wskazała, że nie posiadała wiedzy o możliwości odwołania się od orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca nie przedłożyła żadnych dodatkowych dowodów. W tych okolicznościach za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, że nie został spełniony warunek przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z art. 16 ust. 3 u.ś.r., czyli warunek powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21. roku życia. Stanowisko to słusznie zostało oparte o przedłożone przez Skarżącą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organów. Zaś ustalenie stopnia niepełnosprawności, jak i daty od kiedy niepełnosprawność istnieje nie mieści się w kompetencjach organów administracji publicznej w ramach postępowania dotyczącego przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. W sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności nie określa daty powstania niepełnosprawności, organ nie może podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2025 r., I OSK 436/24, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Należy mieć na uwadze, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organy są związane regulacją u.ś.r., która nie daje im możliwości uznaniowego działania, uwzględniającego np. względy natury celowościowej, czy słusznościowej. Brak jest zatem w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia przez Skarżącą ustawowych przesłanek, świadczenie można jej przyznać również z uwagi na zaistniałą trudną sytuację finansową czy zdrowotną. Świadczenie przyznawane jest wyłącznie na podstawie obiektywnych i prawnie zdefiniowanych kryteriów, bez uwzględniania okoliczności o charakterze indywidualnym, czy osobistym. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.