II SA/Gl 1378/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lutego 2020 r. sprawy ze skargi M.O. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania postanowienia zobowiązującego do wykonania robót budowlanych innych niż budowa obiektu oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. (data wpływu do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta B. – [...] r.) M.O. (strona, skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o wydanie orzeczenia, w którym organ powinien zobowiązać J. W. – właściciela szopy i garażu położonych przy ulicy [...] w B. - do orynnowania wymienionych obiektów celem odprowadzenia z nich wód opadowych zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta B., działając na podstawie art 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256) oraz na podstawie art 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1202 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku strony o wydanie wnioskowanego orzeczenia. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ wskazał, że w sprawie odprowadzenia wód opadowych z budynku garażu i gospodarczego – obiektów posadowionych na działce 1 w B. przy ulicy [...], będącej własnością J. W. , zdaniem wnioskodawczyni w sposób naruszający przepisy Prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta B. prowadził już postępowanie w 2015 r., które zakończyło się wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] r., mocą której umorzono przedmiotowe postępowanie. Niniejsza decyzja została utrzymana w mocy decyzją organu drugiej instancji – Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...]. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż podstawę wydanego postanowienia stanowi art 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego a zawarte w przywołanym przepisie określenie "inne uzasadnione przyczyny" stanowią klauzulę generalną, która celowo została niedookreślona przez ustawodawcę, tak aby jego treść dostosowywać do konkretnych życiowych przypadków. Organ podkreślił, iż przesłanka ta zostanie spełniona, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Odpis postanowienia został doręczony stronie w dniu 11 lipca 2019 r. W dniu 18 lipca 2019 roku, z zachowaniem ustawowego terminu, strona wniosła zażalenie na wymienione powyżej postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazała, iż nie zgadza się z tym postanowieniem oraz kolejny raz opisała przedmiot postępowania. Skarżąca wskazała, iż woda opadowa z budynku gospodarczego i garażu należących do sąsiada, z uwagi na brak ich orynnowania, powoduje zalewanie posesji do niej należącej, gdyż przy obfitych opadach nie nadąża ona wchłaniać się w ziemię. Dodała, iż nie zgadza się z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...], w której stwierdzono, iż J.W. zgodnie z przepisami Prawa budowlanego uprawniony jest do odprowadzania wód opadowych na swoja nieruchomość. Spływające w ten sposób wody opadowe powodują zniszczenia jej budynku mieszkalnego. Postanowieniem z dnia [...] r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w całości. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż strona wniosła o przeprowadzenie przez organ nadzoru budowlanego postępowania dotyczącego odprowadzania wód opadowych z budynku garażu i szopy znajdujących się na nieruchomości przy ulicy [...] w B. , stanowiącej własność J. W. oraz o wszczęcie postępowania w sprawie zmian ukształtowania terenu, jakie sąsiad wykonał na swojej posesji. W zakresie postępowania dotyczącego odprowadzania wód opadowych z budynków organ wskazał, iż kwestia ta stanowiła już przedmiot postępowania administracyjnego, które zakończone zostało wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] r. umarzającej postępowanie w sprawie odprowadzania wód opadowych z garażu i budynku gospodarczego na sąsiedniej działce. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]. Powołując się na treść art 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ stwierdził, iż wniosek strony dotyczy więc sprawy, która została już poprzednio rozstrzygnięta prawomocną decyzją. W ocenie organu, w obecnym wniosku z dnia 23 maja 2019 r. strona nie powołała się na żadne nowe okoliczności faktyczne, w związku z czym stanowisko organu pierwszej instancji uznać należy za zasadne. W zakresie zaś drugiego z żądań strony – dotyczącego zmiany ukształtowania terenu sąsiedniej nieruchomości organ wskazał, że sprawa ta mieści się poza zakresem rzeczowym organu nadzoru budowlanego, w związku z czym została przekazana do rozpoznania Prezydentowi Miasta B. , o czy poinformowano stronę zawiadomieniem z dnia [...] r. Niezadowolona z powyższego rozstrzygnięcia strona, z zachowaniem ustawowego terminu, pismem z dnia [...] roku, wniosła skargę na wymienione postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie organu powiatowego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Powołując się na art 57 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzuciła decyzji (powinno być postanowieniu) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez brak aktywności w podejmowaniu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co prowadzi do budowania zaufania uczestników do władzy publicznej, - art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego oraz bezpodstawnego przyjęcia, że postępowanie z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, podczas gdy przyczyny takie nie zachodzą, a zupełnie dowolne jest przyjęcie jakoby wniosek skarżącej dotyczył postępowania zakończonego prawomocną decyzją z dnia [...]r., bowiem skarżąca złożyła nowy wniosek, oparty o zaistniałe w przedmiotowej sprawie nowe okoliczności, które wymagają merytorycznego rozpoznania, - art 7, art 77 i art 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącej, ponieważ organ postępowania nie podjął w przedmiotowym postępowaniu wszelkich i niezbędnych kroków, zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, jak również nie dopełnił obowiązków w zakresie wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego – poprzez zaniechanie zbadania zaistnienia nowych okoliczności związanych z postępującym niszczeniem budynku skarżącej, spowodowanym stałym spływaniem wód opadowych z nieruchomości sąsiada. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż od 2015 r. stara się o korzystne dla siebie rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W związku ze zmieniającą się pogodą, częstszym występowaniem gwałtownych burz, którym towarzyszą obfite opady oraz z uwagi na wzrastająca wilgotność powietrza, stale powodowane są kolejne uszkodzenia budynku do niej należącego. Skarżąca stwierdziła, iż organy administracji dokonały pobieżnego i niedokładnego zbadania stanu faktycznego sprawy. Podkreśliła, iż wody opadowe, które z obiektów należących do sąsiada, według organów, są odprowadzane w sposób prawidłowy, powodują uszkodzenia należącego do niej budynku, co powoduje stałą utratę wartości nieruchomości. Wskazała, iż sąsiad ma świadomość, że wody opadowe spływające z należącego do niego budynku garażu i szopy powodują zniszczenia jej budynku. Wskazywać na to mogą zeznania świadka B. G. złożone w toku postępowania przed Sądem Rejonowym w B. - sygn. akt [...]. W dalszej części skargi podała, iż postępowanie organów zarówno pierwszej jak i drugiej instancji rażąco narusza zasadę zaufania obywateli do organów władzy publicznej, co w jej ocenie przejawia się przede wszystkim w pobieżnym i mało wnikliwym zbadaniu stanu faktycznego. Na poparcie swojego stanowiska przytoczyła dwa judykaty – wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 984/17 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1505/17. Przywołała również treść opinii uzupełniającej do opinii biegłego hydrologa i hydrogeologa z dnia 29 listopada 2018 r. wydanej w toku postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym, w której wskazano, iż budynek skarżącej posadowiony jest w niekorzystnych warunkach hydrologicznych, ale na te warunki nakłada się wpływ oddziaływania wód z sąsiedniej posesji. Skarżąca nie zgodziła się również z twierdzeniem, jakoby w sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, a w związku z tym nie podlega ona ponownemu rozpatrzeniu przez organ. Podnosząc powyższe wskazała na treść zeznań świadka B. G., a także fakt, iż w związku z ciągłym oddziaływaniem wód opadowych budynek ulega stałemu niszczeniu. Kobieta podała ponadto, iż wielokrotnie rozmawiała z pracownikiem Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego opisując szczegółowo okoliczności sprawy, a także rozmawiała z sąsiadem sugerując mu skorzystanie z worków wypełnionych piaskiem, które zatamowałyby spływ wód opadowych poza należącą do niego posesję. Skarżąca podkreśliła również, że organy obu instancji nie badały przedmiotowej sprawy merytorycznie, bowiem w 2015 r. postępowanie zostało umorzone, a rozstrzygnięcie takie jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na powyższą skargę Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, w uzasadnieniu wskazując, iż motywy zaskarżonego postanowienia w sposób wyczerpujący wskazane zostały w jego uzasadnieniu. Rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z treścią art. 120 i art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowane postanowienie nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. ). Zaskarżone postanowienie uznać należy za zgodne z prawem. Zgodnie z treścią art 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego gdy żądanie (wszczęcia postępowania), o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Z przywołanej regulacji wynika zatem, że ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały jednak w wymienionym przepisie skonkretyzowane. Nie może być jednak w tym zakresie wątpliwości, że mieścić się tu powinny sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. Innymi słowy, aby wydać takie rozstrzygnięcie, organ musi stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony (musi być to oczywiste w świetle okoliczności sprawy), bądź też, że na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania leżą inne przyczyny (np. wniosek dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej prawomocną decyzją, treść wniosku wskazuje na to, że sprawa nie należy do właściwości rzeczowej danego organu czy brak podstawy materialno- prawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania). Zastrzec jednak trzeba, że jest to instytucja procesowa o wyjątkowym charakterze, której zastosowanie jest możliwe tylko w tych przypadkach, w których już wstępna analiza treści skierowanego do organu żądania wskazuje na to, że zachodzi co najmniej jedna z przywołanych wyżej przesłanek. W przedmiotowym postępowaniu oczywistym jest, iż nie zaistniała pierwsza z przesłanek wskazanych w art 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż niewątpliwie podanie zostało wniesione przez osobę, która mogła być stroną postępowania. Zgodnie z art 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W niniejszej sprawie skarżąca z całą pewnością wykazała interes prawny. Zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji utrzymane w mocy postanowieniem organu drugiej instancji wydane zostało w oparciu o drugą z przesłanek tj. zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W ocenie organów, które podziela także tutejszy Sąd, wniosek skarżącej z dnia [...] r. dotyczący odprowadzenia wód opadowych z budynku garażu i gospodarczego – obiektów posadowionych na działce 1 przy ulicy [...] w B. , będącej własnością J. W. , który miał zmierzać do zobligowania wymienionego do zamontowania rynien na obu budynkach, odpowiada swoją treścią i zakresem prowadzonemu już w przeszłości także z wniosku skarżącej, postępowaniu które zakończyło się wydaniem w dniu [...] r. nr [...] przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. decyzji umarzającej postępowanie. Decyzja ta, w wyniku rozpatrzenia złożonego przez skarżącą odwołania, została utrzymana w mocy decyzją Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]. Rozstrzygnięcie to nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego. Wbrew twierdzeniom skarżącej, pomimo, iż postępowanie w sprawie zostało wymienioną decyzją umorzone, organy obu instancji przeprowadziły uprzednio dokładne i wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, w wyniku czego ustaliły, że brak było podstaw do władczego wkraczania organów i nakładania obowiązków, wobec potwierdzenia zgodnego z przepisami prawa odprowadzania wód opadowych przez sąsiada skarżącej na własnej działce. Kwestionowane wówczas koryta betonowe, którymi odprowadzane były wody opadowe z trzech budynków, zostały rozebrane, a wody opadowe zostały odprowadzane zgodnie z zapisem § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 . w sprawie warunków technicznych, jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. Zatem pomimo braku merytorycznego rozstrzygnięcia, nie można podzielić twierdzenia skarżącej, że sprawa nie została już w tym zakresie zbadana i rozstrzygnięta. Organy potwierdziły wówczas odprowadzenie wód opadowych na teren własny nieutwardzony, co zgodne jest z przywołanym powyżej § 29 rozporządzenia. Organy odniosły się wówczas także do stanowiska świadka B. G. , zatem nie może to być nowa okoliczność w sprawie. Warunkiem sine qua non wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem (wnioskiem) o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy: 1) występują te same podmioty w sprawie, 2) dotyczy ona tego samego przedmiotu i 3) tego samego stanu prawnego, a do tego 4) w niezmienionym stanie faktycznym sprawy (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Bk 731/19 LEX nr 2774887). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż w obu sprawach występują te same podmioty i dotyczą one tego samego przedmiotu. Stan prawny od 2015 r. również nie uległ zmianie. Przechodząc do określenia czy zmianie uległ stan faktyczny należy wziąć pod uwagę treść uzasadnień decyzji wydanych w [...]r. oraz ustalony w ich ramach stan faktyczny oraz zestawić powyższe okoliczności z tymi, które podawane są obecnie przez skarżącą. Po porównaniu i dokładnej ich analizie stwierdzić należy, iż również stan faktycznie nie uległ zmianie od 2015 r. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. w chwili wydawania decyzji zarówno garaż jak i budynki gospodarcze nie posiadały orynnowania, co przy uwzględnieniu ich położenia w znacznej odległości od granicy działki (ponad 7m, 9m i 13m) oraz niewielkiego rozmiaru budynki, powoduje, że woda opadowa spływa na teren własny, nieutwardzony, porośnięty trawą i chłonny. W poprzednio prowadzonym postępowaniu skarżąca podnosiła te same argumenty, . podkreślając podlewanie jej budynku wodą spływającą z działki należącej do sąsiada. Nie potwierdziło tego faktu jednak przeprowadzone postępowanie. Wbrew temu, co twierdzi obecnie skarżąca, za nową okoliczność nie można w żadnym wypadku uznać treści zeznań świadka B. G. złożonych w toku postępowania sądowego przed Sądem Rejonowym w B. , gdyż są one jedynie potwierdzeniem wcześniej ustalonych faktów. Za takie okoliczności, z oczywistych powodów, nie sposób uznać także postępujących zniszczeń nieruchomości należącej do skarżącej, tym bardziej, że z opinii przedstawionej w toku postępowania, do której także skarżąca nawiązywała wskazano, że budynek skarżącej posadowiony jest w niekorzystnych warunkach hydrologicznych. Natomiast w zakresie drugiego zgłaszanego żądania skarżącej - dotyczącego zmiany ukształtowania terenu nieruchomości przy ulicy [...] - zasadnie i prawidłowo Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował skarżącą o przekazaniu jej wniosku do rozpoznania Prezydentowi Miasta B. , słusznie uznając, iż sprawa ta nie mieści się w kompetencjach organów nadzoru budowlanego. W toku tego postępowania skarżąca także będzie mogła przedstawić swoją argumentację. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania dotyczy sprawy już rozstrzygniętej, była oczywiście uzasadniona. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały zgodnie z art. 61a § 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia prawa przez organ odwoławczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.