I OSK 436/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-05-16

Skład orzekający: sędzia NSA Piotr Przybysz, sędzia NSA Maciej Dybowski, sędzia del. WSA Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ właściwy do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest związany orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, w sytuacji gdy nie określa ono daty powstania niepełnosprawności, a jedynie stwierdza, że nie da się jej ustalić?
Ratio decidendi
Organ właściwy do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest związany orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności wydanym przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, zarówno w zakresie stopnia, jak i daty powstania niepełnosprawności. Jeśli orzeczenie nie określa daty powstania niepełnosprawności, organ nie może samodzielnie jej ustalać ani przyznać zasiłku, a jedynie wydać decyzję odmowną. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do nakłaniania organów administracji do działań bez podstawy prawnej.
Stan faktyczny
H.S. złożyła wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, dołączając orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R, orzeczenie wydano na stałe, ale stwierdzono, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić, a stopień ustalono od 28 marca 2023 r. Prezydent Miasta Białegostoku odmówił przyznania zasiłku, uznając, że nie spełniono przesłanki powstania niepełnosprawności do 21. roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił obie decyzje, uznając, że brak ustalenia daty powstania niepełnosprawności nie wyklucza jej powstania przed 21. rokiem życia i że organy powinny poczynić dalsze ustalenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku i oddalił skargę H.S.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 758/23 w sprawie ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 grudnia 2023r. sygn. akt II SA/Bk 758/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi H.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia [...] lipca 2023 r. znak [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia 24 lipca 2023 r. H.S. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Do wniosku dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...], wydane przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku, zaliczający skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując jednocześnie symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R. Orzeczenie zostało wydane na stałe (pkt III), jednoczenie wskazano, że niepełnosprawność istnieje - nie da się ustalić (pkt IV), zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2023 r. (pkt V). Z powyższego orzeczenia wynika również, że zachodzi względem skarżącej konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające jej funkcjonowanie (pkt. 5) oraz, że skarżąca wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki (pkt 6). Z uzasadnienia orzeczenia wynika, że względem skarżącej, na podstawie dokumentacji medycznej, badań lekarskich i oceny psychologicznej stwierdzono naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność zapewnienia częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Decyzją z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...], Prezydent Miasta Białegostoku odmówił skarżącej przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnianie przesłanek do przyznania ww. świadczenia określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej powoływana jako u.ś.r.). Podkreślił, że aktualnie skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, który to stopień datuje się na dzień 23 marca 2023 r., zaś daty niepełnosprawności nie da się ustalić. Tym samym nie jest spełniony warunek wynikający z art. 16 ust. 3 u.ś.r., czyli powstania niepełnosprawności w wieku do ukończenia 21 roku życia. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej decyzją z [...] sierpnia 2023 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej powoływane także jako Kolegium) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia [...] lipca 2023 r., nr [...] odmawiającą przyznania H.S. (dalej powoływana także jako skarżąca) zasiłku pielęgnacyjnego. Kolegium podkreśliło, że choć rozumie trudną sytuację skarżącej i daje wiarę oświadczeniu o istnieniu jej niepełnosprawności od urodzenia, to skarżona decyzja nie zasługuje na uchylenie, albowiem w aktualnym stanie prawnym organy administracji - będąc związane prawem - nie mogły przyznać wnioskowanego zasiłku. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji rzetelnie i wystarczająco ustalił stan faktyczny sprawy. Kolegium odwołując się do treści art. 16 u.ś.r. wskazało, że w przypadku osoby niepełnosprawnej w sposób umiarkowany, powyżej 16 roku życia, warunkiem niezbędnym dla uzyskania zasiłku pielęgnacyjnego jest ustalenie przez podmiot do tego właściwy, tj. zespół ds. orzekania o niepełnosprawności, że niepełnosprawność powstała nie później niż w wielu do ukończenia 21 roku życia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który we wspomnianym na wstępie wyroku uchylił obie decyzje wydane w niniejszej sprawie. Sąd I instancji stwierdził, że treść orzeczenia o niepełnosprawności, którym legitymuje się skarżąca nie wyklucza tego, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Samo określenie w orzeczeniu, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić (pkt IV) nie przesądza, że ta niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez skarżącą 21 roku życia. Treść orzeczenia o niepełnosprawności organy winny odczytywać całościowo, również z uwzględnieniem symboli przyczyny niepełnosprawności oraz zakresem naruszenia sprawności organizmu. Jeżeli tenże symbol przyczyny niepełnosprawności nie wyklucza możliwości powstania niepełnosprawności przed 21 rokiem życia, samo stwierdzenie w orzeczeniu, że nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, nie przesądza, że niepełnosprawność powstała po 21 roku życia. W takiej sytuacji, w ocenie sądu, mając na uwadze ogólne zasady postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów (szczególnie w sytuacji kwestionowania przez stronę chwili powstania niepełnosprawności) jest poczynienie ustaleń w tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd zauważył, że słusznie Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że organy oceniając wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego są związane orzeczeniem o niepełnosprawności w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Jednakże w niniejszej sprawie data ani okres powstania niepełnosprawności nie została określona, dlatego też w tym zakresie orzeczenie o niepełnosprawności nie miało charakteru wiążącego. Dlatego należało zdaniem Sądu przyjąć, że obecnie, ustalając prawo do zasiłku pielęgnacyjnego organy są zobowiązane do uwzględnienia także innych dokumentów lub oświadczeń, zgodnie z § 9 rozporządzenia, jeżeli mają one wpływ na prawo do takiego zasiłku. Nowe rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. obowiązywało zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej jak i drugiej instancji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - obrazę art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz.U. z 2023 r., poz. 390, zwanej dalej "u.ś.r." lub "ustawą"), przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustalenie, czy wystąpiła ustawowa przesłanka do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego przewidziana w tym przepisie tj. czy niepełnosprawność u osoby ubiegającej się o zasiłek pielęgnacyjny powstała do ukończenia przez nią 21 roku życia, nie następuje wyłącznie na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności, - naruszenie przepisów art. 16 ust. 3 ustawy, w zw. z § 9 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 6 lipca 2023 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1340, zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie sposobu i trybu postępowania z 2023"), poprzez ich błędną interpretację i zastosowanie, poprzez przyjęcie, że - z uwagi na to, iż "...w niniejszej sprawie data ani okres powstania niepełnosprawności nie została określona, dlatego też w tym zakresie orzeczenie o niepełnosprawności nie miało charakteru wiążącego", podczas gdy z § 13 ust. 2 pkt 12 i § 14 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r., poz. 857, zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie orzekania") wynika, że stwierdzenie w orzeczeniu o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, że nie da się ustalić daty lub okresu powstania niepełnosprawności, stanowi jeden z elementów rozstrzygnięcia, jakie w tego typu orzeczeniu może się znaleźć i jest wówczas wiążące dla organów właściwych w sprawach dot. takich zasiłków; - obrazę art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r., poz.100, zwanej dalej "ustawą o niepełnosprawnych"), w związku z art. 23 ust. 5a, ust. 8 pkt 1 lit ja) i ust. 10 pkt 4 i art. 23b ust. 1 pkt 5 lit. c ustawy, z § 9 rozporządzeniem w sprawie sposobu i trybu postępowania z 2023 oraz z § 13 ust. 2 pkt 12 i § 14 ust. 4 rozporządzenia w sprawie orzekania, przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że Kolegium uprawnione jest do samodzielnego podejmowania czynności w celu ustalenia daty, od której istnieje niepełnosprawność Skarżącej, podczas gdy do orzekania o niepełnosprawności zostały powołane powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. spraw orzekania o niepełnosprawności (względnie inne organy lub sądy działające na podstawie odrębnych przepisów) i są one jedynymi organami uprawnionymi do orzekania o dacie powstania niepełnosprawności, - art. 6 i 19 K.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej, polegające na udzieleniu wskazań organom administracji publicznej działającym w nin. sprawie do dokonania czynności oraz ustaleń, dla których nie ma podstawy prawnej, a wykonując zalecenia Sądu I instancji organy te działać będą poza granicami swojej właściwości. 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że organy obu instancji nie przeprowadziły prawidłowo postępowania wyjaśniającego, gdyż nie dokonały prawidłowego i całościowego odczytania oraz wyczerpującego rozpatrzenia przedłożonego przez skarżącą dowodu, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, a ograniczyły się wyłącznie do treści orzeczenia o niepełnosprawności skarżącej, zupełnie pomijając twierdzenia skarżącej (złożone na etapie odwołania), odnośnie chwili powstania niepełnosprawności, podczas gdy organy obu instancji przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia, czy materiał dowodowy, jaki miały obowiązek zebrać w tej sprawie, pozwala przyjąć, że spełnione zostały przesłanki, od których art. 16 ust. 3 ustawy uzależnia przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, a przedmiotem tego postępowania nie jest ani ustalanie, czy osoba występująca o to świadczenie jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, ani określanie daty powstania niepełnosprawności, bo w tym zakresie organy te są związane prawomocnym orzeczeniem organu właściwego do orzekania o niepełnosprawności, b) art. 133 ust. 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie za udowodnioną okoliczność uznania przez Kolegium wiarygodności oświadczenia Skarżącej o powstaniu u niej niepełnosprawności przed ukończeniem 21 roku życia (co skłoniło Sąd do wniosku, że organ odwoławczy powinien podjąć w tym kierunku stosowne kroki i sprawę wyjaśnić, a w konsekwencji - do uchylenia zaskarżonej decyzji jako wydanej (podobnie jak decyzja organu I instancji) przedwcześnie), podczas gdy zaskarżona decyzja, na treść której uzasadnienia powołuje się WSA, nie zawiera żadnego stwierdzenia świadczącego o uznaniu wiarygodności tych oświadczeń, a zatem Sąd nie dochował tu wymogu ustawowego, aby orzekać na podstawie akt sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi. Wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, gdyż zrzeczono się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a żadna z pozostałych stron postępowania w ustawowym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami skargi kasacyjnej i orzeka w tych granicach. Stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a., a istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy skarżącej, legitymującej się zaświadczeniem o umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności - nie wskazano momentu jej powstania. Jako, że istota sporu polega na wykładni przepisów prawa materialnego należało wpierw się do nich odnieść. Przepis art. 16 ust. 3 u.ś.r. stanowi, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z przywołanego przepisu wynika, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w tym przepisie jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: po pierwsze - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a po drugie - niepełnosprawność tej osoby musi powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. W judykaturze prezentowany jest pogląd, że z postanowień art. 16 ust. 3 u.ś.r. "wynika, iż ustawodawca w przypadku osoby niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności uzależnił przyznanie prawa do przedmiotowego zasiłku od powstania samej niepełnosprawności przed ukończeniem 21. roku życia, a nie od powstania w tymże czasie niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym" Podkreślić należy, że ustalenie przez organ właściwy do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Nie jest możliwe samodzielne kwalifikowanie niepełnosprawności przez organ bądź też dokonywanie swobodnej interpretacji przedłożonego orzeczenia. Organ administracyjny rozpoznający wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego jest bowiem w istocie związany rozpoznaniem zawartym w orzeczeniu zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, ale także innymi elementami mającymi znamiona stanowczego rozstrzygnięcia. Zarówno organy administracji publicznej, jak i sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie tej kwestii w ramach postępowania o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego bazować może wyłącznie na treści orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez uprawnioną do tego jednostkę. Oznacza to, że stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. W sytuacji gdy orzeczenie o niepełnosprawności nie określa daty powstania niepełnosprawności, organ właściwy w sprawie realizacji zasiłku pielęgnacyjnego nie może podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę, że skarżąca legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 2023 r., wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku, zaliczający skarżącą do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, wskazując jednocześnie symbol przyczyny niepełnosprawności 05-R. Orzeczenie zostało wydane na stałe (pkt III), jednoczenie wskazano, że niepełnosprawność istnieje - nie da się ustalić (pkt IV), zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 marca 2023 r. (pkt V) (okoliczność bezsporna). Sąd I instancji przyjął stanowisko, że treść orzeczenia o niepełnosprawności, którym legitymuje się skarżąca nie wyklucza tego, że jej niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez nią 21 roku życia. Samo określenie w orzeczeniu, że daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić (pkt IV) nie przesądza, że ta niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez skarżącą 21 roku życia. Takie stanowisko Sądu nie jest zasadne. Prawnie relewantne dla niniejszego postępowania to, że skarżącej brakuje dowodu na to, że niepełnosprawność powstała przed osiągnięciem takiego wieku – czyli niezbędnego elementu regulującego przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wskazać należy, że jeżeli skarżąca nie zgadzała się lub nie zgadza z wydanym orzeczeniem, mogła skorzystać z przysługującego jej szerokiego wachlarza środków zaskarżenia. Skoro z nich nie skorzystała, dała wyraz, że godzi się z tym orzeczeniem. W sytuacji, w której ubiegający się o taki zasiłek, nie dysponuje orzeczeniem właściwego organu ds. ustalania stopnia niepełnosprawności, organy właściwe do przyznania takiego świadczenia nie mogą wydać innej decyzji niż odmowna (por. wyrok WSA w Lublinie z 20.10.2022 r., II SA/Lu 237/22, wyrok NSA z 18.01.2013 r., I OSK 1297/12, publik. CBOSA). WSA w Białymstoku pominął, że ustalenie daty lub okresu powstania niepełnosprawności oraz jej stopnia, następuje w sposób sformalizowany, na podstawie określonych prawem dokumentów medycznych. Ustalenia tego dokonują jedynie powiatowe i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, wskazane w art. 6 ust. 1 ustawy o niepełnosprawnych (obecnie - Dz.U. z 2024 r., poz. 44). Członkami tych zespołów mogą być jedynie te osoby, które spełniają wymagania wynikające z § 18 ust. 1 i § 21 rozporządzenia w sprawie orzekania. Stwierdzenia zawarte przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego. Bezsprzecznie organy w niniejszej sprawie dostrzegły okoliczność niewskazania daty powstania niepełnosprawności skarżącej, co skutkowało wydaniem decyzji odmownej. Wskazane wyżej elementy prowadzą do wniosku, że naruszono art. 16 ust. 3 u.ś.r., a także art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, bowiem Sąd I instancji dokonał ich niewłaściwej wykładni. Należy zwrócić także uwagę, że rację ma skarżący kasacyjnie organ, że Sąd I instancji zalecając dokonanie czynności w celu ustalenia kiedy powstała niepełnosprawność Skarżącej niejako nakłania organy administracji do działania bez podstawy prawnej. Tymczasem mają one podstawę prawną jedynie do podjęcia decyzji o przyznaniu zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której uzyskał (lub zweryfikował) od odpowiedniego organu informację z której wynika, że wnioskująca o zasiłek posiada orzeczenie o umiarkowanym stopień niepełnosprawności powstałej przed ukończeniem 21 roku życia. Organy właściwe w sprawach świadczeń rodzinnych nie orzekają natomiast ani o tym, czy dana osoba jest niepełnosprawna, ani o tym, od kiedy nią jest. Przedmiotem tego postępowania jest jedynie orzeczenie o tym, czy w oparciu o prawem wskazane dowody można stwierdzić, że spełnione są przesłanki z art. 16 ust. 3 ustawy, albowiem zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą legalizmu organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, co oznacza, że są one zobowiązane do przestrzegania z urzędu swojej właściwości (rzeczowej, miejscowej) w całym toku postępowania administracyjnego (art. 19 k.p.a.). Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że także zarzut naruszenia art. 6 i 19 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej, polegający na udzieleniu wskazań organom administracji publicznej działającym w nin. sprawie do dokonania czynności oraz ustaleń, dla których nie ma podstawy prawnej, zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd I instancji dokonał niewłaściwych wskazań co do dalszego postępowania. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skoro organy przeprowadziły prawidłowo postępowanie wyjaśniające, gdyż dokonały prawidłowego i całościowego odczytania oraz wyczerpującego rozpatrzenia przedłożonego przez skarżącą dowodu, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, tym samym skoro Sąd I instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, to skutkowało niewłaściwą oceną stanu faktycznego sprawy. Tym samym czyni to zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. zasadnym. Końcowo wskazać należy, że aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnemu akta administracyjne. Przez akta sprawy administracyjnej należy rozumieć pełną dokumentację stanowiącą dowód przeprowadzonych przez organy administracyjne i strony czynności prawnomaterialnych i procesowych pozwalających na kontrolę prawidłowości ustaleń poczynionych w sprawie przez organy prowadzące postępowanie administracyjne, jak również na ocenę zarzutów zawartych w skardze i w rezultacie na kontrolę zgodności z prawem podjętego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2014 r., II OSK 2331/12, CBOSA). Przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia informacji, która nie została skonfrontowana z aktami administracyjnymi sprawy, ani niepopartej żadnym dokumentem ocenionym w trybie art. 106 § 3, stanowi oczywiste naruszenie art. 133 § 1 mogące mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia sądu co do zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie organ, że zaskarżona decyzja, na treść której uzasadnienia powołuje się WSA, nie zawierała żadnego potwierdzenia w dokumentach tj. skarżąca włącznie oświadczyła, że niepełnosprawność powstawała przed ukończeniem 21 roku życia, nie wskazując przy tym żadnych realnych dowodów na tę okoliczność, przy czym Sąd I instancji niesłusznie zgodził się z tą argumentacją. Powyższe czyni także zarzut naruszania art. 133 § 1 p.p.s.a. zasadnym. W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, zaś istota sprawy dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w następstwie tego do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło