II SA/Gl 1352/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 maja 2022 r. sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oddala skargę. Marszałek Województwa [...] (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 19 lipca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021r. poz. 735, dalej w skrócie: "k.p.a."), w związku z art. 67 ust. 1 pkt 4, art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm., w skrócie: "ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r." lub "u.k.p."), orzekł o unieważnieniu A.Z. (dalej: "skarżący") egzaminu państwowego w części praktycznej z zakresu uprawnień prawa jazdy kategorii "C+E", przeprowadzonego w dniu 27 listopada 2007 r. w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w D. przez egzaminatora R.P. (P.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż w dniu 16 kwietnia 2021 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Sądu Rejonowego w D. przekazujące odpis prawomocnego z dniem 3 marca 2021 r. wyroku Wydziału [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...], w którym w punkcie IX stwierdzono, iż wskazany egzaminator jest winny tego, że działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w dniu 27 listopada 2007 r., w związku z pełnieniem funkcji publicznej, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 100 zł. za naruszenie przepisów prawa, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami i instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 z poźn. zm., w skrócie: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie z dnia 27 października 2005 r.") i pozytywnie zaliczył skarżącemu egzamin na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami. W odwołaniu, skarżący reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych wyznaczonych treścią hipotezy normy prawnej zrekonstruowanej na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zdaniem skarżącego, unieważnienie egzaminu państwowego w oparciu o art. 72 u.k.p. wymaga kumulatywnie spełnienia obu wskazanych w tym przepisie przesłanek, czyli stwierdzenia, że egzamin na prawo jazdy prowadzony był niezgodnie z przepisami, a nadto wykazania, że ujawnione nieprawidłowości mają wpływ na jego wynik. Tymczasem skarżącemu nie zostało udowodnione, aby kiedykolwiek kierował propozycję złożenia korzyści majątkowej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, jako organ II instancji, decyzją z dnia 20 sierpnia 2021 r., nr SKO.K/41.3/627/2021/11787/MM, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 lipca 2021 r. W jej uzasadnieniu powołało się na art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r., który stanowi, iż marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był on przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, oraz § 30 ust. 6 pkt 2 w związku z ust. 3 pkt 2 lit. b) i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005r., z których wynika, iż już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu poprzez wystawienie oceny negatywnej bez względu na stan wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej. Wyjaśniło, że choć art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r., to jednak znajduje w sprawie zastosowanie, bowiem obowiązująca na dzień przeprowadzenia egzaminu podstawa prawna, tj. art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, odpowiada warstwie treściowej podstawy prawnej obecnie obowiązującej. Jak wynika z treści wiążącego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] egzaminator przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 100 zł. za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, tj. rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. i pozytywne zaliczenie skarżącemu egzaminu na prawo jazdy kategorii "C+E", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami. Fakt przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej i samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować wystawieniem oceny negatywnej, bez względu na stan wiedzy i umiejętności tej osoby, co wynika § 30 ust. 6 pkt 2 w związku z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) i ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. Działanie opisane w wyroku karnym miało wpływ na wynik egzaminu, bowiem doszło do przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie egzaminu, co oznacza jego przeprowadzenie w sposób niezgodny z przepisami ustawy. Stwierdzone nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik, stąd też w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Ze związanego charakteru decyzji o unieważnieniu egzaminu i kategorycznego sformułowania "marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli (...)", w razie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy, organ administracji publicznej nie ma innej możliwości aniżeli wydać decyzję o unieważnieniu egzaminu. W skardze, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co doprowadziło w konsekwencji do braku ustalenia w sposób kompletny wszystkich istotnych okoliczności faktycznych wyznaczonych treścią hipotezy normy prawnej zawartej w art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy, oraz przepisów prawa materialnego, tj. § 30 ust. 6 pkt 2 w związku z § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) oraz ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r., poprzez ich zastosowanie mimo, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści materialnej w zamian za pozytywny wynik egzaminu. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że organ I instancji dysponuje jedynie prawomocnym wyrokiem karnym, z którego bezsprzecznie wynika fakt skazania egzaminatora za przestępstwo z art. 228 k.k. Z jego treści irrelewantne prawnie jest kto proponował korzyść majątkową funkcjonariuszowi publicznemu. Organ bezpodstawnie przyjął, iż to skarżący zaproponował egzaminatorowi łapówkę, co nie znajduje jakiegokolwiek oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Akcentował, że nic mu nie wiadomo o fakcie przyjęcia korzyści majątkowej przez egzaminatora oraz o tym, kto tego dokonał. Tym samym, organy obu instancji nieprawidłowo zastosowały w jego sprawie przepisy rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r., a sam skarżący nie złożył egzaminatorowi propozycji przyjęcia korzyści materialnej, jak też nie został przesłuchany w postępowaniu karnym. W odpowiedzi na skargę z dnia 22 października 2021 r. organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, w skrócie: "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli legalności rozstrzygnięcia również z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi. Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek oraz brak żądania przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 w związku z art. 112 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymująca w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] o unieważnieniu egzaminu państwowego skarżącego w części praktycznej z zakresu uprawnień prawa jazdy kategorii "C+E", przeprowadzonego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w D. w dniu 27 listopada 2007 r. Jako podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia organy powołały przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r. poz. 1268 z późn. zm., w skrócie dotychczas określanej jako: "ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r." lub "u.k.p."), w szczególności jej art. 67 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 72 ust. 1 pkt 2. W myśl pierwszego z przywołanych przepisów marszałek województwa sprawuje nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych, o których mowa w art. 51, w ramach którego m.in. unieważnia egzamin (pkt 4). Z posiadania przez marszałka województwa nadzorczych uprawnień nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych wynikają uprawnienia do podejmowania konkretnych czynności i aktów, stanowiących reakcję na nieprawidłowości polegające na naruszeniu zasad wynikających z przepisów rozdziału 9 i 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. (art. 49-66). Kompetencja marszałka województwa nie została ograniczona tylko do nadzoru nad przebiegiem egzaminu państwowego, ale obejmuje całość czynności związanych z jego przeprowadzaniem. Uprawnienia nadzorcze obejmują zatem nie tylko czuwanie nad stroną organizacyjno-prawną, ale również nad rzetelnością czynności wykonywanych przez egzaminatora w zakresie sprawdzania wiedzy i umiejętności zdającego (zob. W. Kotowski, Ustawa o kierujących pojazdami. Komentarz, Lex el. 2013). Z kolei, zgodnie z drugim przepisem, przywołanym w podstawie prawnej wydanych decyzji, tj. art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Podkreślania wymaga fakt, iż wskazane powyżej przepisy weszły w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. W stanie prawnym aktualnym na dzień przeprowadzania przedmiotowego egzaminu państwowego praktycznego na prawo jazdy kategorii "C+E", tj. na dzień 27 listopada 2007 r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. nr 108 poz. 908, dalej w skrócie: "ustawa Prawo o ruchu drogowym"). Zgodnie z wówczas obowiązującym art. 112 ust. 1 pkt ustawy Prawo o ruchu drogowym "nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje marszałek województwa". Przepis ten obowiązywał od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 19 stycznia 2013 r. (wcześniej do zmiany ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. nadzór taki sprawował wojewoda). Jednocześnie, w świetle art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, "organ sprawujący nadzór może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami". Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że w trakcie ich obowiązywania (do chwili obecnej) podmiot sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy posiadał i posiada uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Wedle przepisów ustawy Prawo o ruchy drogowym mogło to następować, jeśli przedmiotowy egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami. Obecnie, rozwinięto przesłanki unieważnienia egzaminu o sformułowanie "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Szczegółowe zagadnienia związane z przeprowadzaniem egzaminu na prawo jazdy, na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego regulowało rozporządzenie z dnia 27 października 2005 r. Zgodnie z jego § 30 ust. 3 pkt 2 lit. b) "egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli (...) osoba zgłaszająca się na egzamin (...) zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu". W takim przypadku przyjmuje się, że osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 30 ust. 6 pkt 2). Nadto, zgodnie z § 30 ust. 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. egzamin zostaje przerwany przez egzaminatora, jeżeli osoba egzaminowana lub instruktor obecny na egzaminie zaproponował egzaminatorowi przyjęcie korzyści majątkowej lub osobistej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu. Tym samym treść rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r. wyraźnie wskazuje, że nawet samo zaproponowanie korzyści majątkowej musiało skutkować negatywnym wynikiem egzaminu. Trudno zatem twierdzić, że ujawnione w trakcie postępowania karnego okoliczności nie miały wpływu na wynik egzaminu skarżącego w części praktycznej. W oparciu o sentencję prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. sygn. akt [...] ustalono, że przed egzaminem skarżącego doszło do wręczenia egzaminatorowi korzyści majątkowej, której celem było zapewnienie pozytywnego jego wyniku. Należy zwrócić uwagę, że wydarzenie to nie było tylko zaproponowaniem korzyści majątkowej, ale również jej dokonaniem. Nie ulega wątpliwości, że egzamin z dnia 27 listopada 2007 r., w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia z dnia 27 października 2005 r., nie powinien się w ogóle odbyć, dlatego jako przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa winien być unieważniony. Nie ma wpływu na ocenę prawną tego zdarzenia fakt, że obecnie problematyka unieważnienia egzaminu ma prawo jazdy jest regulowana przepisami z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Doprecyzowana tam przesłanka unieważnienia egzaminu "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik" potwierdzają zasadność podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał, że skarga jest bezzasadna, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.